Itoophiyaa

Ispoortii

Siyaasa

Dubartoota

Baha Jidduugalaa

Jajjaboo

Oduu

Viidiyoo

Daawwadhaa

Raadiyoo

Dhaggeeffadhaa

Afaanoromoo

Icciitiin bobbaan namaa yeroo tokko tokko bishaan bollaa mana fincaaniirra bololi’uu fi yeroo kaanimmoo osoo hin argamne bollaa mana fincaani keessa gadi lixu duuba jiru barameera.

Bobbaan namaa  bishaaniirra  maalif bololi’a?

Godiina Booranaa Hospitaala Waliigalaa Yaaballootti daa’imman lakkuun walitti qabatanii dhalatan. 
Daa'imman kun walitti qabatanii kan dhalatan har’a Mudde 27, 2023 obboroo sa’aa 11 irratti dhalachuusaanii BBCn hospitaalicharraa odeeffate.  

Daa'imman Hospitaala Waliigalaa Yaa'aballootti walitti maxxananii dhalatan boqotan

Cirraachi hadhooftuu akka Itoophiyatti lakkoofsaan ''hunda caala danuu'' jedhame wal’aansa baqaqsanii yaaluu hospitaala Hawaasaatti raawwatameen dubartii ganna 40 keessaa baafame.

Hawaasaatti cirrachi hadhooftuu 2,000 ol garaa dubartii keessaa baafame

Qondaalonni Chaayinaa erga hakiimni dhukkubsattuu oppireeshinii [tajaajila baqaqsanii yaaluu] taasisaafii ture buunyaadhaan yeroo dhahuu argamee hospitaalicha irratti qorannoo gaggeessaa jiru.

Hakiimni dhukkubsattuu 'oppireshinii' gochaa ture buunyaan dhahuun dheekkamsa kaase

Mee waan hojjettan hunda dhiisaamee. Barreefama kana dubbisuun alatti jechuu dha. Diriirfadhaa, ofirraa bu'aatii waa'ee waan tokkoyyuu yaaduu dhaabaa.Kana gochuun isin rakkisee? 


Sammuun keenya sa'atii itti boqotu qabaa?

Saayinsitoonni dubartoonni tokko tokko yeroo ulfaatti maaliif akka baayyee dhukkubsatan adda baasuu isaanii ibsuun, kunis wal’aansa argachuutti akka isaan siqsu himaniiru.

Dhukkubbii yeroo ulfaa maaliif akka dhufu baruun saayintistoonni  furmaata argatan

“Barachuu garmaleen barbaada. Akka hiriyoota kootti bahee taphachuuyyuu baay’een barbaadan ture. Waantan cabuuf, akkan hin taphanne nan dhorkaman ture” jetti Olii Abbishuu barattuun daa’imummaa isheetiin qaama miidhamummaaf saaxilamte. 

Barattuu qaxalee dogongora ogeessaa aadaatiin qaamaa miidhamtee, hakima ta’uuf xiiqeffatte

Diroonii fageenya dheeraa deemuu danda’u yeroo jalqabaaf Itoophiyaatti bakkeewan qaqqabuun ulfaataa tahan jahatti qorichaafi tajaajila talaallii dhaqabsiisuun milkaa’uu himame.

Dirooniin fageenya dheeraa tibbana Itoophiyaatti tajaajila milkaa’aa kenne maali?

Balaan lolaa uumamuu booda yaaddoon guddaa jiru dhibeewwan sababa kuufama bishaanii kanaan dhufan akka ta’e yeroo hedduu ogeessota fayyaa dabalatee dhaabbileen gargaarsaa ni himu.
Dhibeewwan yeroo lolaatti uumaman ijoo ta’aniifi akkamiin akka ofirraa eeguu dandeenyu kunooti.

Yeroo roobaafi lolaatti dhibeewwan kamirraa of eeggachuu qabna?

Dhukkubni sukkaaraa kan umurii guutuu nama waliin turu yoo ta’u, addunyaarratti waggaan namoonni miliyoona tokkoo ol sababii kanaan du’aaf akka saaxilaman maddeen ni mul'isu.

Dhukkubni sukkaaraa maali? Attamiin irraa of eeguun danda'ama?

Magaalaa Finfinneetti dhalattee kan guddatte Soossinaan hojii gaazexeessummaa erga eegaltee as dhimma HIV fi fayyaa sirna wal hormaataa irratti hojii hedduu hojjeteetti. 

Dubartoonni hojii daldala saal qunnamtiirra jiran hedduun hiriyyootakoo ta’aniiru – Gazexeessituu Soosinnaa

Shamarreen ganna 23 intarneeta gubbaa ji'oota hedduuf akkaataa nama ajjeestuufi reeffa gattu barbaadaa akka turte galmeen poolisii agarsiisa.

Shamarree 'akkatti nama ajjeesan baruuf' jettee barsiistuu galaafatte 

Gaazatti bu'uuralen fayyaa deebi'anii akka hojjatan hin godhaman taanan, boombii caala dhibeen wal'aanamuu danda'u akka nama fixu Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa (WHO) akeekkachiise. 

Gaazaatti boombii caalaa dhibeetu nama fixuu mala- WHO

Daa’imman alkan sirreerratti of jalatti fincaa’uu dubbachuun waan barameedha. Garuu yoo gaheessa umurii wagga 30 ol bakka ciisuutti of jalatti fincaa’uu itti fuufee dubbachuun nama qaaneessa.

'Gaa’ilakootiin guyyoota muraasa boodan sireekoorratti fincaa’uu eegale'

Qorattoonni US sababa namoonni alkoolii biroo dhuganii osoo homaa hin taane wayinii xiqqoodhaan garuu mataa bowwoon isaan qabuu bira gahuu hin oolle.

Waa’ee dhugaatii wayinii diimaafi mataa bowwuu isaan boodaa

Waajirri Fayyaa Oromiyaa Waxabajjii, 2023 keessa  qacarrii hakiimota 1100 raawwachuuf beeksisa baasus gita hojii kanaaf ogeessota iyyatan akka hin arganne waajirichatti Ittigaafatamaa Ittaanaa kan tahan Dr Gushaa Balakoo BBCtti himaniiru.


Biiroon Fayyaa Oromiyaa hakiimota 1,000 ol qacaruuf beeksisa baasee maalif iyyattoota dhabe?

Waraanni Israa’el haleellaa Hamaas Onkoloolessa 7, 2023 raawwate booda viidiyoo namoonni butaman hospitaala guddicha Gaazaatti argamu geeffamuu agarsiisa jette ifoomsite.


Israa’el viidiyoon CCTV namoonni butaman hospitaala Al-Shifaa geeffamuu agarsiisa jette

Weerarri dhibee Busaa Godinaalee Lixa Oromiyaa keessatti erga mudachuun gabaafamee ji’ootni lakkaa’amaniiru. 
Aanaalee akka Beegii fi Qondaalaatti ammoo sababa dhibee busaa kanaan lubbuun namootaa darbuun gabaafamaa ture. Amma hoo maaliirratti argamu? Dubbiifadhaa.. 

'Weerarri busaa Lixa Oromiyaatti mudate fooyya’iinsa hin agarsiisne' - Waldaa Hakiimota Oromiyaa

Izaabel Waaltan guyyaashee kan dabarsitu reeffaan marfamteeti. Namoota du’an “nagaa dhaammachuu isa dhumaaf qopheessuu isheetti” ni boonti. 


Shamarree ganna 24 reeffa 'ijibbaata dhumaaf' bareechitu 

Tibbana magaalaa Finfinneetti qufaan namoota hedduu miidhaa ture vaayirasii infuleenzaa, koronaa ykn dhukkuba sirna hargansuu hubu ta'uu mala jedhame.

Qufaa tibbana ijoollee barnootarraa hambisaa jiruufi tasgabbii dhowwe

Quucaruu, quucarummaa, hiyyummaa - jechoonni kunniin walitti aananii irra deddeebiin dhagahamu. Itoophiyaattis rakkoon gosa kanaa heddumminaan mul'ata jedhama. Dhiyeenya kana hayyuun Yunivarsiitii Finfinneetti barsiisan, Dr Habtee Jabeessaa Dabalaa dhimma kanarratti kitaaba barreessanii maxxansaniiru. 


Quucarummaan Itoophiyaatti 'geengoo rakkinaa' fidu maali?

Israa’el hospitaala guddicha Gaazaa weeraruu ilaalchisee waan beeknu

''Hawwii nagaadhaa ummataa Oromootiif qabuun malee qabeenyaa kana na raawwichisu qabaadhee miti kan jedhe'', mariin amma WBO fi Mootummaan Itoophiyaa amma Taanzaaniyaatti itti jiraniin yoo milkaa’an kilinika isaa keessatti guyyaa tokkoof wal'aansa tolaan akka kennan BBCtti himan. 

'WBO fi Mootummaan marii itti jiraniin milkoofnaan kilinikakootti  tolan wal'aansa kenna'-Dr Birboo Caalaa 

Dr Birboo Caalaa Hospitaala Diimaatti Hakiima waliigalaati. Magaala Sabbataatti ammoo Kilinika Giddugaleessaa Wiirtuu jedhamu qabu.
Isaan tibbana yeroo mariin Waraana Bilisummaa Oromoo fi Mootummmaa Itoophiyaa gidduutti Taanzaaniyaatti jalqabe jechuu dhagahan gammdanii qofa hin dhiisne. 