از چیتگر تا سرخه‌حصار؛ زنگ خطر خشکیدگی جنگل‌های تهران

خشک‌شدن درختان پارک‌های جنگلی تهران در ماه‌های اخیر بارها خبرساز شده است؛ از چیتگر در غرب پایتخت تا سرخه‌حصار در شرق. اکنون یکی از مقام‌های سازمان بوستان‌های تهران می‌گوید که حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد درختان سرخه‌حصار خشک شده‌اند؛ آماری که بار دیگر نگرانی‌ها درباره وضعیت جنگل‌کاری‌های قدیمی پایتخت و نحوه نگهداری از آنها را افزایش داده است.

در ماه‌های اخیر، بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی فارسی با بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان داد که پوشش سبز و تراکم درختان پارک جنگلی چیتگر طی دو سال اخیر به‌طور محسوسی کاهش یافته است.

در این گزارش، به نقل از منابع و گزارش‌های منتشرشده، از خشک‌شدن حدود ۳۵ هزار درخت و قطع نزدیک به ۲۵ هزار درخت سخن گفته شد؛ دو آمار متفاوت که یکی به خشکیدگی درختان و دیگری به قطع آنها اشاره دارد.

موضوع چیتگر به پیگیری قضایی نیز کشیده شد. سخنگوی قوه قضاییه روز ۱۲ آبان از بررسی وضعیت حدود ۲۵ هزار درخت خشک‌شده در این بوستان و ورود دادستانی تهران به موضوع خبر داد.

به گفته او، تنش آبی، کاهش منابع آب، نامتناسب بودن برخی گونه‌های درختی با شرایط اقلیمی و گسترش آفات از جمله عوامل مطرح‌شده در بررسی‌های کارشناسی بوده‌اند. او در عین حال گفت که تاکنون قصور یا تخلف شخص مشخصی احراز نشده است.

اکنون نقی شعبانیان، معاون توسعه جنگل و کمربند سبز سازمان بوستان‌های شهر تهران، به خبرگزاری ایسنا گفته است که حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد درختان پارک جنگلی سرخه‌حصار خشک شده‌اند و بخشی از درختان باقی‌مانده نیز با درجاتی از خشکیدگی و آفت‌زدگی روبه‌رو هستند.

شعبانیان خشکسالی‌های پی‌درپی، کاهش بارندگی و آبیاری، افزایش دما، آلودگی هوا، کهولت سن درختان و گسترش آفات را از عوامل تضعیف جنگل‌کاری‌های قدیمی تهران دانسته است.

به گفته او، این جنگل‌کاری‌ها از حدود سال‌های ۱۳۴۵ و ۱۳۴۶ آغاز شدند؛ زمانی که جمعیت تهران کمتر و میزان بارندگی بیشتر بود.

او تاکید کرده است که وضعیت کنونی سرخه‌حصار لزوماً به معنای از بین رفتن امکان احیای این پارک نیست و با مدیریت اصولی همچنان می‌توان برای بهبود وضعیت آن اقدام کرد.

سازمان بوستان‌های تهران می‌گوید که در حال تدوین برنامه‌ ۱۰ساله‌ای برای مدیریت و احیای سرخه‌حصار است. به گفته شعبانیان، این برنامه در مراحل پایانی تدوین قرار دارد و قرار است اقدامات مورد نیاز برای بخش‌های مختلف پارک، از جمله شیب‌های شمالی و جنوبی، و زمان‌بندی اجرای آنها را مشخص کند.

بر اساس این برنامه، کاشت نهال نیز باید با طرح مشخص و همراه با مراقبت و نگهداری در سال‌های بعد انجام شود، نه اینکه به اقدامی مقطعی محدود بماند.

شعبانیان همچنین گفته است که بررسی وضعیت جنگل‌کاری‌های لویزان ادامه دارد و هنوز آمار نهایی درباره میزان خشکیدگی درختان این منطقه در دست نیست.

گزارش‌های مربوط به چیتگر و سرخه‌حصار به‌تنهایی تصویری کامل از وضعیت همه پارک‌های جنگلی تهران ارائه نمی‌کنند و سهم دقیق عوامل مختلف در خشکیدگی درختان نیز هنوز روشن نیست.

با این حال، انتشار پیاپی آمار خشکیدگی درختان در بخش‌های مختلف پایتخت، پرسش‌هایی را درباره شیوه نگهداری از جنگل‌کاری‌های قدیمی تهران و اقدامات لازم برای جلوگیری از گسترش آسیب‌ها مطرح کرده است.