ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ቢግማውዝ ቡፋሎ ብዝብል ዝጽዋዕ ዓሌት ዓሳ ብዘደንቕ መንገዲ ነዊሕ ነዊሕ ዕድመ ከምዝነብርን ምስ ዕድመ ድማ ከምዘይኣርግን ናይ ቀረባ እዋን ርኽበታት የመልክቱ።

ዘይኣርግ ምስጢራዊ ዓሳ፡ ንዕድመ ደቂ ሰባት እንታይ ተስፋ ይህብ?

ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ንዘመሓላለፎ ፈጻሚ ትእዛዝ ተኸቲሉ፡ ዓለምለኻዊ ኤጀንሲ ምትሕብባር ልምዓት ኣመሪካ (ዩኤስኤይድ) ዝህቦም ሓደሽቲ ድጋፋት ብምቍራጹ፡ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃ ጽላት ጥዕና ኣሰናኺሉ ኣሎ፤ እዚ ንኢትዮጵያኸ ክሳብ ክንደይ ክጸልዋ'ዩ?

ረድኤት ኣመሪካ ምቍራጹ፡ ኣብ ኢትዮጵያ  እንታይ ጽልዋ ክህልዎ'ዩ?

ሚኒስትሪ ጥዕና እታ ሃገር እቲ ብሕማም ኢቦላ ከምዝተለኸፈ ዝተረጋገጸ ውልቀሰብ ብርቱዕ ረስኒ፡ ብርቱዕ ቃንዛ ኣፍልብን ሕጽረት ምስትንፋስን ዝኣመሰሉ ምልክታት ድሕሪ ምርኣይ ኣብ ኩሉ ኣካላቱ ብርቱዕ መድመይቲ ምስ ኣጋጠሞ ንሞት ከምዝተቓለዐ ኣፍሊጡ።

ጥዕና፡ ኣብ ርእሰከተማ ኡጋንዳ ቫይረስ ኢቦላ ተረኺቡ 

እዚ፡ ከም ቃንዛ ዝበዝሖ ወርሓዊ ጽግያት፡ ኣብ ሰብነት ጸጕሪ ምብዛሕን ክብደት ሰብነት ምውሳኽ ዝበሉ ምልክታት የርኢ።መኻንነት ካብ ዘስዕቡ ጸገማት'ውን ሓደ'ዩ። ብዘይ ዝዀነ ሕክምናዊ ረድኤት እቲ ሕማም እናሃለወን ዝወልዳ ደቀንስትዮ ግን ኣለዋ።


ደቀንስትዮ ግዳያት ንምዝመዛ ዘቃልዕ ዘሎ ፒሲኦኤስ እንታይ'ዩ?

ንኣነባብራኻን ዝሰማማዕን ቅቡል ጐናዊ ሳዕቤናት ዘለዎን መከላኸሊ ጥንሲ ምርካብ ኣጸጋሚ'ዩ። እዞም መድሃኒታት፡ ጽቡቕን ሕማቕን ሳዕቤን ከም ዘለዎም ክኢላታት ጥዕና ይገልጹ። 


መከላኸሊ ጥንሲ ንደቀንስትዮ ምቾት ይኸልአን፤ ደቂተባዕትዮ እንተወሰዱ'ዶ ይሓይሽ?

ንነብስና ነንቅጸሉ ሽጎማኖ ንብዙሕ ነገር ስለንጥቀመሉ ከም ባክተርያ፡ ቫይረስ፡ ጀርምን ካልኦትን ዝኣመሰሉ ነፍሳትን ይእክብ እዩ። ሽጐማኖ ቅድሚ ምሕጻብና ግን ንክንደይ ግዜ ንጥቀመሉ?

ሽጐማኖኹም ኣብ ከክንደይ ግዜ ትሓጽቡ? እንታይ ሓደጋ'ኸ ኣለዎ?

ብሰብ-ሰርሖ ብልሒ ዝነጥፉ ቻትቦታት፡ ተበጻሕነት ኣገልግሎት ጥዕና ኣእምሮ ከመሓይሹ ይኽእሉ እዮም፤ እቲ ረብሓ ግን ካብቲ ክስዕብ ዝኽእል ሓደጋ ዝበለጸ ምዃኑ ኣይተረጋገጸን።

ኣእምሮኹም ብሰብ-ሰርሖ ብልሒ ክፍወስ ምፈቐድኩም'ዶ?

ኣብ ዝሓለፈ መጽናዕትታት ማእከላይ መጠን ቡን ምስታይ ንጥዕና ረብሓታት ክህልዎ ከም ዝኽእል ክግለጽ ጸኒሑ'ዩ።እዚ ግን "ቡን እንሰትየሉ ሰዓት ምስ ጥዕና ዘለዎ ዝምድና" ንምፍላጥ ዝተኻየደ ፈላሚ መጽናዕቲ እዩ ክብል መራሒ እዚ ሓድሽ መጽናዕቲ ተዛሪቡ።


ቡን መዓስ ምስ ዝስተ'ዩ ንጥዕና ዘይጐድእ- ንግሆ፡ ቀትሪ ወይስ ምሸት?

እቲ ጾታ ወዲ ተባዕታይ ናይ ምውሳን ሓላፍነት ዘለዎ ዋይ ክሮሞዞም ኣብ ምጥፋእ ይርከብ። መጻኢ ደቂ ተባዕትዮ እንታይ ክመስል ይኽእል?

ዘርኢ ደቂ ተባዕትዮ ንጽንተት ይቃላዕ ምህላዉ መጽናዕቲ ኣመልኪቱ

ቅድሚ ክልተ ዓመት፡ ሕቡራት ሃገራት ህንዲ ብቻይና ተታሒዙ ዝነበረ ደረጃ ብምስዓር ብብዝሒ ህዝቢ ኣብ ዓለም ቀዳመይቲ ከም ዝዀነት ኣብ ቀረባ ወግዓዊ ገይሩ'ዩ።
ህንዲ፡ ኣስታት 1.45 ቢልዮን ህዝቢ ኣለዋ።


1.45 ቢልዮን ህዝቢ ሒዛ ወሊድ ተተባብዕ ሃገር

ኣብዚ እዋን፡ ኢትዮጵያ፡ ብጐንጺ፡ ቍጠባዊ ቅልውላውን ካልኦት ሰፋሕቲ ዘቤታውን ግዳማውን ፖለቲካዊ ጸገማትን ተሸሚማ ትርከብ። ክልል ትግራይ፡ ሓንቲ ካብተን ገበናት ጭውያ፡ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት፡ ስርቂ ማዕድናትን ካልኦትን፡ ስርዓት ኣልቦነትን ልዑል ስግኣት ጸጥታን ዘስፋሕፍሐለን ዘለዋ ምምሕዳራት እታ ሃገር ኰይና ትርከብ።


ዕደና ወርቂ ትግራይ ፈጢርዎ ዘሎ ስግኣት እንታይ እዩ?

በብእዋኑ እናዕረፍካ ወይ እናረሓሓቅካ ዝግበር ጾም ጥዕናዊ ረብሓታት ዘለዎ'ኳ እንተዀነ፡ ተመራመርቲ ስነ-ፍልጠት ግን ምስ ምንካይ ዕብየት ጸጉሪ ምትእስሳር ኣለዎ ይብሉ ኣለዉ።

ብርሒ ጸጕሪ ርእሲን ጾምን እንታይ ምትእስሳር ኣለዎ?

እዛ ሰበይቲ ኣብ ግንቦት 1908 እያ ዝተወልደት። 

ኣብ ዓለም ብዕድመ ዝዓበየት ሰብ ምዃና ዝእመነላ ጃፓናዊት ዓሪፋ

ዝተፈላለየ ኣስማት ኣለዎ። 'ሰለስተ ጽቡቕ ነገራት'፡ 'ሰለስተ በረኸት' ወይ 'ዝርዝር ምስጋና' ይብልዎ። እቲ ልምምድ ምሸት ገለ ደቓይቕ ወሲድካ ንመዓልትኻ ብምስትንታን ይጅምር፤ ድሕሪኡ ሰለስተ ጽቡቕ ዝኸዱልካ ወይ ዘስተማቐርካዮም ነገራት ምጽሓፍ እዩ።

ንፈትኖ! ጽቡቕ ስምዒትና ንኽዓብይ ዝሕግዝ  ኣዝዩ ቀሊል ንጥፈት

ብርክት ዝበሉ ሰባት ብዙሓት ሰባት ዝቐተሉ ሰባት ክርእዩ እንከለው ብሓፈሻ 'ሳይኮፓት' እዮም - ወይ ዝዀነ ጣዕሳን ተደናጋጽነትን ኣይስምዖምን ኢሎም ይድምድሙ።

ጭካነን ቅትለትን ትላበሶ ድዩ ትወርሶ?

ተዋሳኢት ሜጋን ባርተን፡ እዚ ኩነታት ሽዱሽተ ግዜ ከምዘጋጠማ ትዛረብ።
ሓደ ካብ መጻምድታ ብተደጋጋሚ እቲ ኮንዶም ከም ዝተቐደደ ኣምሲሉ ነቲ ኮንዶም ብምእላዩ ጥንሲ ኣጋጢምዋ። ነቲ ጥንሲ ድማ ክተቋርጾ ተገዲዳ።

"ኣብ እዋን ጾታዊ ርክብ ኮንዶም ሓቢእኻ ምውጻእ ገበን ምዃኑ ኣይፈልጥን ነይረ"

ብዙሓት ሓካይምን ክኢላታት ቴክኖሎጂን ብስማርት ሞባይልን ሰዓትን ዝተኣከበ መረዳእታ ጥዕና ኣብ ምጥቃም ጥንቃቐ ከምዘድሊ ይገልጹ።

ሓበሬታ ጥዕና ዝእክቡ 'ስማርት' ሞባይላትን ሰዓታትን ስለምንታይ ስክፍታ ይፈጥሩ ኣለዉ?

ስነ-ምርምር መትኒ ኣኽላባት፡ ገና እናሰጎመ ዝርከብ ዓውዲ መጽናዕቲ’ዩ። ኣብዚ ዓውዲ ዝርከቡ ተመራመርቲ ድማ ክሳዕ ሕጂ ኣኽላባት ሳዕሪ ንኽበልዑ ዝድርኾም ትኽክለኛ ምኽንያት ክግልጹ ኣይከኣሉን።

ኣኽላባት ስለምንታይ'ዮም ቀልቀል ዝበልዑ?

ሻቕሎት ሓደሓደ ግዜ ብሓቂ ኣድካሚ፤ ኣሰልቻውን ኣሳርን ክኸውን ይኽእል እዩ፣ ንመዓልትኻ ኣጸጋሚ ይገብሮ። ይኹን እምበር፡ ስምዒታት ዘይምርግጋእ፡ ሻቕሎትን ፍርሕን - ቅልል ዝበለ ይኹን ዝኸበደ - ክእለ ይኽእል’ዩ።
ኣብታ ናይ ሸቕሎት ወይ ዝኾነ ናይ ዘይምርግጋእ ስምዒት ዝስምዓካ ህሞት፡ ንድሕሪት ተመሊስካ ንነብስኻ ናብ ዝያዳ ምቹእ ስምዒት ክትመልሳ እትኽእለሉ መንገድታት ኣሎ።


ንጭንቀት ብኸመይ ንስዕሮ፡ 8 ቀለልትን ጭቡጣትን ኣገባባት

እንታይነቱ ዘይተፈልጠ ሕማም ብውሕዱ 79 ቀቲሉ

'ውላድ እንተደሊኺ፡ ስለምንታይ ንወዲ ተባዕታይ ትጽበዪ?'

ኣብ ቀረባ ኣዋርሕ፡ ኣብ ትግራይ ብዙሓት መርመራ ኤችኣይቪ ኣብ ዝገበሩ ዘለው ሰባት እቲ ቫይረስ ኣብ ደሞም ይርከብ ከም ዘሎን ዝርግሑ ክፍለጥ ኣብ ዘይኽእለሉ ደረጃ ከም ዝበጽሐን ሆስፒታላትን ማሕበራት ምክልኻልን ምቁጽጻርን ኤችኣይቪ ይገልጹ። መንግስቲ እቲ ክልል፡ እቲ ቫይረስ ሓደጋ ምዃኑ ክእውጅን ሰፊሕ ወፍሪ መርመራ ክጅመርን’ውን ጸዊዖም። 

ትግራይ፡ ብሰላሕታ ዝላባዕ ዘሎ ኤችኣይቪ 

ጸብጻብ ኦፍኮም ኦንላይን ኔሽን 2024 ከም ዝሕብሮ፡ ካብ ጠቕላላ ዓበይቲ ህዝቢ ዓባይ ብሪጣንያ እቶም 29 ሚእታዊት ኣብ ግንቦት 2024 ብኢንተርነት ፖርኖግራፊ ከም ዝረኣዩ ይሕብር።

'ጾታዊ ርክብ ክገብር ምስጀመርኩ ምስቲ ብቪድዮ ዝርእዮ ዝነበርኩ ተደናጊሩኒ' 

ኣብ ናይጀርያ ‘ሓዳር ጌርክን ዘይትወልዳ ግዳ’ ዝብል ጸቕጢ ዘለወን ደቀንስትዮ ናብ ሓደ ‘ዘጥንስ መድሓኒት’ ኣለና ናብ ዝብሉ መታለልቲ ሓካይም ይኸዳ። 