Vụ Việt Tân: Bộ Ngoại giao Úc trả lời BBC về việc hỗ trợ công dân bị Việt Nam bắt, giữa lúc có thông tin về một 'vụ bắt cóc'

Một người phát ngôn của Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc (DFAT) khẳng định với BBC News Tiếng Việt rằng "ưu tiên hàng đầu của Chính phủ Úc là sự an toàn và an ninh của công dân Úc", liên quan tới vụ ông Trần Hiệp bị công an Việt Nam bắt.

Ông Hiệp, công dân Úc, là một trong ba người bị công an Việt Nam bắt giữ hồi tháng Chín trong một vụ việc gây tranh cãi.

Trong email gửi BBC hôm 11/11, đại diện Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc nói rằng ngoại trưởng nước này đã trực tiếp nêu vụ việc với các cơ quan chức năng Việt Nam, và các quan chức Úc tại Việt Nam tiếp tục làm việc với chính phủ nước sở tại liên quan đến vụ bắt giữ này.

Email của Bộ Ngoại giao Úc gửi BBC còn kèm theo thông tin Khuyến cáo du lịch Việt Nam do trang Smartraveller của Chính phủ Úc cung cấp.

Theo đó, Smartraveller cung cấp thông tin chi tiết về luật pháp Việt Nam, "trong đó có việc một người có thể bị tạm giữ hoặc giam giữ trong thời gian dài mà không chính thức bị buộc tội, trong khi cảnh sát tiến hành điều tra".

"Điều này có thể áp dụng đối với những người bị cho là có liên quan đến các tổ chức hoặc nhóm chính trị không được nhà nước công nhận, hoặc những nhóm mà Chính phủ Việt Nam cho là có liên hệ với các tổ chức bất đồng chính kiến," đoạn thông tin từ Smartraveller được nêu trong email của Bộ Ngoại giao Úc gửi BBC viết.

Thông tin từ Smartraveller mà Bộ Ngoại giao Úc trích dẫn còn lưu ý rằng "trong một số trường hợp, người bị tạm giữ sẽ không được phép gọi điện thoại và khả năng hỗ trợ lãnh sự của chúng tôi trong thời gian điều tra sẽ bị hạn chế."

"Hỗ trợ lãnh sự có thể bao gồm việc thăm người bị giam giữ để kiểm tra tình trạng sức khỏe và điều kiện sinh hoạt; liên hệ với chính quyền địa phương về tình trạng của công dân Úc; cung cấp danh sách luật sư tại địa phương; và hỗ trợ liên lạc với các thành viên gia đình hoặc người được chỉ định liên hệ."

"Nhân viên lãnh sự không thể tư vấn pháp lý, can thiệp vào các vụ án hình sự, đưa công dân Úc ra khỏi nhà tù hoặc giúp họ được dỡ bỏ lệnh cấm xuất cảnh. Tương tự, các quan chức đại sứ quán nước ngoài cũng không thể thực hiện những việc này tại Úc."

Trang Smartraveller cũng cung cấp hướng dẫn về những việc cần làm nếu một công dân Úc bị bắt hoặc tạm giữ ở nước ngoài.

Email của Bộ Ngoại giao Úc gửi cho BBC trong bối cảnh đã gần hai tháng kể từ khi ông Trần Hiệp (công dân Úc) và ông Nguyễn Đức Thuận (công dân Na Uy), hai thành viên của tổ chức Việt Tân, bị công an Việt Nam bắt giữ với cáo buộc nhập cảnh trái phép.

Cả hai hiện đang bị giam giữ tại Trại tạm giam B34 của Bộ Công an để điều tra hành vi "Khủng bố" và "Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức".

Gia đình hai ông cùng những người ủng hộ khẳng định rằng họ đã bị các đặc vụ bắt cóc tại Campuchia rồi đưa về Việt Nam.

Vào ngày 16/10, trong cuộc gặp đầu tiên với lãnh sự Úc, ông Trần Hiệp đã gửi lời nhắn tới gia đình, nói rằng ông không tự vượt biên sang Việt Nam.

Người thứ ba bị bắt giữ cùng với ông Hiệp và ông Thuận là ông Thái Công Trường Sơn. Công an Việt Nam nói ông Sơn cũng là người của Việt Tân, nhưng Đảng Việt Tân nói rằng họ đang xác minh và chưa khẳng định ông Sơn là người của mình.

Nóng ở nghị trường Úc

Các nghi vấn bắt cóc nói trên đã được một số nghị sĩ Úc nêu lên trong nghị trường thời gian gần đây.

Tại phiên điều trần của một ủy ban thuộc Thượng viện Úc về ngân sách và hoạt động của DFAT hôm 28/10, lãnh đạo Đảng Xanh David Shoebridge đã chất vấn Ngoại trưởng Penny Wong những câu hỏi mà ông nói là do "gia đình ông Trần Hiệp nhờ chuyển đến".

Câu hỏi bao gồm việc liệu bà Wong có thể triệu tập đại sứ Việt Nam để yêu cầu thực hiện một cuộc trao đổi trực tiếp về vụ việc.

Ông Shoebridge nói rằng ông vẫn "không hiểu tại sao, trong một tình huống như thế này – khi có hàng loạt bằng chứng độc lập cho thấy một công dân Úc đã bị một quốc gia khác bắt cóc từ một nước thứ ba; khi đã có những bằng chứng [mà tôi vừa đọc lúc nãy] được cung cấp cho các quan chức Úc và cũng đã được chuyển đến cho vợ của ông Hiệp, dường như xác nhận sự việc đó… – mà bà lại không triệu tập đại sứ Việt Nam?"

"Việc triệu tập này nhằm mục đích, thứ nhất, khẳng định rõ ràng 100% sự phản đối và những quan ngại của Úc; và thứ hai, yêu cầu một lời giải thích chính thức từ đại diện của Việt Nam tại Úc – đó chẳng phải là vai trò của một vị đại sứ sao?… Đây chính là thời điểm để một Ngoại trưởng phải đứng ra hành động và làm rõ vấn đề," ông David Shoebridge nói tại nghị trường.

Đáp lại, bà Wong đề nghị ông Shoebridge "đừng chính trị hóa vấn đề này" và cho hay bà đã nêu trường hợp của ông Hiệp lên người đồng cấp Việt Nam.

Hiện không có thông tin công khai về những "bằng chứng" mà ông Shoebridge đề cập ở trên.

Tuy nhiên, một bài báo trên Mekong Independent, một kênh truyền thông độc lập có trụ sở tại Mỹ, hôm 9/11 cho hay phóng viên đã tới tỉnh Prey Veng, Campuchia, nơi được cho là đã xảy ra vụ việc, và đã nghe nhiều nhân chứng thuật lại một vụ "bắt cóc" xảy ra hồi tháng Chín.

Trước đó, Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc (OHCHR) hôm 30/10 đã cử một phái đoàn đến tỉnh Prey Veng để trao đổi với chính quyền địa phương nhằm tìm hiểu về vụ thành viên Việt Tân bị công an Việt Nam bắt giữ.

Hôm 31/10, đại diện OHCHR tại Campuchia, trong email gửi BBC News Tiếng Việt, cho hay họ đang xử lý các thông tin từ chuyến đi nên chưa thể bình luận thêm gì vào lúc này.

Bộ Ngoại giao Việt Nam đến nay chưa hồi âm các đề nghị bình luận về vụ việc của BBC News Tiếng Việt.

'Vụ bắt cóc' hồi tháng Chín?

Theo bài báo trên Mekong Independent, vào ngày 31/10, các phóng viên đã đến làng Por, xã Chey Kampok, huyện Preah Sdach, tỉnh Prey Veng và ghi nhận thông tin về một vụ bắt cóc xảy ra hồi tháng Chín.

Bài viết của Mekong Independent dẫn lời một số dân làng ở tỉnh Prey Veng kể về vụ bắt cóc mà họ chứng kiến, đồng thời đặt những lời kể này trong bối cảnh vụ hai thành viên Việt Tân mất tích tại Campuchia hồi tháng 9/2026, qua đó gợi mối liên hệ giữa hai sự việc. Tuy nhiên, tờ báo này chưa đưa ra bằng chứng độc lập xác nhận chúng là cùng một vụ.

Về mặt địa lý, làng Por nằm gần một tuyến đường nông thôn giao với Quốc lộ 1 của Campuchia.

Đây là tuyến đường nối Phnom Penh với vùng đông nam Campuchia, hướng về cửa khẩu Bavet, giáp tỉnh Tây Ninh của Việt Nam.

Người dân địa phương cho biết họ không rõ chính xác mình đã chứng kiến ​​điều gì vì sự việc diễn ra rất nhanh, nhưng cho hay có sự xuất hiện của những "người nước ngoài" và "có hành vi bạo lực".

Tại một cửa tiệm ven đường, một người đàn ông khoảng 30 tuổi kể lại rằng anh trai của mình đã thấy có hai chiếc xe van – "giống như dòng xe [Hyundai] Starex" – cùng một vài chiếc xe máy tại hiện trường.

Nhóm "người nước ngoài" này dừng lại chờ sẵn, rồi bất ngờ lao ra chặn đầu một chiếc xe khác đang đi ngang qua, theo lời kể.

"Họ tấn công những người bên trong chiếc xe đó, lôi họ sang chiếc xe kia rồi phóng đi mất," người đàn ông nói. "Phải một lúc sau, chiếc xe còn lại mới rời đi."

Nhân chứng cho biết những kẻ bắt cóc đã đấm các nạn nhân nhiều lần trong khi không ai dám lại gần.

Sau đó, các xe máy chạy về hướng nam dọc theo con đường dẫn đến Cửa khẩu Quốc tế Banteay Chakrei (giáp với Việt Nam), trong khi các xe tải nhỏ lại chạy về hướng bắc, hướng ra Quốc lộ 1.

Tại một hộ gia đình khác gần nơi xảy ra vụ việc, một người phụ nữ cho biết bà thấy "hai chiếc xe", và rồi thấy một nhóm "người nước ngoài" bị đẩy vào trong xe.

Một quan chức địa phương khi được Mekong Independent liên hệ đã xác nhận có nghe thông tin về một vụ bắt cóc xảy ra trên con đường đó, nhưng nói: "Mọi thứ không rõ ràng lắm; có người bước ra khỏi xe rồi lại lên xe rời đi. Những người trên xe dường như không có phản ứng chống cự."

Khi được hỏi liệu có biết về trường hợp các nhà hoạt động mất tích vào khoảng thời gian đó hay không, vị quan chức này cho biết họ không hay biết gì.

Có một điểm đáng lưu ý trong thông tin về "vụ bắt cóc" được tờ Mekong Independent thuật lại và thông báo của công an Việt Nam hồi tháng Chín.

"Vụ bắt cóc" được kể lại trên tờ Mekong Independent xảy ra tại xã Chey Kampok, gần cặp cửa khẩu Banteay Chakrei (tỉnh Prey Veng, Campuchia) và Cửa khẩu Quốc tế Dinh Bà (tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam).

Trong khi đó, thông báo của công an Việt Nam nói rằng họ bắt giữ ba người nói trên tại cửa khẩu Mỹ Quý Tây (tỉnh Tây Ninh), cặp với cửa khẩu Sam Reong, tỉnh Svay Rieng. Hai địa điểm trên nằm cách nhau hơn 50km theo đường chim bay.

Cũng liên quan tới vấn đề trên, Việt Tân cho biết trong một thông báo trên website chính thức của đảng này rằng lần liên lạc cuối cùng với ông Hiệp và ông Thuận được ghi nhận diễn ra vào sáng ngày 18/9/2026, khi hai ông đang ở huyện Kaoh Andaet, tỉnh Takeo, gần biên giới Campuchia-Việt Nam. Địa điểm mà Việt Tân nói cách cửa khẩu Banteay Chakrei 60km và cách cửa khẩu Mỹ Quý Tây 150km theo đường chim bay.

BBC News Tiếng Việt chưa thể độc lập xác minh các thông tin của Bộ Công an Việt Nam, Việt Tân và Mekong Independent.

Trên website của mình, Mekong Independent tự giới thiệu là một tổ chức báo chí phi lợi nhuận có trụ sở tại Mỹ được thành lập năm 2025, hoạt động nhằm hỗ trợ các nhà báo tại Đông Nam Á, đặc biệt là những người làm việc trong môi trường có sức ép chính trị và nguy cơ bị đàn áp.

Vụ bắt giữ được biết đến rộng rãi vào hôm 25/9, khi tổ chức Việt Tân phát đi thông cáo về việc hai thành viên là ông Trần Hiệp và ông Nguyễn Đức Thuận "mất tích tại Campuchia".

Đến ngày 28/9, Bộ Công an Việt Nam thông báo về việc ông Hiệp, ông Thuận và một người nữa là Thái Công Trương Sơn đã bị bắt khi "nhập cảnh trái phép vào Việt Nam" tại Cửa khẩu Mỹ Quý Tây vào ngày 18/9.

Cả ba đã bị khởi tố để điều tra về tội "Khủng bố" theo quy định tại khoản 2 Điều 299 và tội "Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức" theo quy định tại khoản 2 Điều 341 Bộ luật Hình sự.

Cũng theo Bộ Công an, cả ba ông "đã khai nhận là thành viên của tổ chức khủng bố 'Việt Tân', mang theo giấy tờ giả nhập cảnh trái phép vào Việt Nam để tiến hành các hoạt động khủng bố, phá hoại".

Tổ chức Việt Tân và gia đình hai ông Hiệp và Thuận đã bác bỏ các cáo buộc nói trên.

Việt Tân cũng xác nhận ông Hiệp và ông Thuận là thành viên của mình, trong khi nói đang tìm hiểu thêm về trường hợp ông Sơn.

Trong hai cuộc trả lời phỏng vấn riêng biệt với BBC News Tiếng Việt hôm 29/9, đại diện Việt Tân là ông Nguyễn Phong và vợ ông Trần Hiệp là bà Chloe Đặng đều cho hay cả hai ông không hề có ý định sang Việt Nam.

Theo đó, lịch trình của hai ông là bay từ Thái Lan sang Campuchia công tác từ ngày 15-18/9, sau đó bay về Bangkok vào ngày 19/9. Ông Nguyễn Phong nhận định rằng việc bắt giữ những người này "do những người chuyên nghiệp" thực hiện và gọi đây là hành vi "bắt cóc bên ngoài lãnh thổ Việt Nam".

Hôm 7/10, Bộ Nội vụ Campuchia đã phát đi thông cáo phủ nhận việc giới chức nước này đã bắt giữ và bàn giao ông Trần Hiệp và ông Nguyễn Đức Thuận cho chính quyền Việt Nam.

Tuyên bố của bộ này cũng xác nhận rằng họ đã nhận được yêu cầu phối hợp điều tra từ phía Úc vào ngày 22/9; đồng thời, dữ liệu xuất nhập cảnh cho thấy ông Hiệp và ông Thuận đều chưa rời khỏi Campuchia.