దిల్లీని కమ్మేసిన కాలుష్యం.. 400 దాటిన గాలి నాణ్యత సూచీ

దిల్లీలో సోమవారం ఉదయం కాలుష్య తీవ్రత విపరీతంగా పెరిగిపోయింది. చాలా ప్రాంతాల్లో ఏక్యూఐ 400కు చేరువైంది. దట్టమైన పొగమంచు కారణంగా పలు ప్రాంతాల్లో ఎదురుగా ఉన్న వస్తువులు కూడా స్పష్టంగా కనిపించని పరిస్థితి నెలకొంది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో దగ్గర్లో ఉన్న వస్తువులు కూడా ప్రజలకు కనిపించడం లేదు.

సీపీసీబీ ప్రకారం.. ఏక్యూఐ 401 నుంచి 500 మధ్య ఉంటే దానిని 'తీవ్రమైన' స్థాయిగా పరిగణిస్తారు. ఇది ఆరోగ్యంగా ఉన్నవారిపైనా ప్రభావం చూపుతుంది. అనారోగ్యంతో ఉన్నవారికి ఈ గాలి మరింత ప్రమాదకరంగా మారవచ్చు. ఏక్యూఐ 301 నుంచి 400 మధ్య ఉంటే.. అలాంటి గాలిని ఎక్కువ కాలం పీల్చడం వల్ల శ్వాస సంబంధిత వ్యాధులు వచ్చే అవకాశం ఉంది. సీపీసీబీ గణాంకాల ప్రకారం.. ఏక్యూఐ 0 నుంచి 50 మధ్య ఉంటేనే గాలి నాణ్యతను 'మంచి' స్థాయిగా పరిగణిస్తారు.

దిల్లీ ప్రభుత్వ గాలి నాణ్యత పర్యవేక్షణ పోర్టల్ గణాంకాల ప్రకారం.. సోమవారం ఉదయం 6 గంటలకు దిల్లీ సగటు గాలి నాణ్యత సూచీ (ఏక్యూఐ) 366గా నమోదైంది. సోనియా విహార్‌లో అత్యధికంగా 449 ఏక్యూఐ నమోదు కాగా, ఆ తర్వాత బురారీ క్రాసింగ్‌లో 445, వివేక్ విహార్‌లో 441, జహంగీర్‌పురిలో 439, నార్త్ క్యాంపస్‌లో 437గా నమోదైంది.

డేటా ప్రకారం.. దిల్లీలోని 55 మానిటరింగ్ కేంద్రాలలో కాలుష్యానికి ప్రధాన కారణం PM 2.5 (Particulate Matter 2.5) గా ఉండటం. కాగా, రాజధానిలో గ్రేడెడ్ రెస్పాన్స్ యాక్షన్ ప్లాన్ (జీఆర్‌ఏపీ) రెండో దశ అమల్లో ఉంది. ఆదివారంతో పోలిస్తే నగరంలో కాలుష్య స్థాయి 17 పాయింట్లు తగ్గింది. అయినప్పటికీ గాలి నాణ్యత ఇప్పటికీ చాలా పేలవంగానే ఉంది.

దిల్లీలోని మొత్తం 71 మానిటరింగ్ కేంద్రాలలో 59 కేంద్రాల నుంచి డేటా అందుబాటులో ఉండగా.. 12 కేంద్రాల నుంచి వివరాలు అందలేదు.

ఎన్‌సీఆర్ నగరాల్లో ఎలా ఉంది?

సెంట్రల్ పొల్యూషన్ కంట్రోల్ బోర్డు (సీపీసీబీ) గణాంకాల ప్రకారం.. సోమవారం ఉదయం 7 గంటలకు హరియాణాలోని ఫరీదాబాద్‌లో ఏక్యూఐ 334గా నమోదైంది.

ఇది 'చాలా పేలవమైన' (వెరీ పూర్) కేటగిరీ కిందకు వస్తుంది. గురుగ్రామ్‌లోనూ ఏక్యూఐ 316గా నమోదైంది.

అదే సమయంలో, ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని ఘజియాబాద్‌లో ఉదయం 7 గంటలకు AQI 366గా, నోయిడాలో 340గా నమోదైంది.

రైలు సర్వీసులపై ప్రభావం

రైల్వే డేటా ప్రకారం.. సోమవారం ఉదయం దిల్లీకి చేరుకోవాల్సిన పలు రైళ్లు ఆలస్యంగా నడుస్తున్నాయి. విజిబిలిటీ తగ్గడంతో రైలు సర్వీసులపై మరింత ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందనే ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.

సోమవారం ఉదయం బనారస్ నుంచి దిల్లీకి వచ్చిన వందే భారత్ (స్లీపర్) ఎక్స్‌ప్రెస్ రైలు గంటకు పైగా ఆలస్యంగా న్యూదిల్లీకి చేరుకుంది.

ఈ రైలు దిల్లీ సమీపంలోని ఘజియాబాద్‌కు కేవలం 20 నిమిషాల ఆలస్యంగా చేరుకున్నప్పటికీ.. అక్కడి నుంచి న్యూదిల్లీకి చేరుకునే సరికి మరింత ఆలస్యమైంది.

అలాగే హౌరా నుంచి న్యూదిల్లీకి వచ్చిన పూర్వా ఎక్స్‌ప్రెస్ కూడా దాదాపు 40 నిమిషాలు ఆలస్యంగా చేరుకుంది.

దర్భంగా నుంచి న్యూదిల్లీకి రావాల్సిన ప్రత్యేక రైలు నాలుగు గంటలు ఆలస్యంగా నడుస్తోంది. ఈ వార్త రాసే సమయానికి ఆ రైలు గమ్యస్థానానికి చేరుకోలేదు. ఇది ఉదయం 4.30 గంటలకు న్యూదిల్లీకి చేరుకోవాల్సి ఉంది.

హౌరా నుంచి న్యూదిల్లీకి వచ్చే 04051 ప్రత్యేక రైలు కూడా ప్రస్తుతం 13 గంటలు ఆలస్యంగా నడుస్తోంది. ఈ రైలు ఉదయం 6 గంటలకు న్యూదిల్లీ స్టేషన్‌కు చేరుకోవాల్సి ఉంది.

పండుగల సమయంలో నడిపే ప్రత్యేక రైళ్లు సాధారణంగా పలు సందర్భాల్లో గంటల తరబడి ఆలస్యంగా నడుస్తుంటాయి. ఎన్‌సీఆర్ (నేషనల్ క్యాపిటల్ రీజియన్) ప్రాంతంలో దట్టమైన పొగమంచు దీనిపై మరింత ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.

ఉత్తర భారతదేశం వైపు వచ్చే రైళ్లపై పొగమంచు ప్రభావం ఏ మేరకు ఉందనేది మరికొన్ని గంటల్లో స్పష్టమవుతుందని భావిస్తున్నారు.

శీతాకాలంలో వాతావరణ పరిస్థితుల కారణంగా దిల్లీ గాలి నాణ్యత దెబ్బతినే ప్రమాదం ప్రతి ఏడాదీ ఉంటుందని ది ఎనర్జీ అండ్ రిసోర్సెస్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (టెరి) సీనియర్ పరిశోధకురాలు, అసోసియేట్ డైరెక్టర్ డాక్టర్ అంజు గోయల్ చెప్పారు.

వాహనాలు, పరిశ్రమలు, నిర్మాణ పనులు, చెత్తను కాల్చడం వల్ల ఏడాది పొడవునా పొగ, ధూళి గాలిలోకి చేరుతుంటాయి. అయితే వేసవి, శీతాకాలాల్లో ఈ కాలుష్యం గాలిలో నుంచి తొలగిపోయే వేగం ఒకేలా ఉండదు.

శీతాకాలంలో కొన్నిసార్లు భూమికి దగ్గరగా ఉండే గాలి చల్లగా, దాని పైన ఉండే గాలి వెచ్చగా ఉంటుంది. దీంతో కింద ఉన్న గాలి సులభంగా పైకి వెళ్లలేకపోతుంది.

గాలి వేగం కూడా తక్కువగా ఉంటే.. పొగ, ధూళి భూమికి దగ్గరగా పేరుకుపోవడం మొదలవుతుంది.

అలాగే, గాలి వీచే దిశ కూడా ప్రభావం చూపుతుంది. పంట వ్యర్థాలను కాల్చే ప్రాంతాల నుంచి దిల్లీ వైపు గాలి వీస్తే.. ఆ ప్రాంతాల పొగను కూడా తనతో పాటు తీసుకొస్తుంది.

డాక్టర్ గోయల్ ప్రకారం.. వాతావరణాన్ని మార్చడం సాధ్యం కాదు. కాబట్టి పొగ, ధూళి వెలువడే ప్రాంతాల్లో కాలుష్యాన్ని తగ్గించేందుకు ప్రభుత్వాలు ఏడాది పొడవునా చర్యలు తీసుకోవాలి.

దిల్లీ కాలుష్యానికి కారణాలేంటి?

దిల్లీలో కాలుష్యానికి కేవలం పంట వ్యర్థాలను కాల్చడమే కారణం కాదని డాక్టర్ గోయల్ అంటున్నారు.

ఆమె పరిశోధన ప్రకారం.. వ్యవసాయ కార్యకలాపాల నుంచి వెలువడే అమ్మోనియా సంబంధిత కాలుష్యం 27 శాతంగా ఉంది. వాహనాలు, ఇతర రవాణా సాధనాల వాటా 23 శాతం కాగా.. చెత్త, కలప వంటి పదార్థాలను కాల్చడం వల్ల 20 శాతం, ధూళి వల్ల 17 శాతం కాలుష్యం ఏర్పడుతోంది.

కొన్ని సూక్ష్మ కణాలు పొగ, ధూళితో పాటు నేరుగా గాలిలోకి చేరుతాయి. మరికొన్ని గాలిలో ఉండే వివిధ వాయువులు కలవడం వల్ల ఏర్పడతాయి.

డాక్టర్ గోయల్ ప్రకారం.. ఏడాది సగటు కాలుష్యంలో పంట వ్యర్థాలను కాల్చడం వల్ల వెలువడే పొగ వాటా సుమారు నాలుగు శాతం ఉంటుంది. అయితే కొన్ని ప్రత్యేక రోజుల్లో దీని ప్రభావం గణనీయంగా పెరగవచ్చు.

సెంటర్ ఫర్ సైన్స్ అండ్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ (సీఎస్‌ఈ) గణాంకాల ప్రకారం.. 2025 అక్టోబర్, నవంబర్ నెలల్లో పంట వ్యర్థాలను కాల్చడం వల్ల ఏర్పడిన కాలుష్యం సగటున 4.2 శాతంగా ఉంది. నవంబర్‌లో కొంతకాలం ఈ వాటా 22 శాతానికి పైగా పెరిగింది.

ఆ తర్వాత డిసెంబర్‌లో పంట వ్యర్థాల కాలుష్య వాటా కేవలం 0.2 శాతానికి తగ్గింది. అయినప్పటికీ దిల్లీ గాలిలో పీఎం2.5 సూక్ష్మ కణాల సగటు సాంద్రత క్యూబిక్ మీటరుకు 163 మైక్రోగ్రాముల నుంచి 210 మైక్రోగ్రాములకు పెరిగింది.

అంటే పంట వ్యర్థాలను కాల్చడం వల్ల ఏర్పడే కాలుష్య ప్రభావం దాదాపుగా తగ్గిపోయిన తర్వాత కూడా నగరంలో గాలి నాణ్యత మరింత క్షీణించింది. పంట వ్యర్థాలను కాల్చడం కాలుష్యానికి ఒక కారణమే అయినప్పటికీ.. దిల్లీలో గాలి నాణ్యత ఇంతగా దెబ్బతినడానికి గల పూర్తి కారణాలను అది వివరించలేదు. ఈ గణాంకాలు పరిశోధన ఆధారంగా రూపొందించిన అంచనాలు మాత్రమే. ఏదైనా ఒక నిర్దిష్ట రోజున నమోదైన కాలుష్యానికి సంబంధించిన ప్రత్యక్ష గణాంకాలు కావు.

(బీబీసీ కోసం కలెక్టివ్ న్యూస్‌రూమ్ ప్రచురణ)

(బీబీసీ తెలుగును వాట్సాప్‌,  ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)