Xung đột ở Barcelona khi hàng chục ngàn người tổng đình công đầu tiên trong 14 năm

Các cuộc đụng độ đã bùng phát giữa các nhóm người đeo mặt nạ và cảnh sát ở Barcelona sau khi hàng chục ngàn người tham gia cuộc tổng đình công đầu tiên của Tây Ban Nha trong 14 năm qua. Cuộc đình công do những công đoàn lớn nhất nước phát động nhằm phản đối tình trạng khủng hoảng nhà ở và chi phí sinh hoạt tăng cao.

Khoảng 120.000 người đã tham gia một cuộc biểu tình ở thủ đô Madrid, trong khi hơn 50.000 người xuống đường tại Barcelona.

Hình ảnh ghi lại cho thấy những người đeo mặt nạ phóng hỏa các thùng rác và đập phá cửa kính cửa hàng, trong khi cảnh sát sử dụng hơi cay để giải tán đám đông.

Các dịch vụ giao thông và nhiều dịch vụ công khác trên khắp Tây Ban Nha bị gián đoạn nghiêm trọng.

Người dân Tây Ban Nha dự kiến sẽ đi bỏ phiếu trong cuộc tổng tuyển cử quốc hội vào ngày 29/11.

Ông Pepe Álvarez, lãnh đạo công đoàn UGT, cho biết cuộc đình công đã thành công với sự tham gia "rất đông đảo", trong khi ông Unai Sordo, lãnh đạo công đoàn CC OO, nhận định tỷ lệ tham gia là "rất đáng kể".

Tối 11/11, trung tâm Barcelona được triển khai lực lượng cảnh sát dày đặc, với nhiều sĩ quan mang mũ bảo hộ và khiên chống bạo động.

Một số vụ gây rối xảy ra trên đại lộ Passeig de Gràcia, gần quảng trường nổi tiếng Plaça de Catalunya ở trung tâm thành phố.

Nhiều đám cháy nhỏ xuất hiện giữa đường phố khi thùng rác bị đốt. Truyền thông địa phương đưa tin một số người đã bắn pháo hoa về phía cảnh sát và cướp phá các cửa hàng, trong đó có cửa hàng Lego.

Người biểu tình cũng bị ghi hình lại khi đang cố gắng vào cửa hàng Apple Store.

BBC đã phỏng vấn một phụ nữ tham gia biểu tình tại Barcelona. Bà cho biết phần lớn cuộc biểu tình diễn ra trong bầu không khí rất ôn hòa và "vui vẻ".

Bà tham gia để phản đối chi phí nhà ở quá cao và cho biết "có rất nhiều trẻ em và người cao tuổi ở đó".

Đến tối, khi có mặt tại khu vực Las Ramblas, bà chứng kiến các đám cháy xuất hiện trên đường phố.

"Cháy ở khắp mọi nơi, tình hình rất căng thẳng," bà nói.

Trước đó trong ngày, giao thông quanh Madrid và Barcelona bị gián đoạn nghiêm trọng, với nhiều tuyến đường chính bị phong tỏa.

Bộ Nội vụ Tây Ban Nha cho biết hàng chục người đã bị bắt giữ liên quan đến nhiều vụ việc khác nhau. Truyền thông Tây Ban Nha cũng cho biết một số văn phòng môi giới bất động sản đã bị phá hoại.

"Mọi hoạt động của thành phố gần như đã ngừng lại hoàn toàn," một người biểu tình ở Madrid nói với hãng tin Reuters, đồng thời cho biết cuộc tổng đình công nhận được sự ủng hộ rộng rãi. "Mọi người đều xuống đường dù thời tiết mưa gió."

Một người biểu tình khác, cô giáo Olga Domingo, 37 tuổi, cho biết mình tham gia vì "tình trạng nhà ở hiện nay là không thể chấp nhận được. Chi phí sinh hoạt hiện tại so với mức lương hoàn toàn không ổn định".

Cuộc đình công bắt nguồn từ làn sóng phản đối giá nhà tăng cao và chi phí sinh hoạt đắt đỏ, sau khi bà Maricarmen Abascal, 87 tuổi, bị trục xuất khỏi căn hộ ở Madrid mà bà đã sinh sống suốt bảy thập niên. Vài tuần sau đó, bà qua đời trong bệnh viện.

Giá thuê nhà tại Madrid đã tăng mạnh trong những năm gần đây. Theo trang thông tin bất động sản Idealista, giá thuê trung bình một căn hộ rộng 50 m² tại Madrid vào tháng 10 là 1.170 euro mỗi tháng (gần 34 triệu VND), trong khi mức lương gộp trung bình hàng tháng ở Tây Ban Nha khoảng 2.460 euro (hơn 70 triệu VND).

Điều này đồng nghĩa tiền thuê nhà chiếm gần một nửa thu nhập trung bình trước thuế, cao hơn nhiều so với ngưỡng 30% thu nhập mà các chuyên gia và tổ chức công khuyến nghị là mức hợp lý cho chi phí nhà ở.

Thủ tướng thuộc Đảng Xã hội Pedro Sánchez đã kêu gọi bầu cử sớm vào tháng trước sau khi quốc hội không thông qua được kế hoạch cải cách nhà ở của ông.

Lần gần nhất Tây Ban Nha chứng kiến một cuộc tổng đình công là vào năm 2012 dưới thời chính phủ bảo thủ của Mariano Rajoy.

Tuy nhiên, khác với các cuộc đình công trước đây vốn thường gây bất lợi cho chính phủ đang cầm quyền, lần này ông Sánchez và các bộ trưởng của ông thậm chí còn khuyến khích người lao động tham gia đình công để đòi hỏi nhà ở giá phải chăng.

"Ngày làm việc tám tiếng của bạn. Lương hưu của bạn. Hệ thống y tế công của bạn... Tất cả đều là thành quả của những cuộc đấu tranh tập thể," ông viết trên mạng xã hội, đồng thời ca ngợi những người tham gia các cuộc đình công trước đây.

Ngược lại, Đảng Nhân dân (PP) theo đường lối bảo thủ cáo buộc chính phủ đang lợi dụng cuộc đình công nhằm phục vụ mục đích tranh cử.

Lãnh đạo PP, Alberto Núñez Feijóo, gọi cuộc tổng đình công là "vô nghĩa", đồng thời chỉ trích các công đoàn là "mafia" và "rác rưởi". Đảng của ông hiện đang dẫn đầu trong các cuộc thăm dò dư luận.

Người phát ngôn PP, Miguel Tellado, cáo buộc chính phủ muốn tận dụng cuộc đình công để cảnh báo cử tri về nguy cơ một chính phủ cánh hữu lên nắm quyền, điều đang được xem là khả năng cao nhất sau cuộc bầu cử ngày 29/11.

Ông Sánchez phản bác trên truyền hình Tây Ban Nha: "Điều vô nghĩa là đặt câu hỏi về quyền đình công của người lao động."

Một trong những người tham gia đình công là Gonzalo Álvarez, 27 tuổi, người đã đi thăm nhiều điểm tập trung đình công ở trung tâm Madrid.

Dù làm việc trong lĩnh vực kinh doanh, anh còn tình nguyện cho một tổ chức bảo vệ quyền lợi người thuê nhà.

Theo anh, vụ cưỡng chế bà Maricarmen Abascal vào cuối tháng Chín chính là "tia lửa nhỏ" châm ngòi cho phong trào phản kháng hiện nay.

Álvarez cho biết anh quen biết người phụ nữ 87 tuổi này và vô cùng đau lòng trước cách bà bị đối xử sau khi chủ nhà mới tăng tiền thuê lên gấp ba lần.

Anh đang thuê một căn hộ nhỏ một phòng ngủ cùng bạn gái, một nhân viên vệ sinh nha khoa, tại quận Arganzuela ở phía nam Madrid. Hai người trả tổng cộng 1.000 euro tiền (28,7 triệu VND) thuê mỗi tháng, nghĩa là mỗi người phải dành khoảng một nửa thu nhập của mình cho tiền nhà, chưa kể các hóa đơn khác.

"Thật điên rồ... tiền thực phẩm, điện, nước rồi gas nữa."

Anh cho biết hoàn toàn không nhìn thấy cơ hội mua được nhà.

"Bạn phải tích cóp một khoản tiền khổng lồ mới có thể mua nhà. Với mức lương hiện nay, điều đó là bất khả thi."

Theo anh, với mức giá thuê và giá mua nhà hiện tại, việc sở hữu một ngôi nhà là "hoàn toàn không thể".

Tuy nhiên, Phó chủ tịch CEOE, tổ chức đại diện giới doanh nghiệp lớn nhất Tây Ban Nha, ông Miguel Garrido, chỉ trích cuộc đình công và cho rằng doanh nghiệp không phải là nguyên nhân chính khiến giá nhà tăng cao.

"Đây không phải là một cuộc đình công vì các vấn đề lao động mà chủ yếu mang động cơ chính trị, đồng thời có liên hệ chặt chẽ với quyết định tổ chức bầu cử sớm," ông nói.

Các cuộc biểu tình tiếp tục được lên kế hoạch tại nhiều thành phố lớn khác của Tây Ban Nha, và mức độ hưởng ứng sẽ được xem là thước đo quan trọng của sự bất mãn trong xã hội trước thềm cuộc bầu cử.

Một chỉ dấu đáng tin cậy khác để đánh giá mức độ ủng hộ cuộc đình công là nhu cầu tiêu thụ điện của khu vực công nghiệp Tây Ban Nha.

Theo số liệu của nhà điều hành lưới điện Red Eléctrica, lượng điện tiêu thụ tại Tây Ban Nha đã giảm 7,5% trong những giờ đầu ngày 11/11.

Trong cuộc tổng đình công gần nhất cách đây 14 năm, mức tiêu thụ điện tương đương đã giảm hơn 15%.

Gabriela Pomeroy tường thuật bổ sung.