ภท. ปัดฮุบประธาน กมธ. ชี้ร่างแก้ข้อบังคับประชุมสภาฉบับนิกร "ถูกผูกโยงจนกลายเป็นปิศาจ"

รองประธานสภาผู้แทนราษฎรไปตามคำเชิญของคณะกรรมาธิการ (กมธ.) การกฎหมายฯ ชุดนายรังสิมันต์ โรม นัดประธาน กมธ. สามัญทั้ง 35 คณะร่วมประชุม 12 พ.ย. เพื่อสรุปแนวทางการทำงานในห้องประชุมเล็ก หลังฝ่ายค้านโวยว่าถูกริบอำนาจกลไกตรวจสอบรัฐบาล ขณะที่พรรคแกนนำรัฐบาลก็วิจารณ์กลับว่าทำเกินอำนาจหน้าที่

ที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎรวันนี้ (11 พ.ย.) เริ่มพิจารณาร่างข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... รวม 4 ฉบับ ทว่าไม่มีประเด็นการ "ปฏิรูประบบคณะกรรมาธิการ (กมธ.)" ในร่างใด เนื่องจาก สส. พรรคภูมิใจไทย (ภท.) ได้ชิงถอนร่างที่ก่อให้เกิดข้อถกเถียงและความขัดแย้งออกไปก่อน

ไม่ถึงชั่วโมงก่อนเปิดประชุมสภา นายนิกร จำนง สส.บัญชีรายชื่อ พรรค ภท. เปิดแถลงข่าวว่าได้ถอนร่างข้อบังคับการประชุมสภาฉบับเดิม และได้ยื่นร่างฉบับปรับปรุงใหม่เมื่อ 10 พ.ย. โดยให้เหตุผลว่า "เพื่อลดความขัดแย้งทางการเมือง" เนื่องจากในร่างเดิมมีบทบัญญัติที่เกี่ยวข้องกับวิธีปฏิบัติและกลไกการทำงานของ กมธ. ซึ่งถูกตีความในมุมมองที่ต่างกัน จนเกิดความระแวงว่าจะกระทบหรือปิดกั้นบทบาทการตรวจสอบของฝ่ายค้าน

"เพื่อไม่ให้ประเด็นดังกล่าวกลายเป็นชนวนความขัดแย้ง และเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาสภา ผมจึงตัดสินใจตัดหมวดบัญญัติเกี่ยวกับวิธีปฏิบัติของ กมธ. ออกทั้งหมด เพื่อทำให้ร่างข้อบังคับฉบับนี้กลับมาโฟกัสที่การยกระดับโครงสร้างสภา ธรรมาภิบาล และประสิทธิภาพนิติบัญญัติ" นายนิกรแถลงข่าว

ต่อมาเวลา 11.03 น. นายโสภณ ซารัมย์ ประธานสภา แจ้งต่อที่ประชุมสภาว่า นายนิกรขอถอนร่างแก้ไขข้อบังคับการประชุมสภาออกจากระเบียบวาระการประชุม โดยไม่มีสมาชิกผู้ใดคัดค้านหรือเห็นเป็นอื่น ให้ถือว่าได้รับความยินยอมจากที่ประชุมตามข้อบังคับการประชุมสภา ข้อ 61 ประกอบข้อ 88

เช่นเดียวกับนายอรรถกร ศิริลัทยากร สส.ฉะเชิงเทรา พรรคกล้าธรรม (กธ.) เจ้าของร่างแก้ไขข้อบังคับการประชุมสภาอีกฉบับ ที่แจ้งกลางที่ประชุมสภาในเวลา 17.25 น. ว่า ได้ตรวจร่างที่นำเสนอแล้วพบว่าขาดความสมบูรณ์ จึงขอถอนร่าง โดยไม่มีผู้ใดคัดค้าน

ท้ายที่สุดจึงมีร่างข้อบังคับการประชุมสภาเข้าสู่การพิจารณาของที่ประชุมจำนวน 4 ฉบับ โดย 3 ฉบับเสนอโดย สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน (ปชน.) ได้แก่ ฉบับนายณัฐวุฒิ บัวประทุม, ฉบับนายพริษฐ์ วัชรสินธุ, และฉบับปกรณ์วุฒิ อุดมพิพัฒน์สกุล ที่ยังไม่บรรจุในระเบียบวาระ ส่วนอีก 1 ร่างเป็นฉบับปรับปรุงเสนอโดยนายนิกร จำนง โดยสภาให้พิจารณาร่างทั้งหมดในคราวเดียวกัน

พริษฐ์ยกสถิตินายกฯ อังกฤษตอบกระทู้สภา 88-100% ส่วนนายกฯ ไทย "ถ้าว่างแล้วจะมา"

จากนั้นบรรดา สส. เจ้าของร่างทั้ง 4 คนได้แถลงหลักการและเหตุผล หนึ่งในประเด็นที่ปรากฏร่วมกันในร่างข้อบังคับการประชุมสภาอย่างน้อย 3 ฉบับคือการตั้งกระทู้ถามในสภา

นายพริษฐ์ซึ่งชูประเด็นการเพิ่มประสิทธิภาพของกระทู้ถามและการบริหารและจัดสรรเวลาการถาม-ตอบกระทู้ ได้เปิดสถิติการมาตอบกระทู้ถามสดของ รมต. ที่ 70% แต่ชี้ว่า "เป็นภาพลวงตาที่ดูดีกว่าความเป็นจริง" เพราะในทางปฏิบัติ บางครั้งฝ่ายค้านต้องการจะถาม รมต. กระทรวงหนึ่ง แต่ รมต. ติดภารกิจ ฝ่ายค้านก็ต้องเปลี่ยนประเด็นที่ถามให้ตรงกับ รมต. ที่มาตอบกระทู้ได้

"ทุกสัปดาห์ต้องมาลุ้นว่า รมต. คนไหนจะมาตอบบ้าง แต่ที่ไม่ต้องลุ้นคือนายกฯ เพราะตั้งแต่มีสภาชุดนี้มา นายกฯ ไม่เคยมาตอบแม้แต่ครั้งเดียว ต่อไปหวังว่าท่านจะสร้างความประหลาดใจบ้าง" ประธานกรรมการประสานงานพรรคร่วมฝ่ายค้าน (วิปฝ่ายค้าน) กล่าว

นายพริษฐ์ยังพูดถึงข่าวที่นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี และ รมว.มหาดไทย กำชับให้ รมต. ให้ความสำคัญกับสภา แต่อดสงสัยไม่ได้ว่าเพื่อนสมาชิกจะมีแบบอย่างได้อย่างไร เพราะเคยถามนายกฯ เรื่องการมาตอบกระทู้สภาแล้วได้คำตอบว่า "ถ้าว่างแล้วจะมา" ส่วนตัวรู้สึกรับไม่ได้กับคำตอบแบบนี้ เสมือนนายกฯ มองงานในสภาเป็นงานอดิเรกถ้าว่างจะมา มากกว่าเป็นงานพื้นฐานที่ต้องรับผิดชอบ

ร่างข้อบังคับการประชุมสภาฉบับนายพริษฐ์จึงเสนอให้มีกระทู้ประเภทใหม่ขึ้นมา นั่นคือ กระทู้ถามสดด้วยวาจาต่อนายกฯ โดยให้ผู้นำฝ่ายค้านมีสิทธิตั้งกระทู้ถามนายกฯ ได้ 4 กระทู้ต่อสมัยประชุม หรือ 1 ครั้งต่อเดือน พร้อมยกตัวอย่างของสหราชอาณาจักรที่มีการตั้งกระทู้สดถามนายกฯ เช่นกัน ซึ่งถ้าย้อนดูสถิตินายกฯ ของอังกฤษ 11 คน คนที่ดีที่สุดมาตอบกระทู้ 100% เลย ส่วนคนที่แย่ที่สุดมาตอบ 88% ส่วนเหตุผลที่มาตอบ ราว 93% แจ้งว่าติดภารกิจประชุมนานาชาติหรือต่างประเทศทั้งนั้น ไม่ใช่แบบบ้านเราที่ติดภารกิจประชุมในประเทศหรือมีนัดหมายประชุมซึ่งเลื่อนเป็นเวลาอื่นได้

สส. พรรคสีส้มกล่าวทิ้งท้ายว่า ไม่ว่า สส. รัฐบาลหรือฝ่ายค้าน หวังว่าจะเห็นตรงกันว่าระบอบประชาธิปไตยในระบบรัฐสภา รัฐบาลมีหน้าที่ต้องรับผิดชอบต่อรัฐสภา แต่การรับผิดชอบนั้นจะไม่มีความหมาย หากนายกฯ หรือ รมต. หลีกเลี่ยงการมาตอบคำถามของสภา การเสนอปรับปรุงเรื่องกระทู้ไม่ได้เป็นประโยชน์แก่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง แต่เป็นการยกระดับสภาในการตรวจสอบรัฐบาลทั้งยุคนี้และยุคต่อไป

ด้านนายปกรณ์วุฒิกล่าวว่า การตั้งกระทู้ถามเป็นกลไกสำคัญในตรวจสอบฝ่ายบริหาร โดยมีหัวใจคือความเร่งด่วนของปัญหาที่สังคมให้ความสนใจ ถ้าไม่มีการแก้ไขข้อบังคับ ธรรมเนียมปฏิบัติของการตั้งกระทู้ถามสด 3 กระทู้ จะแบ่งเป็น 1 กระทู้ของพรรคร่วมรัฐบาล และ 2 กระทู้ของพรรคร่วมฝ่ายค้าน โดยที่แต่ละกระทู้ต้องแบ่งตามโควตาของแต่ละพรรคอีก นอกจากข้อจำกัดภายในสภาเอง ยังมีข้อจำกัดภายนอกเพราะ รมต. ไม่มาตอบ หรือที่ข้อบังคับใช้คำว่า "เลื่อนตอบ" ก็จะทำให้พรรคที่ตั้งกระทู้ต้องเสียโควตาไปฟรี ๆ ถ้าเป็นพรรคที่มี สส. ไม่มาก ทั้งสมัยประชุมอาจได้ตั้งกระทู้เดียว ถ้า รมต. เลื่อนตอบ ก็แปลว่าเขาจะเสียสิทธิตั้งกระทู้ไปเลย

ร่างแก้ไขข้อบังคับการประชุมฉบับนายปกรณ์วุฒิจึงเสนอว่า กรณี รมต. ไม่มาตอบกระทู้ ให้ สส. เจ้าของกระทู้มีสิทธิตั้งคำถามหรืออภิปรายได้ในเวลา 15 นาที ซึ่งเท่ากับสิทธิถามกรณี รมต. มาตอบกระทู้ แม้ในทางปฏิบัติ ประธานจะอนุญาตให้ผู้ถามพูดอยู่แลว แต่เห็นว่าควรเขียนเป็นลายลักษณ์อักษร

ร่างแก้ไขข้อบังคับฉบับนายพริษฐ์และนายนิกรกำหนดกรอบเวลาในการถาม-ตอบกระทู้ว่า กรณีกระทู้ถามสดด้วยวาจาให้ใช้เวลา 30 นาที แบ่งเป็นฝ่ายละ 15 นาที และกระทู้ถามทั่วไปที่ตอบในที่ประชุมสภาให้ใช้เวลา 20 นาที แบ่งเป็นฝ่ายละ 10 นาที

นายนิกรอธิบายเพิ่มเติมว่า การลดเวลากระทู้ถามทั่วไปเหลือ 20 นาที เพราะบางครั้งสมาชิกอภิปรายกินเวลาสภาเกินไป ดังนั้นถ้าเป็นกระทู้ธรรมดา 20 นาทีก็ใช้ได้แล้ว ไม่เช่นนั้นวันพฤหัสบดี เวลาสภาจะถูกกระทู้กินหมด จึงเสนอปรับปรุงส่วนนี้

"เราไม่ได้มีเจตนาจะยึด กมธ. สามัญทั้งหมดมาเป็นของรัฐบาล"

นายนิกรยังถือโอกาสอธิบายตัวเองโดยพูดถึงร่างข้อบังคับฉบับเดิมที่ "ผมเสนอแล้วถูกโจมตีว่าจะยึด (กมธ.) ทั้งหมด" ว่าไม่ได้เป็นเช่นนั้นเลย เพราะที่เสนอคือในส่วนของ กมธ. วิสามัญซึ่งมีการสู้กัน บางชุดประชุม 7 ครั้งยังเลือกประธานไม่ได้ และไม่มีข้อกำหนดว่าให้ทำอย่างไร ก็เลยเขียนว่าถ้าคะแนนเท่ากันให้จับฉลาก แต่อธิบายอย่างไรก็ไม่เข้าใจ ค่อยไปว่ากันข้างหน้าแล้วกัน ส่วน กมธ. สามัญ "เราไม่สามารถเอามาได้เพราะเป็นไปตามสัดส่วน สส."

สส. จากพรรคสีน้ำเงินกล่าวย้ำว่า ร่างแก้ไขข้อบังคับฉบับปรับปรุงที่เสนอเข้ามาใหม่เป็นความพยายามหลอมรวมจากทุกพรรค และขอความอนุเคราะห์ให้ลงมติรับหลักการทุกร่างแล้วไปพิจารณากันในชั้น กมธ. "ถ้าเรายึดถือสภา เอาประชาชนเป็นหลัก ปัญหาความขัดแย้งที่ท่านมองเห็นว่าเป็นปัญหา ผมถอนออกไปหมดแล้ว"

ขณะที่เพื่อนร่วมพรรคอย่างนายอัครเดช วงษ์พิทักษ์โรจน์ สส.ราชบุรี พรรค ภท. อภิปรายช่วยนายนิกร โดยกล่าวว่าในร่างเดิมของนายนิกรพยายามจัดการ กมธ.วิสามัญ ซึ่งแต่ละชุดมีจำนวนไม่เท่ากัน 23, 25, 27 หรือ 70 คนในกรณี กมธ. วิสามัญเพื่อพิจารณาร่าง พ.ร.บ.งบประมาณรายจ่ายประจำปี หาก กมธ. เป็นเลขคู่ก็ตัดสินไม่ได้เพราะจำนวนเสียงเท่ากัน นายนิกรปรารถนาดีจึงเสนอว่าถ้าผลโหวตเท่ากันให้จับฉลาก แต่การสื่อสารกลายเป็นว่าร่างนายนิกรจะฮุบประธาน กมธ. สามัญซึ่งมีอยู่ 35 คณะ ทั้งที่ตามรัฐธรรมนูญ 2560 และข้อบังคับการประชุมสภาปี 2562 ไม่สามารถยึดมาเป็นของรัฐบาลได้หมด ต้องแบ่งตามสัดส่วน สส.

"นึกว่าท่านนิกรจะเขียนเสือให้วัวกลัว แต่จริง ๆ ไม่ใช่ เป็นแมว แถมน่ารักด้วย ก็เสียดายที่ร่างที่ควรเป็นประโยชน์ต่อสภาของเรา กลับกลายเป็นการผูกเรื่องไปโยงกับเรื่องอื่นที่มีปัญหากันอยู่แล้วในการพิจารณาของ กมธ. ที่เกิดการชิงไหวชิงพริบ ใน กมธ. ที่มีปัญหาอยู่ไม่กี่คณะ แต่เอาเรื่องนี้มาผูกโยงกัน กลายเป็นปิศาจที่สร้างภาพให้พี่น้องประชาชนกลัวว่ารัฐบาลจะยึดอำนาจ จะยึดตำแหน่งประธาน กมธ จริง ๆ ไม่มีเลยครับ ไม่มีเลย ผมเรียนสมาชิกฝ่ายค้านและประชาชนด้วย นี่คือเจตนาของท่านนิกรและเป็นร่างของภูมิใจไทย เราไม่ได้มีเจตนาจะยึด กมธ. สามัญทั้งหมดมาเป็นของรัฐบาล" สส.ราชบุรี พรรค ภท. กล่าว

2 กมธ. กฎหมายฯ พรรคสีน้ำเงิน อภิปรายโรมทำเกินอำนาจหน้าที่

การประชุมสภาในวันนี้ยังถูกใช้เป็นเวทีอภิปรายกลไกการทำงานในห้องประชุมเล็กด้วย โดยมี กมธ. การกฎหมาย การยุติธรรมและสิทธิมนุษยชน ที่มีนายรังสิมันต์ โรม สส.บัญชีรายชื่อ พรรค ปชน. เป็นประธาน ตกเป็นเป้าหมายของ 2 กมธ. จากพรรคสีน้ำเงิน

นายณัฐวุฒิ ประเสริฐสุวรรณ สส.สุพรรณบุรี พรรค ภท. และ กมธ. การกฎหมายฯ กล่าวว่า การแก้ไขข้อบังคับการประชุมสภาต้องอยู่ภายใต้หลัก 3 ช. คือใช้ได้นาน-ชัดเจน-ชอบธรรม ซึ่งการดำเนินการของ กมธ. ต้องมีความ "ชัดเจน" ในการอธิบายกรอบหน้าที่และอำนาจ เรามี 20 กระทรวง แต่มี กมธ. สามัญ 35 คณะ ทำให้เกิดภารกิจ หน้าที่ และการดำเนินการทับซ้อนกันหลายเรื่อง

จากนั้นเขาได้ยกตัวอย่าง กมธ. การกฎหมายฯ มาถามว่ามีหน้าที่ตามกฎหมายคืออะไร ในความเห็นส่วนตัว หากนำเรื่องเข้าวาระการประชุมของ กมธ. กฎหมายฯ ต้องศึกษาแนวทางนำไปสู่การเสนอกฎหมายหรือแก้ไขกฎหมาย ส่วนความ "ชอบธรรม" กฎหมายเขียนว่า กมธ. มีหน้าที่สอบหาข้อเท็จจริง ไม่ได้มีหน้าที่สอบสวนตามวิธิพิจารณาอาญาแต่อย่างใด ดังนั้นต้องเข้าใจว่าอำนาจหน้าที่คืออะไร ก้าวล่วงไปหรือไม่ ชอบธรรมหรือไม่

นายศุภชัย ใจสมุทร สส.บัญชีรายชื่อ พรรค ภท. และรองประธาน กมธ. การกฎหมายฯ อภิปรายว่า ถ้า สส. เคารพรัฐธรรมนูญและข้อบังคับอย่างเคร่งครัด ข้อบังคับที่มีอยู่ก็คงไม่ต้องแก้ไข สามารถใช้ได้เพราะมีความชัดเจน แต่หลังจากได้ทำงานกันพบว่า "ข้อบังคับที่เราควรเคารพและปฏิบัติตามกลับไม่มีการเคารพ และมีการตีความในทิศทางที่จะเอื้อประโยชน์ต่อความประสงค์ของตัวเอง" จึงขออภิปรายสนับสนุนการใช้อำนาจตามกฎหมายให้เป็นไปตามรัฐธรรมนูญและหลักนิติรัฐ

นักการเมืองผู้เป็นมือกฎหมายของพรรคสีน้ำเงินได้พูดถึงบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญ 2 มาตราคือ มาตรา 5 ระบุว่า บทบัญญัติใดของกฎหมาย กฎหรือข้อบังคับ หรือการกระทำใดขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ บทบัญญัติหรือการกระทำนั้นเป็นอันใช้บังคับมิได้ และมาตรา 129 ที่ให้อำนาจ กมธ. ในการกระทำกิจการ การสอบหาข้อเท็จจริง หรือศึกษาเรื่องใด ๆ ที่อยู่ในหน้าที่และอำนาจของสภา นอกจากนี้ ยังระบุว่าการจะมอบอำนาจให้บุคคลหรือคณะบุคคลใดกระทำการแทนไม่ได้

จากนั้นนายศุภชัยได้ยิงคำถามต่อว่า ในเมื่อรัฐธรรมนูญให้อำนาจแก่ กมธ. ในฐานะองค์คณะ ประธาน กมธ. จะใช้อำนาจในนาม กมธ. โดยไม่มีมติที่ประชุมในเรื่องที่ต้องอาศัยมติได้อย่างไร ประธาน กมธ. มีหน้าที่ดำเนินการประชุมและปฏิบัติตามข้อบังคับ ประธาน กมธ. ไม่ใช่เจ้าของอำนาจ การแก้ไขข้อบังคับให้ออกหนังสือเรียกบุคคลหรือเอกสารต้องผ่านมติที่ประชุม กมธ.

"มีผู้กล่าวว่าการแก้ไขข้อบังคับในครั้งนี้จะเป็นการตัดแขนขาฝ่ายค้าน เป็นการริบอำนาจตรวจสอบรัฐบาล ขอเรียนว่าสิทธิในการตรวจสอบรัฐบาลกับสิทธิในการใช้อำนาจโดยไม่ปฏิบัติตามกฎหมายเป็นคนละเรื่องกัน ฝ่ายค้านมีสิทธิในการตรวจสอบรัฐบาลอย่างเต็มที่ ซึ่งท่านก็ทำกันทุกวี่ทุกวัน" นายศุภชัยกล่าวและเสริมว่า แต่การตรวจสอบผ่าน กมธ. ต้องอยู่ภายใต้มาตรา 129

เขาอภิปรายต่อไปว่า การจะเรียก รมต. มาชี้แจงด้วยตนเอง ควรพิจารณาว่าเรื่องนั้น เป็นอำนาจหน้าที่ของ รมต. โดยตรงหรือไม่ หรือเป็นเรื่องที่เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบสามารถให้ข้อเท็จจริงได้ครบถ้วนกว่า การเรียก รมต. มาชี้แจงย่อมทำได้เมื่อมีเหตุผลและอยู่ภายในอำนาจตามกฎหมาย แต่การกำหนดให้ รมต. ต้องมาด้วยตนเองทุกกรณีโดยไม่พิจารณาเหตุความจำเป็นและอำนาจหน้าที่ ย่อมก่อให้เกิดการโต้แย้งถึงขอบเขตอำนาจได้

เช่นเดียวกับการเรียกประธานสภามาชี้แจง ซึ่งนายศุภชัยแสดงความสงสัยว่าอยู่ในอำนาจหน้าที่ของ กมธ. หรือไม่และมีความจำเป็นอย่างไร เพราะการตรวจสอบของ กมธ. ไม่ใช่อำนาจที่ไร้ขอบเขต และการเรียกผู้ดำรงตำแหน่งใดก็ตามต้องมีฐานอำนาจและเหตุผลที่ชัดเจน

ในฐานะรองประธาน กมธ. การกฎหมายฯ นายศุภชัยบอกว่าพบปัญหาข้อโต้แย้งเกี่ยวกับการกำหนดวาระ การออกหนังสือเรียกบุคคล และกระบวนการลงมติของ กมธ. จึงทักท้วงหลายครั้ง และได้ยื่นเรื่องต่อประธานสภาเพื่อให้พิจารณาวินิจฉัยเกี่ยวกับการปฏิบัติตามข้อบังคับ ซึ่งบางกรณีฝ่ายเลขานุการของ กมธ. ก็ได้ทักท้วงเกี่ยวกับขั้นตอนการดำเนินการ แต่ก็ยังมีการโต้แย้งว่าการดำเนินการชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ หรืออาจจะมีถ้อยคำออกมาจากผู้ที่เป็นประธานว่า "ไม่ต้องห่วงผมรับผิดชอบเอง" นี่สะท้อนให้เห็นความจำเป็นในการต้องกำหนดกติกาให้ชัดเจน เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดความขัดแย้งเกี่ยวกับอำนาจของประธาน และมติของ กมธ. และย้ำด้วยว่า ไม่มีผู้ใดอ้างหน้าที่ตรวจสอบเพื่อใช้อำนาจเกินขอบเขตที่กฎหมายกำหนดได้

ก่อนจบการอภิปราย นายศุภชัยได้ยกวรรคทองของลอร์ด แอ็กตัน นักประวัติศาสตร์และนักคิดชาวอังกฤษที่กล่าวไว้เมื่อปี ค.ศ. 1887 ว่า "Power tends to corrupt, and absolute power corrupts absolutely." แปลเป็นไทยได้ว่า "อำนาจมีแนวโน้มทำให้คนเสื่อมทราม และอำนาจที่เบ็ดเสร็จเด็ดขาดย่อมทำให้คนเสื่อมทรามอย่างสิ้นเชิง"

"สมบัติส่วนตัวตรงไหน" โรมโต้กลับ ยันใช้มติเรียกนายกฯ

ต่อมานายรังสิมันต์ โรม ประธาน กมธ. การกฎหมายฯ ได้ลุกขึ้นขอใช้สิทธิพาดพิง โดยปฏิเสธข้อกล่าวหาเรื่องทำ กมธ. การกฎหมายเป็นเหมือน "สมบัติส่วนตัว" พร้อมชี้แจง ดังนี้

ส่วนข้อกล่าวหาว่า กมธ. การกฎหมายฯ กระทำการชอบด้วยอำนาจหน้าที่หรือไม่ หรือกำลังจะไปไต่สวนบุคคลกระทำผิดหรือไม่ นายรังสิมันต์ชี้แจงว่า ไม่ว่า กมธ. ชุดไหนก็ไม่มีอำนาจจะไปลงโทษใคร ถ้าปรากฎพยานหลักฐาน หรือข้อเท็จจริงอื่นใดในการดำเนินการกับบุคคลนั้น ๆ ก็ดำเนินการไปตามอำนาจหน้าที่ แต่สิ่งที่ทำคือการวางมาตรการป้องกันการทุจริต ยืนยันว่าทำหน้าที่ตรงไปตรงมา

ประธาน กมธ. จากพรรคสีส้มยังบอกด้วยว่า ในวันที่ 12 พ.ย. กมธ. การกฎหมายฯ จะพิจารณาแนวทางปฏิบัติของ กมธ. สามัญ 35 คณะ หลังประธานสภาออกหนังสือแจ้งแนวปฏิบัติของ กมธ. ซึ่งมองว่า "ไม่ใช่กฎหมาย หรือระเบียบ ต้องคุยให้จบว่าจะเอาอย่างไร" ทราบว่านายโสภณมอบหมายให้ น.ส.มัลลิกา จิระพันธ์วาณิช รองประธานสภาคนที่ 1 มาประชุม โดยย้ำว่าการเชิญประธานสภา "ไม่ใช่การหมิ่นเกียรติ" และถือเป็น "ตัวอย่างที่ดีว่าขนาดรองประธานก็ยังให้เกียรติ กมธ. มาชี้แจงต่อ กมธ."

น.ส.มัลลิกา รองประธานสภาจากพรรค ภท. ซึ่งทำหน้าที่ประธานที่ประชุม ณ ขณะนั้น กล่าวเชิญชวนประธาน กมธ. ทุกคณะเข้าหารือ และเชิญผู้สื่อข่าวไปทำข่าวได้และบันทึกวีดีโอให้ชัดเจนได้เลย

หลังจากนั้นบรรดา สส. ได้อภิปรายร่างแก้ไขข้อบังคับการประชุมสภาต่อ ก่อนที่ น.ส.มัลลิกาจะสั่งปิดประชุมในเวลา 20.06 น. และนัดพิจารณาวาระนี้ต่อในวันพุธหน้า (18 พ.ย.)

ที่มาหนังสือเวียนประธานสภา กับผลที่ตามมา

เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว สำนักงานเลขาธิการสภาได้ส่งหนังสือเวียนถึงประธาน กมธ. สามัญของสภาทั้ง 35 คณะ แจ้งแนวทางการดำเนินงานของ กมธ. สามัญ เพื่อให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน สอดคล้องกับบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง โดยอ้างถึงการประชุมร่วมกันระหว่างประธานสภากับประธาน กมธ. สามัญเมื่อ 21 ต.ค.

หนังสือเวียนดังกล่าวมี 3 หน้า มีเนื้อหา 4 ข้อ หนึ่งในนั้นระบุถึงการเรียกบุคคลหรือเอกสารใด ๆ มาให้ข้อมูลต่อ กมธ. "ต้องเป็นไปตามมติของ กมธ." เท่านั้น เช่นเดียวกับการบรรจุระเบียบวาระของประธาน กมธ. จะต้องมีกฎหมายกำหนดให้อำนาจไว้ ส่วนเรื่องอื่น ๆ ต้องอาศัยมติที่ประชุม กมธ.

นั่นหมายความว่า หาก สส. รัฐบาลที่อยู่ใน กมธ. คณะนั้น ๆ ไม่เห็นด้วย โอกาสที่จะสอบหาข้อเท็จจริง หรือศึกษาเรื่องใด ๆ ก็แทบเป็นไปไม่ได้เลย ส่งผลให้ สส. ฝ่ายค้านเรียงแถวกันออกมาคัดค้านแนวทางดังกล่าว

ประธานวิปฝ่ายค้านทำหนังสือถึงประธานสภา ลงวันที่ 4 พ.ย. ขอให้ทบทวนแนวทางดังกล่าว เพราะเกรงว่าจะเป็นการเปิดทางให้ สส. รัฐบาลซึ่งเป็นเสียงข้างมากใน กมธ. "ร่วมกันลงมติสกัดกั้นไม่ให้ กมธ. ดำเนินการตรวจสอบเรื่องที่อาจพัวพันหรือส่งผลกระทบในทางลบต่อรัฐบาล" และขอนัดหารือกับประธานสภาเพื่อหาทางออกร่วมกัน

วันเดียวกัน (4 พ.ย.) กมธ. การกฎหมายฯ มีมติ 8 ต่อ 0 ไม่รับแนวทางทั้ง 4 ข้อ และให้เชิญนายโสภณและข้าราชการสำนักงานเลขาธิการสภามาชี้แจงต่อ กมธ. ในวันที่ 12 พ.ย. ต่อมามี กมธ. ในสัดส่วนพรรค ภท. ขอถอนการลงมติไป 1 คน อ้างว่าเข้าใจผิด

สำหรับที่มาที่ไปที่ทำให้มีการออกแนวทางการทำงานของ กมธ. เกิดขึ้นหลังจากนายศุภชัย ใจสมุทร ยื่นเรื่องต่อประธานสภาขอให้ออกแนวทางให้ชัดเจน โดยให้เหตุผลว่า "ที่ผ่านมา มีความวุ่นวาย ระส่ำระสาย และไร้ระเบียบ... ไม่มีคณะไหนมีปัญหาเท่ากับ กมธ. การกฎหมายฯ เนื่องจากประธาน กมธ. ได้กระทำการไม่เป็นไปตามข้อบังคับและรัฐธรรมนูญ"