" సీటీ స్కానింగ్‌తో ఛేదించిన 400 ఏళ్ల నాటి తాళం కోడ్, 20 ఏళ్ల ప్రయత్నం తర్వాత వీడిన రహస్యం"

వేల్స్ తీరంలో దొరికిన ఒక పురాతన తాళానికి సంబంధించిన నాలుగు అక్షరాల కోడ్‌ను ఆధునిక స్కానింగ్ సాంకేతికతతో నిపుణులు ఛేదించారు. దీంతో దాదాపు 400 ఏళ్ల నాటి రహస్యం వీడింది.

ఈ 400 ఏళ్ల నాటి ఇత్తడి తాళాన్ని 1999లో పోర్ట్ టాల్బోట్‌లోని మార్గమ్ సమీపంలో ఉన్న ఇసుక తిన్నెల్లో పీటర్ హ్యూస్ అనే మెటల్ డిటెక్టర్ నిపుణుడు (మెటల్ డిటెక్టర్‌తో భూమిలో లేదా నీటి అడుగున దాగి ఉన్న లోహపు వస్తువులను వెతికే వ్యక్తి) కనుగొన్నారు.

స్పెయిన్ నుంచి తిరిగి వస్తూ 1583 డిసెంబర్ 28న తుపానులో చిక్కుకుని మునిగిపోయిన 'ఆన్ ఫ్రాన్సిస్' ఓడలో ఉన్న నిధిలో ఈ తాళం ఒకటి.

ఈ ఓడ సామగ్రి శతాబ్దాల పాటు ఇసుకలోనే ఉండిపోయింది. మ్యూజియం నిపుణులు మైక్రో సీటీ స్కానింగ్ ద్వారా ఆ తాళం లోపలి భాగాన్ని పరిశీలించారు. సరైన అక్షరాల కలయికను గుర్తించి ఈ రహస్యాన్ని విప్పారు.

మోర్ఫా బీచ్‌లో దశాబ్దాల పాటు తాను చేసిన శోధనలో దొరికిన వందల వస్తువుల్లో ఈ తాళం ఒకటి అని మైస్టెగ్‌కు చెందిన 69 ఏళ్ల పీటర్ హ్యూస్ చెప్పారు.

స్పెయిన్ వెండి నాణేలు, నాణేల బరువును కొలిచే సాధనాల పక్కనే ఈ తాళం దొరకింది. విలువైన పత్రాలు, వస్త్రాలు ఉన్న ఏదైనా పెట్టెను భద్రపరచడానికి దీన్ని వాడి ఉండవచ్చని భావిస్తున్నారు.

"అది నా సెలవు రోజు. కేవలం యాదృచ్ఛికంగా నా మెటల్ డిటెక్టర్‌తో బీచ్‌లో నడుస్తుండగా ఒక నాణెం దొరికింది. అలా నా ప్రయాణం మొదలైంది" అని హ్యూస్ చెప్పారు.

అమ్‌గెద్‌ఫా కమ్‌రీ (నేషనల్ మ్యూజియం వేల్స్), కార్డిఫ్ యూనివర్సిటీ నిపుణుల బృందం ఈ కోడ్‌ను ఛేదించడం పట్ల ఆయన హర్షం వ్యక్తం చేశారు.

"దాదాపు 20 ఏళ్ల పాటు డయళ్లను తిప్పుతూ సరైన కాంబినేషన్ కోసం ప్రయత్నించి విఫలమయ్యాను. కానీ ఆధునిక సాంకేతికతతో వాళ్లు 'డా విన్సీ కోడ్' లాంటి దాన్ని ఛేదించారు. నాకైతే ఇది 'ఆర్క్ ఆఫ్ ది కోవెనెంట్' తెరిచినంత ఆనందాన్ని ఇస్తోంది" అని ఆయన అన్నారు.

'పజిల్ లాంటి సవాల్'

మొదట ఈ పని కోసం స్కానింగ్ పరికరాన్ని వాడాలని చెప్పినప్పుడు తనకు కాస్త సందేహం కలిగిందని కార్డిఫ్ యూనివర్సిటీ స్కూల్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ రీసెర్చ్ అసోసియేట్ డాక్టర్ డేవిడ్ విలియమ్స్ చెప్పారు.

"మా దగ్గర ఉన్న పరికరం ఇలాంటి పనుల కోసం తయారుచేసింది కాదు. ఇది ఆసుపత్రుల్లో వాడే మైక్రో సీటీ స్కానింగ్ లాంటిదే. కాకపోతే చిన్న వస్తువుల కోసం వాడతాం" అని ఆయన వివరించారు.

"మొదటి స్కాన్ చేసినప్పుడు లోపల అక్షరాలు కనిపించేసరికి ఆశ్చర్యం కలిగింది. రెండో ప్రయత్నం ఫలించకపోయినా, మూడోసారి భిన్నమైన పద్ధతిలో కోడ్‌ను కనుగొన్నాం. దీన్ని సాధించినందుకు చాలా సంతోషంగా ఉంది" అని విలియమ్స్ తెలిపారు.

హ్యూస్ తాను సేకరించిన వస్తువులను 2017లో మ్యూజియానికి అప్పగించారు.

ఈ తాళాన్ని ప్రధాన ఆకర్షణగా 2026 జూలైలో స్వాన్సీ వాటర్‌ఫ్రంట్ మ్యూజియంలో ప్రదర్శనకు పెట్టారు.

ఆ తాళం కోడ్ 'ఏఎన్‌సీఈ' అని తేలడం అద్భుతమని సీనియర్ క్యూరేటర్ అలిస్టర్ విల్లాస్ అన్నారు.

"ఇందులో నాలుగు వేర్వేరు రింగులు ఉన్నాయి. ప్రతి రింగుపై ఆరు వేర్వేరు అక్షరాలు ఉండటం వల్ల మొత్తం 1296 కాంబినేషన్లు వస్తాయి. దానికి తోడు దొంగలను తప్పుదోవ పట్టించడానికి తిరగని కొన్ని ఇతర అక్షరాలను కూడా చివర్లలో ఉంచారు" అని ఆయన చెప్పారు.

ఈ తాళం అద్భుతమైన స్థితిలో ఉందని వందల ఏళ్ల క్రితం ఎలా పని చేసేదో ఇప్పుడు కూడా అలాగే పనిచేస్తోందని మ్యూజియానికి చెందిన మరో సీనియర్ క్యూరేటర్ సియాన్ ఐల్స్ తెలిపారు.

ఇది ఒక చిన్న పెట్టెకు ఉపయోగించిన తాళం అయి ఉంటుందని అందులో ఏముండేదనేది ఎప్పటికీ ఒక రహస్యమేనని పేర్కొన్నారు.

వేల్స్‌లో నిధి దొరికితే ఏం చేయాలి?

1996లోని ట్రెజర్ యాక్ట్ ప్రకారం ట్రెజర్ అనే పదానికి చాలా రకాల అర్థాలు ఉన్నాయి.

వేల్స్‌లో ఏదైనా నిధి దొరికితే దాన్ని కనుగొన్న 14 రోజుల లోపు లేదా అది నిధి అని గుర్తించిన 14 రోజులలోపు 'ఫైండ్స్ లైజన్ ఆఫీసర్'కు తెలపాలి.

చట్టబద్ధంగా నిధిగా పరిగణించే వస్తువుల గురించి సమాచారం ఇవ్వకపోతే జరిమానాతో పాటు మూడు నెలల వరకు జైలు శిక్ష పడే అవకాశం ఉంది.

స్కాట్లాండ్, నార్తర్న్ ఐర్లాండ్‌లో దీనికి భిన్నమైన నిబంధనలు ఉన్నాయి.

మీరు ఏదైనా పాత లేదా విలువైన వస్తువు దొరికిందని చెప్పిన తర్వాత అది ఎక్కడ, ఎలా దొరికిందో తెలుసుకోవడానికి మ్యూజియం అధికారి (క్యూరేటర్) లేదా సంబంధిత ప్రభుత్వ అధికారి మిమ్మల్ని సంప్రదిస్తారు.

ఆ తర్వాత, వారు దానిపై ఒక రిపోర్టు తయారు చేస్తారు. కోర్టు అధికారి (కోరనర్) దానిపై విచారణ చేస్తారు.

మీరు కనుగొన్న నాణేలు 'ట్రెజర్ యాక్ట్ 1996' ప్రకారం చట్టబద్ధంగా 'నిధి' నిర్వచనానికి లోబడి ఉన్నాయో లేదో నిర్ధారించడానికి వాటిని నిపుణుల ద్వారా పరిశీలించేందుకు 'ఫైండ్స్ లైజన్ ఆఫీసర్' మీకు సాయం చేస్తారు.

ఒకవేళ ఏదైనా మ్యూజియం ఆ నిధిని తీసుకోవాలని అనుకుంటే 'ట్రెజర్ వాల్యుయేషన్ కమిటీ' ఆ నిధి విలువను కట్టడానికి ఒక నిపుణుడిని కోరుతుంది.

ఆ నిధి విలువ ఎంత? బహుమతిలో వాటా పొందేందుకు అర్హులైన వారికి ఎంత రివార్డ్ ఇవ్వాలనే దాని గురించి వారు 'డిపార్ట్‌మెంట్ ఫర్ కల్చర్, మీడియా అండ్ స్పోర్ట్' సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్‌కు సిఫార్సు చేస్తారు.

ఒకవేళ మ్యూజియం ఆ నిధిని తీసుకోవాలని అనుకుంటే, ట్రెజర్ వాల్యుయేషన్ కమిటీ దాని విలువను నిర్ణయిస్తుంది.

కనుగొన్న వ్యక్తికి దక్కాల్సిన రివార్డు మొత్తాన్ని సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్‌కు సిఫార్సు చేస్తుంది.

(బీబీసీ కోసం కలెక్టివ్ న్యూస్‌రూమ్ ప్రచురణ)

(బీబీసీ తెలుగును వాట్సాప్‌,  ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)