సుధాకర్ నాయక్: వీకెండ్‌లో 600 కి.మీ ప్రయాణించి ముంబయి నుంచి నారాయణఖేడ్‌కు వచ్చే ఈ ఐఆర్ఎస్ అధికారి ఎవరు?

నీటి కుంటలు తవ్వించడం కోసం తరచూ 600 కిలోమీటర్ల ప్రయాణించిన ఓ యువ ఐఆర్ఎస్ అధికారి కథ ఇది.

వారాంతంలో ముంబయి నుంచి సొంతూరు నారాయణఖేడ్ ప్రాంతానికి వచ్చి.. సామాజిక కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనేవారు పి.సుధాకర్ నాయక్.

ఆయన ఆదాయపు పన్ను విభాగంలో అసిస్టెంట్ కమిషనర్‌గా పనిచేస్తున్నారు.

వీకెండ్‌లో ఆయన చేసిన సామాజిక కార్యక్రమాలు ఏంటి?

అందుకు ఆయనకు స్ఫూర్తి ఏంటి ? ఆయన చేసిన కార్యక్రమాల ద్వారా ఏం మారింది?

సొంతూరుకు ఏదో చేయాలన్న తపనతో...

సుధాకర్ నాయక్‌ది తెలంగాణలోని సంగారెడ్డి జిల్లా నారాయణఖేడ్ సమీపంలోని పీర్లతండా.

ముంబయిలో ఆదాయపు పన్ను శాఖలో అసిస్టెంట్ కమిషనర్‌గా పనిచేసేవారు. ఇటీవల హైదరాబాద్‌కు బదిలీపై వచ్చారు.

ముందు నుంచీ సామాజిక చైతన్య కార్యక్రమాలపై ఉన్న ఆసక్తితో సొంతూరు కోసం ఏదైనా చేయాలనుకున్నారు.

వారాంతంలో 600కిలోమీటర్ల ప్రయాణం

ముంబయిలో పనిచేస్తున్న సమయంలో ప్రతి వారాంతంలో నారాయణఖేడ్ ప్రాంతానికి వచ్చేవారు.

ప్రతి శుక్రవారం రాత్రి ముంబయిలో బస్సులో బయల్దేరి శనివారం ఉదయం సంగారెడ్డికి చేరుకునేవారు. అక్కడి నుంచి కారులో నారాయణఖేడ్‌కు వెళ్లేవారు.

శని, ఆదివారాల్లో గ్రామాల్లో సామాజిక చైతన్య కార్యక్రమాల్లో భాగస్వాములయ్యేవారు.

తిరిగి ఆదివారం రాత్రి ముంబయి వెళ్లి సోమవారం యథావిధిగా విధులకు హాజరయ్యేవారని స్థానికులు చెబుతున్నారు.

అలా ఈ ఏడాది ఏప్రిల్, మే నెలల్లో ఎనిమిది వారాల పాటు ముంబయి నుంచి నారాయణఖేడ్‌కు 600 కిలోమీటర్లు ప్రయాణించి వచ్చి, వెళ్లేవారని ఆయనతో కలిసి పనిచేసిన పర్యావరణ కార్యకర్త పాలడుగు జ్ఞానేశ్వర్ బీబీసీతో చెప్పారు.

''ఆయన వందల కిలోమీటర్లు ప్రయాణించి రావడం.. తిరిగి వెళ్లడం చూసి మేం కూడా స్ఫూర్తి పొందాం. ఊళ్లోని ప్రజలు కూడా ముందుకు వచ్చి సహకారం అందించారు'' అని జ్ఞానేశ్వర్ అన్నారు.

ఆరు చోట్ల నీటి కుంటల తవ్వకం

సుధాకర్ నాయక్ చేపట్టిన కార్యక్రమాల్లో నీటి కుంటలు తవ్వించడం కీలకమైనది.

''నారాయణఖేడ్, నాగిలిగిద్ద సహా చుట్టుపక్కల కొన్ని మండలాల్లో వందల అడుగుల లోతుకు బోర్లు వేసినా నీరు పడదు. వర్షపు నీటిని ఒడిసి పట్టి భూమిలోకి ఇంకిస్తే మంచి ఫలితం వస్తుందనే ఉద్దేశంతో సుధాకర్ నాయక్ నీటి కుంటలు తవ్వించారు. ఇప్పుడు పీర్లతండాలో బోర్లు రీచార్జి అయ్యి నీరు పోస్తున్నాయి'' అని జ్ఞానేశ్వర్ వివరించారు.

మొత్తం ఆరు భారీ నీటి కుంటలను తవ్వించారు సుధాకర్ నాయక్. వీకెండ్‌లో ఊరికి వచ్చినప్పుడు రాత్రిళ్లు కూడా పనిచేసేవారని స్థానికులు చెప్పారు.

నీటి సమస్య తగ్గించిన కుంటలు

''నీటి కుంటలు ఎంతో ఉపయోగపడుతున్నాయి. ఇప్పుడు వర్షాలు పడక, సరిగా నీళ్లు లేక అంతటా ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. నీటి కుంటలు తవ్వించడంతో మా వద్ద నీటి కష్టాలను కొంతమేర అధిగమించాం. వీటిల్లో నీటితోనే పశువులు, మేకలు, గొర్రెలకు నీళ్లు దొరుకుతున్నాయి. బోర్లు మంచిగా నీరు పోస్తున్నాయి'' అని పీర్లాతండాకు చెందిన బాణోతు సేవాదాస్ బీబీసీతో చెప్పారు.

పీర్లతండా, కింది తండా, పూసలపాడు, ముక్తాపూర్ గ్రామాల్లో ఆరు నీటి కుంటలను సుధాకర్ నాయక్ తవ్వించారు.

''2019లో సుధాకర్ నాయక్ మా ప్రాంతంలో మొక్కలు నాటే కార్యక్రమం చేపట్టారు. యువతను దీనిలో భాగస్వామ్యం చేశారు. వారికి నైతిక విలువలు నేర్పించారు. అలా ఆయనతో కలిసి కార్యక్రమాలు చేస్తున్నాం'' అని జ్ఞానేశ్వర్ వివరించారు.

అయితే, నీటి కుంటలతో పాటు మరిన్ని చెక్ డ్యామ్‌లను కూడా నిర్మిస్తే బాగుంటుందని గ్రామస్థులు కోరుతున్నారు.

సుధాకర్ నాయక్ తండ్రి ఏం చెప్పారంటే..

సుధాకర్ నాయక్‌తో మాట్లాడేందుకు బీబీసీ ప్రయత్నించినా.. శాఖాపరమైన నిబంధనల కారణంగా ఆయన మాట్లాడలేకపోయారు.

అయితే నారాయణఖేడ్ మండలంలోని పీర్లాతండాలో ఆయన తండ్రి జీవ్లా నాయక్‌తో బీబీసీ మాట్లాడినప్పుడు ఆయన కొన్ని విషయాలు పంచుకున్నారు.

వందల కిలోమీటర్లు ప్రయాణించి రావడం.. తిరిగి వెళ్లడం ఒత్తిడితో కూడుకున్నదని, అయినా సరే శ్రమ అనుకోకుండా కార్యక్రమాలు చేపట్టారని వివరించారు.

''ఉద్యోగంలో ఎంత ఒత్తిడి ఉన్నప్పటికీ రెండు రోజులు ఖాళీ చేసుకుని ప్రజలకు సాయపడాలని ఉద్దేశంతో వచ్చేవాడు. ఆయన ఒక్కడే కాదు... ఆయనకు ఒక ఫౌండేషన్ ఉంది. అందరి సాయం తీసుకుంటూ పనులు చేశాడు'' అని జీవ్లా నాయక్ చెప్పారు.

32 లైబ్రరీల ఏర్పాటు

కేవలం నీటి కుంటలే కాకుండా 32 పాఠశాలల్లో లైబ్రరీలను ఏర్పాటు చేయించారు. ఇందులో పాఠ్యపుస్తకాలు కాకుండా నవలలు, డిక్షనరీలు, మహనీయుల జీవిత చరిత్రలు, పోటీ పరీక్షలకు సంబంధించిన పుస్తకాలు అందుబాటులో ఉంచారు.

విద్యార్థులు ఈ లైబ్రరీలకు వెళ్లి పుస్తక పఠనంపై ఆసక్తి పెంచుకుంటున్నారు.

''నాకు మొదట్లో పుస్తకాలు చదివే అలవాటు ఉండేది కాదు. 8వ తరగతిలో ఉన్నప్పుడు సర్వోదయ ఫౌండేషన్ వారు పుస్తకాలు దానం చేశారు. అప్పట్నుంచే రీడింగ్ హ్యాబిట్‌గా చేసుకున్నా'' అని వి. కృతిక అన్నారు.

ఆమె నారాయణఖేడ్‌లోని జిల్లా పరిషత్ పాఠశాలలో తొమ్మిదో తరగతి చదువుతోంది.

''పుస్తకాలు చదవడం వల్ల నైతిక విలువలు తెలుసుకున్నా. డిక్షనరీ సాయంతో ఇంగ్లిష్ బాగా చదవగలుగుతున్నా. పుస్తక సమీక్షలు రాయగలుగుతున్నా'' అని చెప్పింది.

సర్వోదయ గ్రామసేవా ఫౌండేషన్ ద్వారా శ్రీకారం

సుధాకర్ నాయక్ చేపట్టిన సామాజిక కార్యక్రమాలను సర్వోదయ గ్రామ సేవా ఫౌండేషన్ ద్వారా నిర్వహిస్తున్నారని ఆయన తండ్రి జీవ్లా నాయక్ చెప్పారు.

''సుధాకర్ స్నేహితులు, అధికారులు ఫౌండేషన్‌కు సహకారం అందిస్తున్నారు'' అని వివరించారు.

ఆర్కే పాలీవాల్ ఎవరు?

సుధాకర్ నాయక్ చేపట్టిన సామాజిక చైతన్య కార్యక్రమాలకు స్ఫూర్తినిచ్చిన వ్యక్తి మరొకరు ఉన్నారు. ఆయనే ఐటీ శాఖలో డీజీగా పనిచేసి రిటైరైన ఆర్కే పాలీవాల్.

ఆయనిచ్చిన స్ఫూర్తి, ప్రోత్సాహంతోనే తన కుమారుడు ఈ కార్యక్రమాలు చేపట్టారని జీవ్లా నాయక్ వివరించారు.

ఆర్కే పాలీవాల్ ప్రస్తుతం భోపాల్‌లో ఉంటున్నారు. ఆయనతో బీబీసీ మాట్లాడింది.

మొదట సంగారెడ్డి జిల్లా గొంగ్లూరులో సామాజిక కార్యక్రమాలు చేపట్టినట్టు ఆయన వివరించారు.

''గొంగ్లూరులో స్వయం సహాయక సంఘాల మహిళలు రుణాలు తీసుకుని సర్వోదయ మంజీరా పేరుతో ఓ కంపెనీ ప్రారంభించారు. వారు స్వయం సమృద్ధి సాధించి, తమ కాళ్లపై తాము నిలబడి, గానుగ నూనెల నుంచి సబ్బుల వరకు వివిధ రకాల ఉత్పత్తులు తయారు చేసి విక్రయిస్తున్నారు'' అని చెప్పారు.

మొదట ఉత్తర్ ప్రదేశ్, మధ్యప్రదేశ్, గుజరాత్‌లలో సామాజిక కార్యక్రమాలు చేపట్టామని, తర్వాత సంగారెడ్డి జిల్లాలోని గొంగ్లూరులో ప్రారంభించామని ఆర్కే పాలీవాల్ వివరించారు.

మరికొందరి సహకారంతో ఈ కార్యక్రమాలను సుధాకర్ నాయక్ నారాయణఖేడ్ ప్రాంతాలకు విస్తరించడం ఆనందంగా ఉందన్నారు.

''నేను 2018-20 మధ్య హైదరాబాద్‌లో పనిచేశాను. 2023-24లో అక్కడికి వెళ్లినప్పుడు పనుల్లో మంచి పురోగతి కనిపించింది. మేం మొదలు పెట్టినప్పటి కంటే కూడా సుధాకర్ నాయక్, గ్రామస్థులు కలిసి పనులను మరింత ముందుకు తీసుకెళుతున్న తీరు చూస్తే ఎంతో సంతృప్తికరంగా అనిపించింది'' అని ఆర్కే పాలీవాల్ బీబీసీతో అన్నారు.

''గ్రామీణ విద్యార్థులకు అందుబాటులో ఉండాలనే..''

ప్రత్యేకించి లైబ్రరీల ఏర్పాటుకు గల కారణాలను పాలీవాల్ బీబీసీతో పంచుకున్నారు.

''పట్టణాల్లో ప్రతి యూనివర్సిటీ, కాలేజీల్లో అధునాతన లైబ్రరీలు అందుబాటులో ఉంటాయి. గ్రామీణ ప్రాంతాలకు చెందిన పేద ప్రజలు, పేద విద్యార్థులు ఎందుకు విజ్జానపరంగా వెనుకబడి ఉన్నారు.. అని ఆలోచించినప్పుడు, పుస్తకాలకు దూరంగా ఉండటమే ముఖ్య కారణమని అర్థమైంది. అందుకే గ్రామీణ విద్యార్థుల కోసం అన్ని రకాల పుస్తకాలు అందుబాటులోకి తీసుకురావాలనుకుని లైబ్రరీలు ఏర్పాటు చేయించే కార్యక్రమం చేపట్టాం'' అని వివరించారు.

(బీబీసీ కోసం కలెక్టివ్ న్యూస్‌రూమ్ ప్రచురణ)

(బీబీసీ తెలుగును వాట్సాప్‌,  ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)