ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ካብ ሓሙሽተ ደቂ ኣንስትዮ ሓንቲ ብሕማም መርዘን ትጥቃዕ፡ ኣብ ዓለም እቲ ካልኣይ ቀንዲ ጠንቂ ድኽመት ጥዕና ዘስዕብ’ዩ። ብዛዕባ እዚ ሕማም ዝግበር መጽናዕቲ ግን ኣዝዩ ትሑት ምወላ እዩ ዝረክብ - ገለ ክኢላታት ድማ ‘ሓቀኛ ስነ-መትኒ’ ከምዘይኰነ ይሓስቡ።

ምስጢረ መርዘን እንታይ’ዩ? ብምንታይ’ከ ይፍወስ?

ዝተፈላለየ ማሕበራዊ ዝምድናታት ምህላው ንጥዕናና ዝሓሸ ይመስል፣ ሰዓል ናይ ምክልኻል ዓቕምና ከይተረፈ ከዕብዮ ይኽእል እዩ።

ዕዙዝ ኣበርክቶ ዓርከ መሓዛ ኣብ ጥዕናና 

ናይ መጀመርታ ብኢድ ዝተሓዝ ቴለፎን ቅድሚ 50 ዓመት’ዩ ተሰሪሑ። ካብ ሽዑ ጀሚሩ እዞም መሳርሒታት ኣብ ህይወትና ኣገደስቲ መሳርሒታት ኰይኖም ይርከቡ። ግን ንሓንጎልና ዝሰርሓሉ ኣገባብ ይቕይርዎ ድዮም?

ኣብ ዝሓለፉ 50 ዓመታት ኣእምሮና ብኸመይ ብሞባይል ተጸልዩ?

"ጨና ካልኦት ሰባት፡ ከም መጻምድትኻን ደቅኻን ናይ ምሽታት ዓቕምኻ ምጥፋእ፡ ጭንቀትን ናይ ተነጽሎ ስምዒትን ከስዕብ ይኽእልዩ።"

ሽታ ትሽትሽና ከም ፈውሲ ጭንቀት ይፍተን

ብዙሓት ሰባት ብኽያት ጸቕጢ ከም ዝፍውስ ይኣምኑ። ሳይንስኸ ነዚ እምነት እዚ ይድግፎ ድዩ?

ብኽያት ንጥዕናና እንታይ ረብሓ ኣለዎ?

ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝተገብረ መጽናዕቲ፡ ክሳዕ ትሽዓተ ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት ንፖርኖግራፊ ይቃልዑ ከም ዘለዉ ኣመልኪቱ።

ህጻናት ንፖርኖግራፊ ይቃልዑ ኣለዉ - ሓድሽ ጸብጻብ

ፖል ማክዶናግ፡ ኣብ ሓደ መዕቆቢ ህጻናት ስኮትላንድ መዓልታዊ ኣካላውን ኣእምሮኣውን መጥቃዕቲ ይበጽሖ ከም ዝነበረ ይገልጽ።

'መዓልታዊ ስቅያት' ኣብ መንበሪ ህጻናት

ልዕሊ 1.4 ቢልዮን መናእሰይ እዝኖም ክጻንዖም ከምዝኽእል መጽናዕቲ ኣመላኺቱ

እንታይ እዩ ዘጨንቐኒ ዘሎ?

ምናልባሽ ብዛዕባ ዝምድናታት ሓማታት ዝንገር ዘይተረጋገጸ ወረ ዝተጋነነ ክመስል ይኽእል’ኳ እንተኾነ ንገለ ሰባት ግን እዞም ግርጭታት ሓቂ እዮም - እዚ ዝኾነሉ ድማ ብዙሕ ምኽንያታት ኣለዉ።

ሓማትን መርዓትን ኣንጭዋን ድሙን ድየን?

ክኢላታት፡ ካብ ዓሰርተ ዓበይቲ ደቂ ኣንስትዮ እተን ኣርባዕተ፡ ሓሓሊፈን ወይ ንሓዋሩ፡ ድሌት ጾታዊ ርክብ ዘይምህላው፡ ዘይምዕጋብ ወይ ቃንዛ ከም ዘጋጥመን ይገልጹ።

ልምሰት ጾታዊ ርክብ ኣብ ደቂ ኣንስትዮ፡ ብኸመይ ይፍለጥን ይሕከምን?

ሴሊን ዲዮን፡ ስቲፍ ፐርሰን ሲንድሮም (ኤስፒኤስ) ምስ ዝበሃል ሳሕቲ ዝረአ ርእሰ-ብዩን ሕማም ስነ-ኣእምሮ ትቃለስ ከምዘላ ሓቢራ።

ጥዕና፡ ሴሊን ዲዮን ዘይፍወስ ሕማም ከምዘለዋ ገሊጻ

ጸገም ትምህርቲ ዘለዎም ሰባት ክውገዱ ብዝኽእሉ ምኽንያታት ናይ ምማቶም ተኽእሎ ካብ ካልኦት ብልዕሊ ዕጽፊ ይዛይድ። ተዋስኣይ ቶሚ ጀሶፕን ቢቢሲ ፓኖራማን፡ ገለ ዛንታታት ናይቶም ብሕክምናዊ ክንክን ተስፋ ከምዝቘረጹ ዝዛረቡ ስድራቤታት መርሚሮም ኣለዉ።

ጸገም ትምህርቲ ዘለዎም ሰባት ኣብ ሆስፒታላት ዘጋጥሞም ብድሆታት

ምእማኑ ዘይምቹ’ኳ እንተኾነ፡ ብዙሓት ወለዲ ደቆም ኣበላሊጾም ይፈትዉ እዮም። እዚ 'ሕማቕ' ኣተዓባብያ ድዩ?

ደቅና ኣበላሊጽና እንተፈተና 'ሓጥያት' ድዩ?

እዚ ናይ 10 ደቓይቕ ንጥፈት ብሽዱሽተ ቀለልቲ ስጉምትታት ጥራይ፡ ካብቲ ሓንቲ ቡን ንምስታይ ዝወስዶ ብዝውሕድ ግዜ ናብ ጽቡቕ ሂወት ክመርሕ ዝኽእል እዩ።

ታሕጓስኩም ክውስኽ እንተደሊኹም መዓልታዊ ን10 ደቓይቕ ጥራይ ነዞም ንጥፈታት ፈጽሙ

ኣብ መላእ ዓለም 100 ሚልዮን ዝግመቱ ሰባት ንዝኾነ ይኹን ዓይነት ሕክምና ምላሽ ዘይህብ ከቢድ ሕማም ጭንቀት (ቃዝኖት) ኣለዎም፤  30 ሚኢታዊት ከኣ ነብሰ ቅትለት ንምፍፃም ይፍትኑ።

ንኸቢድ ጭንቀት ክሕክም ተስፋ ዝተገበረሉ 'ኣስማታዊ' - ቃንጥሻ

ህጻናት ብዛዕባ ገዛእ ርእሶም ርእሰ-ምትእምማን ንኽስምዖምን ንኻልኦት'ውን ንክሕግዙን፡ ወለድን ኣለይቲን እንታይ ክገብሩ ይኽእሉ?

ንቘልዑ 'ጽቡቓት' እንተበልናዮም ጸገም ኣለዎ ድዩ?

ሂፕኖሲስ፡ ሕጂ ንመህሰይቲ ዘስዕቦ ጸገም ጸቕጢ፡ ንቃንዛ፡ ንጭንቀትን ንካልኦት ጸገማትን ሓያል ሕክምናዊ መስርሕ ክኸውን ከምዝኽእል መርትዖታት እናወሰኹ ይኸዱ ኣለዉ። 

ሓይሊ ሂፕኖሲስ፡ ብዘይ መድሃኒት ቃንዛ ንምፍዋስ ዘኽእል ስነ-ኣእምሮኣዊ ሕክምና

ዶክተር ናኦድ ናይ ባዕሉ ታሪክ ብምክፋል ህፃናት ግዳያት ኤዲኤችዲ ምዃኖም ዘይተረድኡ ስድራቤታትን ሕብረተሰብን ከም ረበሽቲ ቆጺሩ ኣብቶም ህጻናት ዘስዕቦ መቕፃዕትን ኣድልዎን ገና ኣብ ንእስነቶም ንሕማም ጭንቀትን ዋላ እውን ንቅልውላው መንነትን ከሳጥሖም ከምዝኽእል የረድእ።

ገለ ህጻናት ስለምንታይ ትኹረትን ኣቓልቦን ይሓጽሮም? ወለዲ ክፈልጥዎ ዝግባእ ጸገም

ሓደ መጽናዕቲ፡ ኣብ መጻኢ ዝያዳ ልሙድ ክኾኑ ዝኽእሉ ሓሙሽተ ብልሓታት ምምሕያሽ ዝኽረት ዝብለና ኣለዎ።

ብምርሳዕ ተጸጊምኩም ዲኹም? ዝኽረት ዘማዕብሉ ሓሙሽተ ብልሓታት 

ሓንጎልና ኣብ ግዜ ብጽሕና ኣዝዩ እዩ ዝቕየር። ነዚ ለውጢ ተጠቒምና ግን መንእሰያት ብዕቝር ዓቕሞም ኣድማዕቲ ክዀኑ  ክንሕግዞም ከም እንኽእል ሓድሽ መጽናዕቲ ይሕብር።
ቴሪ ኣፕተር ዝተባህለት ክኢላ ስነ-ኣእምሮ፡ ንሓንቲ ጓል 18 ዓመት መንእሰይ፡ ሓንጎል ብኸመይ ከም ዝሰርሕ ምስገለጸትላ፡ "ስለዚ እዩ'ሞ ርእሰይ ዝፍንጀር ዘሎ ኰይኑ ዝስምዓኒ!" ከምዝበለታ ትዝክር።

ዓበይቲ ጽዋታት ብዛዕባ ሓንጎል መንእሰያት

ምስ ሕማም ኣልዛይመር (ረሲዕ) ዝነብሩ ኬንያውያን ክነላልየኩም።

ናብራ ምስ ሕማም ኣልዛይመር

ብዙሓት ፍሉጣት ወለዲ፡ ደቈም ኣክንዲ ናይ ገዛእ ርእሶም መስመር ዝኽተሉ፡ ከም መቐጸልታ ሕልምታቶም ገይሮም ከምዝዅስኩስዎም ክኢላታት ይሕብሩ።

ብጽልዋ ወለዶም ተሸጊሮም ዝዓብዩ ቈልዑ

ፈተነ ዝተኻየደሎም ወለንተኛታት ኣብ ናይ ቃላት ምዝካር ጸወታታት ዝሓሸ ኣፈጻጽማ ከምዘርኣዩ ዝተገለፀ ኮይኑ፡ እዚ ለውጢ ድማ ኣብ ቅጽበታዊ "ናይ ስራሕ" ዝኽሮምን ናይ ነዊሕ ግዜ ዝኽሮምን ከምዝተረኣየ ተመራመርቲ ሓቢሮም።

ጥዕና ስነ ኣእምሮ