‘పిరికివాళ్లు’గా గుర్తించి సైనికులకు మరణశిక్ష విధించిన దేశం ఏదంటే...

డెమొక్రటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగో 66 మంది సైనికులకు మరణశిక్ష విధించినట్టు స్థానిక మీడియా తెలిపింది. పిరికితనం, తిరుగుబాటు, ఉన్నతాధికారుల ఆదేశాలను పాటించకపోవడం వంటి ఆరోపణలపై ఈ శిక్షలు విధించారు.

డెమొక్రటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగోలోని ఉత్తర కివు ప్రావిన్స్‌లోని వాలికాలేలో 71 మంది సైనికులపై విచారణ జరిపి ఈ శిక్షలు విధించారు.

ఈ 71 మంది సైనికులలో నలుగురు నిర్దోషులుగా విడుదల కాగా మరో సైనికుడికి పదేళ్ల జైలు శిక్ష విధించారు.

తూర్పు డెమొక్రటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగోలో సాయుధ గ్రూపులకు వ్యతిరేకంగా సైన్యం నిర్వహిస్తున్న ఆపరేషన్ల సమయంలో సైనికుల్లో క్రమశిక్షణను మెరుగుపరచడమే ఈ విచారణ లక్ష్యమని సైన్యం తెలిపింది.

ఈ ప్రాంతంలో దశాబ్దాలుగా ఘర్షణలు కొనసాగుతున్నాయి. ప్రభుత్వ దళాలకు, ఫ్రంట్ ఫర్ ది రిఫౌండేషన్ ఆఫ్ ది నేషన్ (ఎఫ్ఆర్ఎన్) అనే తిరుగుబాటు కూటమికి మధ్య పోరు జరుగుతోంది. ఈ కూటమిలో ఎం23 గ్రూపు కూడా ఉంది.

వాలికాలేలో ఈ సైనికులను అక్టోబర్ 20న అరెస్టు చేసినట్టు వార్తాకథనాలు తెలిపాయి.

ఎఫ్ఆర్ఎన్ తిరుగుబాటుదారులతో జరిగిన ఘర్షణ సమయంలో తమకు కేటాయించిన సైనిక స్థావరాలను విడిచి పారిపోయారనే ఆరోపణలపై వారిని అరెస్టు చేశారు.

ఎం23తో సహా సాయుధ గ్రూపులకు వ్యతిరేకంగా కాంగో సైన్యం నిర్వహిస్తున్న ఆపరేషన్లు చాలాకాలంగా అంతర్గత క్రమశిక్షణలోపం, నిర్వహణలో వైఫల్యాలతో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నాయని ప్రభుత్వమంటోంది.

ఇప్పటివరకు 381 మంది సైనికులకు మరణశిక్ష

పొరుగు దేశమైన రువాండాకు చెందిన ఎం23కి మద్దతు ఇస్తోందని కాంగో ప్రభుత్వం పదేపదే ఆరోపించింది. అయితే రువాండాతో పాటు తిరుగుబాటు గ్రూపు కూడా ఈ ఆరోపణలను ఖండిస్తున్నాయి.

సైన్యంలో వృత్తిపరమైన ప్రమాణాలు, క్రమశిక్షణ లోపించాయని నిరంతరం విమర్శలొస్తున్నాయి. అయితే, తమకు తక్కువ జీతాలు ఇస్తున్నారని అవసరమైన ఆయుధాలు సమకూర్చడంలేదని సైనికులు ఫిర్యాదు చేస్తున్నారు.

గత నెలలో కూడా 27 మంది సైనికులకు మరణశిక్ష విధించారు. తిరుగుబాటుదారులతో జరిగిన పోరు నుంచి పారిపోయారన్నది వారిపై ఆరోపణ.

మరణశిక్షపై 20 ఏళ్లగా ఉన్న నిషేధాన్ని 2024 మార్చిలో కాంగో ప్రభుత్వం ఎత్తివేసింది. సైన్యంలో ఉన్న ''దేశద్రోహుల"ను ఏరివేయాల్సిన అవసరం ఉందని చెబుతూ ప్రభుత్వం ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది.

సాయుధ గ్రూపుల్లో చేరినవారు, తిరుగుబాటులో పాల్గొన్నవారు, దేశద్రోహానికి పాల్పడినవారు, యుద్ధ నేరాలకు పాల్పడినవారికి కూడా మరణశిక్ష విధిస్తామని ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.

మరణశిక్షను తిరిగి అమలు చేయాలన్న నిర్ణయాన్ని మానవ హక్కుల సంస్థలు తీవ్రంగా విమర్శించాయి. అయితే మరణశిక్షపై నిషేధాన్ని ఎత్తివేసినప్పటి నుంచి ఇప్పటివరకు అధికారికంగా ఎవరికీ ఈ శిక్షను అమలు చేయలేదు.

2025 సంవత్సరం ప్రారంభం నుంచి ఇప్పటివరకు కనీసం 507 మంది సైనికులను వివిధ నేరాల్లో దోషులుగా నిర్ధరించారని, వీరిలో 381 మందికి మరణశిక్ష విధించారని ఫ్రాన్స్‌కు చెందిన ఆర్ఎఫ్ఐ ప్రసారసంస్థ సేకరించిన గణాంకాల్లో ఉంది.

మరణశిక్ష విధించిన వారిలో రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగో మాజీ అధ్యక్షుడు జోసెఫ్ కబీలా కూడా ఉన్నారు.

యుద్ధ నేరాలు, దేశద్రోహం వంటి ఆరోపణలపై అక్టోబర్ 2025లో ఆయనకు మరణశిక్ష విధించారు. ఆ ఆరోపణలను ఆయన ఖండించారుగానీ విచారణ కోసం కోర్టుకు హాజరు కాలేదు.

ఆ తర్వాత ఆయనను ఎఫ్ఆర్ఎన్ కూటమి నాయకుడిగా ప్రకటించారు.

(బీబీసీ కోసం కలెక్టివ్ న్యూస్‌రూమ్ ప్రచురణ)

(బీబీసీ తెలుగును వాట్సాప్‌,  ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)