Украина тинчлик истайдими – Путин талабларини кучайтирди

Путин АҚШ вакиллари билан музокараларда муросасиз кўринди.

Ўзига ишончи баланд оҳангда ҳам гапирди.

Кремл талаби

Путин Украинага "абадий тинчлик" тилашини айтди.

Аммо бундан беш йил аввал қўшнисига бостириб киришни буюрган ҳам худди шу Россия президентининг ўзи бўлади.

У кенг қамровли сулҳ – оташкесим ғоясини ҳам рад этиб келади.

Хўш, Москва назарида тинчлик учун зарур шарт нима?

АҚШ вакиллари Стив Уиткофф ва Жаред Кушнер билан музокаралардан сўнг Кремл бунга аниқлик киритди.

"Мустаҳкам хавфсизлик ва тинчликнинг узоқ муддатли архитектурасини яратиш"дан сўздан очди.

Кремл талқинида айтганда, Москва бу билан Европа хавфсизлигини Россия фойдасига қилиб ўзгартиришни истайди.

Россия эришишга интилаётган нарса – эҳтимол, Совуқ урушдан кейин Европа хавфсизлик тизимларидаги энг катта ўзгаришдир.

Кремл 2021 йилнинг декабр ойида илгари сурган ва кўплаб баҳс-мунозараларга сабаб бўлган таклифини кун тартибига қайтарди.

Бу таклиф АҚШ ва НАТО билан тузилиши кўзда тутилган "шартнома лойиҳалари"дир.

Ушбу лойиҳалар фақат алянснинг шарққа томон кенгайишини тўхтатиш – (бунинг учун, масалан, Москвага Украина ва Грузиянинг ҳеч қачон НАТОга қабул қилинмаслиги борасида қатъий кафолатлар бериш)нигина кўзда тутмайди.

Уларда Совет Иттифоқи парчаланганидан кейин НАТОга аъзо бўлган Марказий ва Шарқий Европа давлатларидан иттифоқ ҳарбий инфратузилмасини олиб чиқиб кетиш ҳам талаб этилади.

Ғарб етакчилари бундай талабларни Россиянинг қабул қилиб бўлмайдиган ултиматуми сифатида рад этишган.

Бундан икки ой ўтгач эса Москва Украинага қарши кенг кўламли босқинни бошлаган.

Шундан сўнг, "келишув лойиҳалари" четга суриб қўйилган эди.

Бироқ энди улар геосиёсий архивдан қайта олиб чиқилди ва Кремл яна уларга мурожаат қилмоқда.

Путиннинг ташқи сиёсат бўйича ёрдамчиси Юрий Ушаков эса яна бир гап билан чиқди.

У Ғарбнинг "Россияга стратегик мағлубият етказиш"га қаратилган саъй-ҳаракатлари манзарасида Москва ўз талаблари рўйхатига "айрим янги жиҳатларни қўшиш" ниятида эканлигини билдирди.

Албатта, бу Ғарб ҳукуматлари уларни қабул қилади дегани эмас.

Москванинг "ғалабаси"ми?

Аммо ҳозирда Европа хавфсизлиги масаласининг Украина бўйича музокаралардан ўрин олаётгани бу ерда Москванинг ғалабаси сифатида баҳоланмоқда.

"2021 йил декабр ойида Россия НАТОга Европадаги хавфсизлик тизимини қайта кўриб чиқишни фаол равишда таклиф қилган эди", — деб ёзди "Комсомолская правда" газетаси шу ҳафта бошида.

"Таклифларимиз устидан салкам кулишди.

Ғарбни хавфсизлик масалалари хусусида фикр юритишга мажбур қилиш орқали биринчи ғалабага эришган дипломатларимиз энди иккинчи ғалабани ҳам қўлга киритишлари — яъни Ғарбнинг Россиянинг НАТО кенгайишига оид хавотирларига қулоқ солишини таъминлашлари лозим", - деб ёзди нашр.

Европа Иттифоқининг бош дипломати Кая Каллас Россиянинг Европа хавфсизлик архитектурасини қайта яратиш борасидаги талабларини "оташкесим масаласидан эътиборни чалғитиш"га қаратилган "қопқон", деб атади.

"Украина ва Россия ўртасидаги музокараларда изчиллик муҳим", — деб ёзди Каллас ижтимоий тармоқларда.

"Энг аввало ўт очишни тўхтатиш ва тинчлик битимига эришилиши лозим. Шундан кейингина Европанинг кенгроқ хавфсизлик архитектураси бўйича муҳокамалар олиб бориш мумкин бўлади."

Аммо Европанинг муаммоси шундаки, у айни дамда музокараларда иштирок этаётгани йўқ.

Москва Европага ўрин беришни истамайди.

У Европа етакчиларини Киевга кўрсатаётган ҳарбий ёрдами ва Россияга нисбатан қатъий позицияси учун кескин танқид қилади.

Шу ҳафта Абу-Дабида бўлиб ўтган тинчлик музокараларида ҳам Украина, Россия ва АҚШ иштирок этди.

Москвадаги музокараларидан сўнг Уиткофф Путин Украина бўйича тинчлик музокараларининг навбатдаги босқичига Европа вакилларини жалб қилиш ғоясига рози бўлганини билдирди.

Аммо жума куни Кремл Европанинг иштироки борасида якуний қарор ҳали қабул қилинмаганига ишора қилди.

"Уларнинг асл ниятлари ва тинчлик жараёнига ҳисса қўшишга қанчалик тайёрликларини билганимиздан сўнг, Украина бўйича мулоқотни кенгроқ форматда олиб бориш масаласида қарор қабул қилиш мумкин бўлади", — деди Кремл матбуот котиби Дмитрий Песков.

Хўш, Путин-чи?

Уиткофф ва Кушнер билан бўлган музокараларда Путин муросасиз ва ўзига ишончи комил оҳангда гапирди.

Бунинг сабабини тушуниш қийин эмас.

Америкаликлар Путиннинг эшигини тақиллатиб, келишув таклиф қилишмоқда.

Европаликлар эса у билан алоқалар ўрнатиш масаласини кўриб чиқишяпти.

Ўтган ой Норвегия ва Финляндия раҳбарлари Путин билан боғланиб, қўнғироқ қилишди.

Келаси ҳафта Хитойнинг Шэнчжэн шаҳрида, Осиё-Тинч океани иқтисодий ҳамкорлик саммити доирасида, Путин Доналд Трамп ва Си Цзинпин билан алоҳида учрашувлар ўтказиши мумкин.

Россия оммавий ахборот воситалари уларни аллақачон "Катта учлик" — Сталин, Рузвелт ва Черчилл билан таққосламоқда.

Бу учовлон 1945 йилда Иккинчи жаҳон урушидан кейинги Европани қайта ташкил этиш учун учрашишган.

Шунга қарамай, деярли беш йиллик урушдан сўнг Россия жанг майдонида улкан йўқотишларга учради.

Россия иқтисодига босим ҳам ортиб бормоқда.

Украина дронларининг Россия нефтни қайта ишлаш заводларига ҳужумлари тинмаётир.

Бу эса ёқилғи тақчиллиги юзага келиши мумкинлиги борасидаги хавотирларни кучайтирган.

Бироқ шу пайтгача буларнинг ҳеч бири Кремл раҳбарини жангларни тўхтатишга ундай олмаган.