ملیحه خان، خلبان و مهندس موشکی که می‌خواهد در مسابقه دختر شایسته الهام‌بخش زنان باشد

یک خلبان و مهندس موشک که به مرحله نهایی مسابقه دختر شایسته انگلستان راه یافته، امیدوار است از حضور خود در این رقابت برای تشویق زنان به فعالیت در حوزه‌های علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات استفاده کند.

ملیحه خان، ۲۷ ساله، اهل سوانمور در همپشر انگلستان، از ۱۵ سالگی پرواز می‌کند و اکنون دانشجوی دوره دکتری است و درباره موشک‌های هیدروژنی پژوهش می‌کند.

او پیش‌تر در آژانس فضایی بریتانیا کار کرده و آرزو دارد روزی به فضا سفر کند؛ رؤیایی که از دوران کودکی و با علاقه به فضانورد شدن در ذهنش شکل گرفته است.

اما ملیحه در کنار فعالیت‌های علمی و برنامه‌هایش در صنعت هوافضا، خود را برای شرکت در مرحله نهایی مسابقه دختر شایسته انگلستان در روز سه‌شنبه آماده می‌کند. برنده این رقابت نماینده انگلستان در مسابقه دختر شایسته جهان (میس ورلد) خواهد بود.

اگرچه برخی مسابقات زیبایی را به دلیل تاکید بر ظاهر و معیارهای سنتی زیبایی، پدیده‌ای متعلق به گذشته می‌دانند، ملیحه معتقد است که شکل امروزی این رقابت‌ها متفاوت است.

او می‌گوید: «کاملاً درک می‌کنم که مردم ممکن است چه تصوری داشته باشند و خودم هم اصلاً نمی‌خواهم در چنین چیزی مشارکت کنم.»

با این حال، او مسابقه را فرصتی برای معرفی پژوهش‌های علمی خود و توضیح اهمیت آنها برای جهان می‌داند.

ملیحه معتقد است که ترکیب خلبان بودن، مهندسی موشک و شرکت در مسابقه دختر شایسته انگلستان، موقعیتی «منحصربه‌فرد» ایجاد کرده است.

او می‌گوید: «همیشه فکر کرده‌ام که الهام گرفتن می‌تواند شکل‌های متفاوتی داشته باشد.»

به گفته او، اگر بخواهد تنها با کسانی ارتباط برقرار کند که از پیش در کنفرانس‌های علمی شرکت می‌کنند یا در دانشگاه تحصیل می‌کنند، شاید نتواند تفاوت چندانی ایجاد کند.

«اما حضور در محیطی متفاوت، روی صحنه، حتی با کفش پاشنه‌بلند، شاید باعث شود کسی با خودش فکر کند: چقدر جالب است، من هم می‌توانم این کار را انجام دهم.»

به چالش کشیدن تصور سنتی از زنان

ملیحه به بی‌بی‌سی گفت که یکی از دلایل شرکتش در این مسابقه، نشان دادن این موضوع است که جاه‌طلبی حرفه‌ای و حضور در یک رقابت زیبایی لزوماً با یکدیگر در تضاد نیستند.

او می‌گوید: «معمولاً مردم زنی را که به‌طور حرفه‌ای در صنعت هوافضا کار می‌کند، با چیزی که به‌طور سنتی مسابقه زیبایی نامیده می‌شود، مرتبط نمی‌دانند.»

«من می‌خواهم این تصور اجتماعی را به چالش بکشم و این دو بخش از زندگی‌ام را در کنار هم قرار دهم، چون فکر نمی‌کنم هیچ تناقضی با یکدیگر داشته باشند. هر دو بخشی از هویت من هستند.»

ملیحه امیدوار است که حضورش در این مسابقه، زنان دیگر را تشویق کند با اعتمادبه‌نفس بیشتری به دنبال فعالیت در صنایعی بروند که به‌طور سنتی مردان در آنها حضور پررنگ‌تری داشته‌اند.

او معتقد است که مشکل لزوماً کمبود فرصت‌های شغلی نیست، بلکه گاهی نبود الگوهای زنانه‌ای است که بتوانند به دختران و زنان جوان نشان دهند فعالیت در این حوزه‌ها برای آنها نیز امکان‌پذیر است.

ملیحه می‌گوید زمانی که بزرگ می‌شد، به‌سختی می‌توانست زنانی با پیشینه‌ای مشابه خود پیدا کند که مسیرهای پیش روی او را نشان دهند.

او می‌گوید: «من مربیان فوق‌العاده‌ای داشتم، اما همه آنها مرد بودند، سن بیشتری داشتند و شبیه من نبودند. پیشینه قومی مشترکی با من نداشتند.»

او توضیح می‌دهد که اگرچه این افراد در انتقال دانش و تجربه خود بسیار موفق بودند، بیشترشان به سال‌های پایانی دوران حرفه‌ای خود نزدیک شده بودند.

«اگر کسی را می‌دیدم که جوان بود، موهایی شبیه من داشت، رنگ پوستش شبیه من بود و در این حوزه‌ها موفق می‌شد، حتی اگر تازه در آغاز راه بود، به من الهام می‌داد که احساس کنم من هم می‌توانم آنجا باشم، به آن محیط تعلق دارم و لازم نیست نگران باشم.»

حضور کمرنگ زنان در هوانوردی و صنعت فضایی

زنان همچنان در صنعت هوانوردی و بخش فضایی حضور به‌مراتب کمتری نسبت به مردان دارند.

بر اساس آمار سازمان هواپیمایی کشوری بریتانیا، در سال ۲۰۲۵ تعداد ۱۷۱۸ مجوز هوانوردی عمومی در اختیار زنان بود، در حالی که مردان ۳۲ هزار و ۳۵۸ مجوز از این نوع داشتند.

همچنین سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۱ اعلام کرد که حدود یک‌پنجم کارکنان صنعت فضایی را زنان تشکیل می‌دهند؛ نسبتی که تقریباً با آمار ثبت‌شده در ۳۰ سال پیش یکسان بود.

ملیحه معتقد است که دیدن موفقیت زنانی با پیشینه‌های مشابه می‌تواند به دیگر زنان کمک کند اعتمادبه‌نفس لازم برای دنبال کردن آرزوهایشان را به دست آورند.

او می‌گوید: «به نظرم مسئله این است که به زنان نشان دهیم می‌توانند اعتمادبه‌نفس لازم برای ورود به این حوزه‌ها را داشته باشند و اینجاست که اهمیت حضور الگوهای مشابه مطرح می‌شود.»

به گفته او، موانع همیشه ملموس نیستند و لزوماً به مسائل مالی یا نبود فرصت‌های شغلی محدود نمی‌شوند.

«گاهی مانع این است که نمی‌توانید کسی شبیه خودتان را در آن جایگاه ببینید.»

ملیحه می‌گوید که دوست دارد دیگران را تشویق کند با کنجکاوی به علایق خود نگاه کنند و آنها را به هدف‌هایی مشخص تبدیل کنند.

با این حال، او می‌پذیرد که شرکت در مسابقه دختر شایسته انگلستان برای خودش نیز به معنای خروج از محیطی آشنا و راحت بوده است.

او می‌گوید: «من مدل نمایش لباس نیستم. هیچ‌وقت نبوده‌ام و ظاهرم هم شبیه مدل‌ها نیست. بنابراین فشار و اضطراب زیادی دارد که از منطقه امن خود خارج شوی، روی صحنه بایستی و اجازه بدهی دیگران درباره‌ات قضاوت کنند.»

با وجود این نگرانی‌ها، ملیحه امیدوار است حضورش در مسابقه نشان دهد که زنان برای دنبال کردن آرزوها و هدف‌هایشان مجبور نیستند خود را با تصویر یا الگویی خاص تطبیق دهند.

او می‌گوید: «می‌خواهم به مردم نشان دهم که می‌توانند دقیقاً همان کسی باشند که هستند و این کاملاً پذیرفتنی است.»