Me ya sa Aljeriya ke tura sojoji zuwa Nijar?

Kasa da wata uku bayan ta miƙa jiragen yaƙi masu saukar ungulu da jiragen saman yaƙi ga Nijar, yanzu Aljeriya na shirin tura sojojinta zuwa ƙasar, wadda mamba ce ta ƙungiyar AES kuma tana da iyaka da ita mai tsawon kusan kilomita 956.

Za a jibge sojojin Aljeriyar ne a arewacin Nijar, amma har yanzu ba a fayyace takamaimen aikinsu ba.

A ranar Lahadi 25 ga Oktoba, majalisun dokokin ƙasar biyu suka amince da tura rundunonin Sojojin Kasa na Aljeriya (ANP) zuwa Nijar.

Wannan mataki na nuni da wani babban sauyi mai tarihi ga Aljeriya, ganin doguwar aƙidarta ta soja wadda a baya take haramta duk wani shiga harkokin soja a wajen iyakokinta.

Ƙuri'ar majalisun dokokin Aljeriya

Daga baya, majalisun dokokin ƙasar biyu sun amince da sanarwar Shugaba Abdelmadjid Tebboune game da tura sojoji zuwa Nijar.

An gayyaci 'yan majalisar dokokin Aljeriya a ranar Lahadin da ta gabata zuwa wani zama na musamman da aka yi a sirrance domin nazarin buƙatar shugaban ƙasar na tura jami'an soja zuwa arewacin Nijar.

Majalisar Kasa ta amince da sanarwar baki ɗaya.

An samu ƙuri'u 148 masu goyon baya daga cikin ƙuri'u 148 da aka kaɗa, inda mambobi 131 suka halarta sannan kuma aka samu ƙuri'u 17 na wakilci, kamar yadda sanarwar majalisar ta bayyana.

Sanarwar ta kuma lura cewa kundin tsarin mulkin Aljeriya na buƙatar amincewar kashi biyu bisa uku na mambobin Majalisar Kasa domin irin wannan tsari, daidai da ƙuri'u 116.

Me ya sa tura sojoji zuwa Nijar ya zama babban mataki mai tarihi ga Aljeriya?

Shawarar Aljeriya ta tura sojoji zuwa Nijar na nuna wani babban sauyi a aƙidarta ta soja, wadda a al'adance ta ginu ne kan ƙa'idar rashin shiga harkokin soja a wajen iyakokinta.

Sai dai kundin tsarin mulkin Aljeriya an yi masa kwaskwarima a shekarar 2020, musamman ta hanyar sashe na 91, wanda yanzu ya ba da damar tura sojoji zuwa ƙasashen waje, matuƙar majalisun dokokin ƙasar biyu sun amince da rinjayen kashi biyu bisa uku.

Dangane da haka, tura sojojin Aljeriya zuwa Nijar wani mataki ne da ba a taɓa ganin irinsa ba tun shekarar 1973, lokacin da sojojin Aljeriya suka shiga yaƙin Larabawa da Isra'ila na Oktoban 1973 (Yaƙin Yom Kippur), inda suka tura rundunar tankokin yaƙi da kuma rundunonin jiragen sama uku da aka ɗorawa alhakin kare Alƙahira.

Saboda haka, tura sojoji zuwa Nijar zai zama karon farko da Aljeriya za ta shiga irin wannan aikin soja na ƙasa tun daga 1973, a wajen ayyukan da ake gudanarwa ƙarƙashin Majalisar Ɗinkin Duniya.

Dalilin zaɓen Nijar da manufofin da Aljeriya ke son cimma

'Yan majalisar dokokin Aljeriya da suka amince da tura sojojin sun bayyana buƙtar kare muradun makamashi na ƙasar da kuma aiwatar da tanade-tanaden "yarjejeniyar ƙasashen biyu 'yan uwa kuma maƙwabta."

Ɗaya daga cikin manyan abubuwan da ke damun su shi ne ayyukan Sonatrach a Nijar, musamman a ɓangaren albarkatun mai da iskar gas.

Kamfanin mai da iskar gas na Aljeriya yana aiki a ƙasar ta hannun reshen bincike da samar da albarkatu na ƙasa da ƙasa mai suna SIPEX.

Kamfanin na da hannu wajen bunƙasa filin man Kafra da ke arewacin Nijar, kimanin kilomita 85 daga iyakar Aljeriya, tare da haɗin gwiwar kamfanin Sonidep na Nijar.

Ana gudanar da waɗannan ayyuka ne ƙarƙashin yarjejeniyar rabon samar da albarkatu da aka ƙulla da Ma'aikatar Albarkatun Mai ta Nijar a shekarar 2022.

Bisa ga sabbin kimantawa, albarkatun filin sun haura gangar mai biliyan 2.5, lamarin da ya sanya Kafra cikin manyan jarin da Sonatrach ta zuba a ƙasashen waje.

Ƙasashen biyu kuma abokan hulɗa ne a wasu ayyukan makamashi na yanki, musamman aikin bututun iskar gas na Trans-Saharan Gas Pipeline (TSGP), wanda ake son yi domin jigilar iskar gas ta Najeriya zuwa kasuwannin Turai ta hanyar Nijar da Aljeriya.

Ana ƙiyasta kuɗin aikin tsakanin dala biliyan 18 zuwa biliyan 30.

Wasu masu sharhi kuma na ganin cewa tura sojojin Aljeriya zuwa Nijar na da nufin kare waɗannan muhimman muradu, musamman yayin da Maroko ke ci gaba da nata aikin bututun iskar gas daga Najeriya zuwa Maroko kafin ya haɗe da cibiyar bututun iskar gas ta Turai ta Spain, a wata hanya mai tsawon kusan kilomita 6,000 a gaɓar Tekun Atlantika.

"Algeria and Niger: Ƙara faɗaɗa haɗin gwiwa."

Tura sojojin Aljeriya na zuwa ne a daidai lokacin da haɗin gwiwa tsakanin Aljeriya da Nijar ke ƙara bunƙasa a fannonin tsaro, kariya da makamashi.

A ranar 9 ga Agusta, Aljeriya ta miƙa jiragen yaƙi masu saukar ungulu guda huɗu ga sojojin Nijar.

Daga baya a cikin watan, ta kuma miƙa jiragen yaƙi na Sukhoi-30 guda huɗu a matsayin wani ɓangare na tallafinta ga sojojin Nijar bayan yunƙurin juyin mulki da aka yi wa gwamnati a Yamai.

Da yake tsokaci kan ƙarfafa haɗin gwiwar soja, Firaministan Nijar Ali Mahaman Lamine Zeine ya ce ƙasashen biyu sun inganta ƙawancensu sosai.

"Yanzu Aljeriya na cewa tsaron Nijar abu ne mai matuƙar muhimmanci gare ta. Tana kallon duk abin da zai taimaka wajen tsaronmu da ƙarfafa ikonmu a matsayin babban fifiko," in ji shi.

A farkon watan Oktoba, yayin wata hira da kafafen yaɗa labarai na ƙasa, Shugaban Aljeriya Abdelmadjid Tebboune ya tabbatar da cewa ƙasarsa za ta tsaya tare da Nijar wajen fuskantar duk wata barazana ga zaman lafiyarta.

"Za mu kare Nijar komai ya faru," in ji shi, yana mai cewa "akwai wasu ƙasashe, waɗanda ba zan ambata ba, da suka ƙulla maƙarƙashiya a kan Nijar. Muna tsaye tare da ita."

Shugaban Aljeriyar ya kuma yi nuni da muradun bai ɗaya da ke haɗa ƙasashen biyu da kuma yarjejeniyoyin da suka ƙulla a fannonin mai, ma'adinai da sauran ɓangarori.

"Sannan sai wani ya zo ya yi ƙoƙarin rusa komai cikin dare ɗaya. Bai kamata a raina irin waɗannan abubuwa ba. Muna da ikon kare abokanmu, da muradun da muke da su tare," in ji shi.

A ranar 21 ga Oktoba, Babban Hafsan Sojojin Aljeriya (ANP), Janar Saïd Chanegriha, da Ministan Tsaron Kasa na Nijar, Janar Salifou Mody, sun rattaba hannu kan yarjejeniyar haɗin gwiwar soja a Algiers.

Ba a bayyana cikakkun bayanan yarjejeniyar ba.

Martanin ƴan siyasa a Aljeriya

Da yake mayar da martani kan ƙuri'ar majalisar dokokin Aljeriya, jam'iyyar Jil Jadid, wadda ke da kujeru uku a Majalisar Wakilan Jama'a, ta buƙaci gwamnatin Aljeriya ta fayyace iyakokin wannan aikin soja a Nijar.

A cikin wata sanarwa, jam'iyyar ta ce: "Zaman lafiyar wannan ƙasa maƙwabciya na da muhimmanci na musamman ga tsaron iyakokinmu, haɗin gwiwar yanki da kuma kare muradun tattalin arzikin Aljeriya."

Sai dai ta ƙara da cewa: "Wannan buƙata ba za ta iya zama hujjar shiga aikin soja ba tare da an fayyace iyakokinsa ba."

Har ila yau Jil Jadid ta bayyana cewa: "Halaccin manufar da ake nema ba ya kawar da buƙatar bayyana kayan aikin da za a yi amfani da su, iyakokin aikin da kuma sharuɗɗan kammala shi."

Jam'iyyar ta kuma jaddada cewa:

"Tura jami'an soja a wajen yankin ƙasa bai kamata ya zama mataki na kai tsaye ba. Dole ne kowane aiki ya kasance bisa wasu manufofi bayyanannu, tubalin doka mai ƙarfi da kuma tsauraran matakan tantance haɗurran da ke tattare da shi."

Algeria, ƙasa mai ƙarfin soji a Afirka

Aljeriya na cikin ƙasashen da suka fi ƙarfin soja a nahiyar Afirka.

Bisa ga jadawalin Global Firepower na shekarar 2025, tana matsayi na biyu a Afirka bayan Masar, sannan ta 26 a duniya.

A cewar wannan majiya, sojojin Aljeriya suna da ma'aikata kusan 255,000, ciki har da 14,000 a rundunar sojin sama da 30,000 a rundunar sojin ruwa.

Ƙasar tana da tankokin yaƙi 2,196, motocin yaƙi masu sulke 6,461, manyan bindigogin atilare 450, da kuma makamai masu harba rokoki da yawa guda 334.

Makaman ƙasar sun kuma haɗa da jiragen ruwa da ƙarƙashin ruwa na yaƙi 201, da kuma jiragen sama 547 da jiragen yaƙi masu saukar ungulu 273.

Ta fuskar kashe kuɗi, ana ƙiyasta kasafin kuɗin sojan Aljeriya da kusan dala biliyan 25.

Babban abokin huldar soja na Aljeriya shi ne Rasha, wadda ita ma kawa ce ga ƙasashen ƙungiyar Alliance of Sahel States (AES), ƙungiyar da Nijar ke cikinta.