Fearann ga cheannach an aghaidh toil an uachdarain an Cill Rìmhinn

Tha buidheann choimhearsnachd ann an Cill Rìmhinn air innse gu bheilear a' faireachdainn "toileachais agus faochaidh" is iad air sealbh a ghabhail air pìos fearainn an aghaidh toil an uachdarain.

Tha Poets' Neuk an dùil am fearann a leasachadh gu bhith na ghàrradh phoblach, le ìomhaigh Màiri Banrigh na h-Albann aig a chridhe.

Chuir Rùnaire nan Cùisean Dùthchail Gillian Martin meala-naidheachd air a' bhuidhinn, a cheannaich am fearann le taic bho Riaghaltas na h-Alba.

Dh'fheuch am BBC beachd fhaighinn bhon t-seann uachdaran, urras a tha stèidhichte ann an Eilean Mhanainn.

'B e Poets' Neuk a' chiad bhuidheann choimhearsnachd a fhuair cead fearann a cheannach an aghaidh toil uachdarain airson "leasachadh seasmhach" a' cleachdadh Achd an Fhearainn 2016.

A rèir na buidhne, bha an gàrradh beag ga fhàgail a' dol fàs agus dol-a-mach mì-shòisealta a' tachairt ann.

Thuirt Dàibhidh Middleton, rùnaire Poets' Neuk, gun robh iad a-nis an dùil gàrradh snog, sàmhach a dhèanamh dheth, far an deadh aig a' phoball air suidhe is barrachd ionnsachadh mu cheanglaichean Màiri Banrigh na h-Albann ri Cill Rìmhinn.

'B ann an 2024 a chuir Ministearan na h-Alba taic ri tagradh na buidhne coimhearsnachd airson am fearann a cheannach, a' cleachdadh pàirt ùir den lagh a cheadaicheas fearann ​​a reic ri buidhinn choimhearsnachd an aghaidh toil an uachdarain, ma tha e buailteach "leasachadh seasmhach" a bhrosnachadh agus "a chùm maith a' phobaill".

Thuirt Ministearan na h-Alba aig an àm gun toireadh an co-dhùnadh "buaidh nas fharsainge air cleachdadh fearainn ann an Alba".

Dh'fhaodadh e, thuirt iad, "coimhearsnachdan eile ann an Alba a bhrosnachadh gus beachdachadh a bheil fearann ​​san sgìre aca a dh'fhaodadh a bhith air ​​a reic ris a' choimhearsnachd, gus buannachdan mòra a thoirt don choimhearsnachd".

Chaidh breith bho Chùirt an t-Siorraidh ann an Dùn Dè le Ministearan an riaghaltais ann an 2025, as dèidh dhan t-seann uachdaran ath-sgrùdadh iarraidh.

Fhuair Poets' Neuk taic bho Mhaoin Fearainn na h-Alba airson an làrach a cheannach, agus airgead bho chruinneachadh phrìobhaideach 'son an obair leasachaidh a dhèanamh.

Chan eil buill Poets' Neuk gam faicinn fhèin mar "radagaich" an fhearainn idir.

Thuirt Mgr Middledon, 89, gu bheil "sinn air ar dìcheall a dhèanamh gus toirt air an uachdaran obrachadh còmhla rinn agus, an uairsin, tuigse gur e an rud as fheàrr dhaibh am fearann a leigeil seachad air prìs reusanta".

"Dh'fhaillich air na h-oidhirpean sin," thuirt e.

Dh'aithnich Malcolm Combe, òraidiche lagha aig Oilthigh Strath Chluaidh, gum biodh cuid de dh'uachdarain mì-chofhurtail is cuid-seilbhe ga reic an aghaidh an toil.

Ach thuirt e nach biodh seo bitheanta air feadh na dùthcha.

"Mar nàdar de phroto-type, gu follaiseach tha e airidh air na cinn-naidheachd," thuirt e.

Dh'fheumadh "deuchainnean fìor làidir" bhith air an dèanamh air tagraidhean bhuidhnean eile a tha airson an leithid a dhèanamh, na bharail-san.

Tha luchd-iomairt air fàilte a chur air an reic, ge-tà.

Thuirt an Dr Josh Doble bhon bhuidhinn Fearann Coimhearsnachd na h-Alba gu bheil a' chùis a' sealltainn gum feum fearann prìobhaideach a bhith ga làimhseachadh a chùm maith choimhearsnachdan.

Thuirt Rùnaire nan Cùisean Dùthchail, Gillian Martin: "Tha mi airson meala-naidheachd a chur air coimhearsnachd Poets' Neuk airson an cuid dealais ann a bhith a' cumail orra tro phròiseas an ath-thagraidh agus cho toinnte 's a bha tar-chur an fhearainn leis gun robh an t-uachdaran a' fuireach taobh a-muigh Alba.

"Faodaidh e a bhith dùbhlanach sealbh a ghabhail air maoin choimhearsnachd, agus cuireamaid fàilte air co-dhùnadh an reice seo an dèidh pròiseas cho fada.

"Chaidh an ceum seo a dhèanamh comasach ri linn Còir Cheannaich nan Coimhearsnachdan a chaidh a thoirt a-steach ann an 2015, agus tha an tar-chur seo a' dearbhadh gu bheil an reachdas a' ciallachadh gun tèid a leithid air adhart, 's gum faighear air fearann a cheannach bho uachdarain nach eil ga làimhseachadh le cùram."

Tha dìreach aon bhuidheann eile air soirbheachadh le tagradh mar a rinn Poets' Neuk.

'S iad buidheann choimhearsnachd ann am baile Ballindean, Siorrachd Pheairt, a fhuair cead am-bliadhna seann ubhal-ghort beag a cheannach.

Tha Buill-Phàrlamaid Albannach an-dràsta a' sgrùdadh mar a thèid Achd an Fhearainn 2025 a chur an gnìomh agus ma-dh'fhaoide a dhèanamh nas làidire a thaobh chòraichean coimhearsnachd.