Kenya: Paul Mackenzie afungwa miaka 200 jela kwa mauaji ya Shakahola

Mhubiri mwenye utata Paul Nthenge Mackenzie amehukumiwa kifungo cha miaka 200 jela kutokana na nafasi yake katika mauaji ya Shakahola, ambapo watu 191 walifariki dunia, wakiwemo watoto 190.

Mahakama Kuu ya Mombasa ilitoa hukumu hiyo Ijumaa, hatua inayotajwa kuwa muhimu katika kesi inayohusiana na moja ya matukio mabaya zaidi ya misimamo mikali ya kidini kuwahi kushuhudiwa nchini Kenya.

Jaji Diana Kavedza alimtia hatiani Mackenzie kwa makosa 191 ya mauaji yanayohusishwa na vifo vilivyotokea katika Msitu wa Shakahola, Kaunti Ndogo ya Malindi, Kaunti ya Kilifi, kati ya Januari 2021 na Septemba 2023.

Mackenzie, mwanzilishi wa kanisa la Good News International Church, alidaiwa kuwashawishi wafuasi wake kuacha makazi yao na kuhamia Msitu wa Shakahola, akiahidi kuwa kufunga eneo hilo kungewaleta karibu zaidi na Mungu na kuwaandaa kwa ajili ya kwenda mbinguni.

Katika hukumu yake, Jaji Kavedza alisema adhabu hiyo imezingatia uzito wa makosa yaliyotendwa, mazingira ya vifo hivyo, pamoja na athari kubwa zilizowapata manusura, familia za waathiriwa na jamii kwa ujumla.

Mahakama ilimhukumu Mackenzie kifungo cha miaka 100 jela kwa makosa ya mauaji yaliyohusishwa na kufa kwa njaa kwa makusudi, na miaka mingine 100 kwa makosa ya mauaji ya moja kwa moja dhidi ya watoto. Adhabu hizo zilitolewa kwa namna iliyofanya jumla ya kifungo chake kufikia miaka 200 jela.

Upande wa mashtaka ulikuwa umeiomba mahakama itoe adhabu ya kifo kwa Mackenzie kutokana na uzito wa makosa hayo. Hata hivyo, Jaji Kavedza alilikataa ombi hilo, akisema kuwa hukumu ya kifo ingeondoa uwezekano wa marekebisho na mabadiliko ya tabia kwa wahusika.

Mahakama ilibainisha kuwa Mackenzie ndiye aliyebeba jukumu kuu la uhalifu huo kwa kuwaelekeza wafuasi wake kufunga hadi kufa. Jaji alisema adhabu hiyo ni ya haki na inatuma ujumbe wazi kwamba ukatili wa aina hiyo unastahili adhabu kali zaidi inayoruhusiwa na sheria.

Kulingana na ushahidi uliowasilishwa mahakamani, baadhi ya waumini waliamini Mackenzie alikuwa "msemaji wa Yesu", huku wale waliopinga mafundisho yake wakipigwa na hata kuuawa. Mahakama pia ilieleza kuwa baadhi ya watoto walifanyiwa ukatili wa kimwili ili kulazimishwa kufuata maagizo ya kufunga.

Uchunguzi uliofanywa baada ya miili kupatikana ulionyesha kuwa wengi wa waathiriwa walikufa kwa njaa, huku wengine wakifariki kutokana na kukosa hewa, kunyongwa au majeraha ya kichwani. Katika baadhi ya miili, chanzo cha kifo hakikuweza kubainishwa kutokana na kuharibika kwa miili hiyo.

Jinsi mkasa wa Shakahola ulivyotokea

Uchunguzi wa polisi ulianza kupata uzito mwaka 2023 baada ya kugunduliwa kwa makaburi ya halaiki katika Msitu wa Shakahola karibu na Malindi. Ugunduzi huo ulifichua kile kilichoelezwa kuwa mojawapo ya mikasa mibaya zaidi ya vifo vinavyohusishwa na dhehebu la kidini nchini Kenya, na kuvuta hisia za kimataifa.

Miili iliyofukuliwa ilizidi 400, huku uchunguzi wa kitaalamu ukionyesha kuwa wengi wa wahanga walikufa kutokana na njaa baada ya kufuata maagizo ya kufunga kula. Wengine walifariki kutokana na kukosa hewa, kunyongwa au majeraha ya kichwani.

Katika baadhi ya miili, haikuwezekana kubaini chanzo cha kifo kutokana na kuoza kwa miili hiyo. Wengine walifariki muda mfupi baada ya kuokolewa kutokana na hali mbaya ya utapiamlo na kudhoofika kwa miili yao.

Katika hukumu yake ya kina iliyochukua saa nane mwezi uliotangulia, Jaji Diana Mochache alisema wafuasi wa Mackenzie walimwamini kuwa msemaji wa Yesu na walifuata mafundisho yake.

Mahakama ilibaini kuwa vifo hivyo havikuwa matukio ya watu binafsi kuamua kufunga kula kwa hiari, bali vilitokana na mfumo uliopangwa wa mafundisho ya kidini na maagizo yaliyowalazimisha wafuasi kushiriki katika mfungo huo wa hatari.

Jaji huyo alisema baadhi ya watu waliopinga mafundisho ya Mackenzie walipigwa hadi kufa.

Mmoja wa washtakiwa wenzake alisema Mackenzie alikuwa amewaambia wafuasi wake kwamba yeyote ambaye angekataa kufuata maagizo ya kufunga kula alipaswa kulazimishwa kwenda mbinguni kwa kupigwa mateke na makonde.

Mazishi ya waliofariki ndani ya msitu huo yalipewa jina la harusi, huku waliokufa wakisherehekewa kana kwamba walikuwa wamefunga ndoa na Yesu, kwa mujibu wa maelezo ya jaji.

Familia za wahanga zasubiri haki

Kwa familia zilizopoteza wapendwa wao, kesi hiyo imekuwa safari ndefu ya kutafuta haki na kupata majibu kuhusu yaliyotokea kwa ndugu zao.

Francis Wanje, ambaye alipoteza ndugu zake wanane katika msitu wa Shakahola, wakiwemo wajukuu wake wawili, alikuwa ameiambia BBC kabla ya hukumu kwamba alitarajia Mackenzie apewe adhabu inayolingana na madhara aliyosababisha.

Wanje alisema alikuwa ameripoti tukio hilo kwa polisi mwezi Machi 2023, lakini hatua za haraka za kuwaokoa watu waliokuwa bado ndani ya msitu hazikuchukuliwa.

Alisema alitarajia polisi wangechukua hatua mara moja kuwaokoa wafuasi wengine waliokuwa bado katika eneo hilo, lakini hilo halikufanyika.

Kwa mujibu wa Wanje, ndugu yake aliyekuwa afisa wa polisi pamoja na mtu mwingine aliyewahi kushiriki katika dhehebu hilo waliweza kumwokoa mjukuu wake wakati huo.

Mtoto huyo aliwaeleza polisi yaliyokuwa yakitokea na kuwaonyesha mahali ambapo ndugu zake walikuwa wamezikwa.

Wanje alisema bila juhudi hizo za uokoaji, mjukuu wake pia angekuwa miongoni mwa waliopoteza maisha.

Alieleza kuwa mtoto huyo alikuwa katika hatari kubwa ya kuuawa, na kwamba kuokolewa kwake kulikuwa hatua ya mwisho kabla ya kutokea kwa jambo hilo.

Mackenzie na washtakiwa wenzake walikuwa wameiomba mahakama iwaonee huruma na kuwapa adhabu nafuu. Kabla ya kutiwa hatiani Oktoba 19, wote walikuwa wamekana mashtaka na kusisitiza kuwa hakuna mtu aliyelazimishwa kufa.

Historia ya Mackenzie na dhehebu lake

Mackenzie alianzisha kanisa la Good News International Ministries mwaka 2003.

Katika kipindi cha miaka 16 iliyofuata, kanisa hilo lilipata umaarufu na kuvutia maelfu ya wafuasi kupitia matawi yake mbalimbali nchini Kenya.

Kanisa hilo pia liliendesha kituo cha televisheni kilichoitwa Times TV, ambacho kilirusha mahubiri ya Mackenzie kutoka katika kanisa lake lililokuwa Malindi.

Katika mahubiri yake aliyoyaita ya siku za mwisho, Mackenzie alieneza nadharia mbalimbali za njama kuhusu dunia na dini. Alieleza elimu kuwa ni uovu, huduma za afya kuwa zinakwenda kinyume na mafundisho ya dini yake na vitambulisho vya kidijitali kuwa alama ya shetani.

Mafundisho hayo yalihimiza wafuasi wake kujitenga na baadhi ya huduma muhimu za kijamii, zikiwemo elimu na huduma za afya.

Kanisa lake kuu lilifungwa mwaka 2019, na baadaye Mackenzie akahamia katika msitu wa Shakahola ambako aliwahimiza wafuasi wake kumfuata.

Mackenzie alikuwa amewahi kukamatwa hapo awali, lakini aliachiliwa kutokana na ukosefu wa ushahidi wa kutosha.

Maswali kuhusu uzembe wa mamlaka

Mkasa wa Shakahola uliibua maswali makubwa kuhusu namna shughuli za makundi ya kidini zinavyosimamiwa nchini Kenya na jinsi dhehebu hilo lilivyoweza kuendelea na shughuli zake kwa muda mrefu bila kuzuiwa.

Uzito wa tukio hilo ulimfanya Rais wa Kenya, William Ruto, kuunda tume ya uchunguzi, ingawa baadaye uundaji wa tume hiyo ulitangazwa kuwa kinyume cha katiba.

Uchunguzi uliofanywa na Tume ya Kitaifa ya Haki za Binadamu nchini Kenya (KNCHR), taasisi inayofadhiliwa na serikali, ulibaini kuwa baadhi ya maafisa wa utawala wa maeneo husika pamoja na maafisa wa vyombo vya usalama walikuwa wamepuuza mara kadhaa taarifa kuhusu shughuli za dhehebu hilo.

Matokeo hayo yalizua mjadala kuhusu uwajibikaji wa mamlaka za serikali na hatua zinazopaswa kuchukuliwa kuzuia makundi ya kidini yanayohatarisha maisha ya wafuasi wao.

Hasa, maswali yaliibuka kuhusu kwa nini taarifa za awali kuhusu shughuli za Mackenzie hazikufanyiwa kazi kwa wakati ili kuzuia vifo zaidi na kuwaokoa watu waliokuwa bado ndani ya msitu huo.

Kesi bado hazijaisha

Ingawa hukumu katika kesi ya mauaji ya watu 191 inaweza kuleta hali ya faraja kwa familia za wahanga, bado kuna maswali kuhusu hatima ya watu wengine waliofariki katika mkasa huo.

Hukumu hiyo inahusu vifo vya watu 191 pekee, licha ya zaidi ya miili 400 kufukuliwa katika msitu wa Shakahola.

Tofauti hiyo inaonyesha ukubwa wa uchunguzi unaohitajika kubaini mazingira ya vifo vingine vilivyogunduliwa katika eneo hilo.

Mackenzie na viongozi wengine wa dhehebu hilo pia wanakabiliwa na kesi nyingine kadhaa zinazohusiana na ugaidi, itikadi kali za kidini na kunyima watoto haki ya kupata elimu.

Kwa hiyo, ingawa hukumu hiyo ni hatua muhimu katika kutafuta haki kwa familia za wahanga, kesi nyingine zinazohusiana na mkasa huo na uchunguzi wa vifo vilivyobaki vinaendelea kuwa sehemu ya mchakato mpana wa kuwawajibisha waliohusika.

Mkasa wa Shakahola pia umeacha maswali muhimu kuhusu usimamizi wa taasisi za kidini, uwajibikaji wa vyombo vya dola na namna jamii inavyoweza kulindwa dhidi ya mafundisho yanayohatarisha maisha ya watu.

Na Asha Juma