"จะเกิดอะไรขึ้นกับตำแหน่งกำนัน ผมไม่สนใจแล้ว" แกนนำชุมนุมหน้าใหม่เล่าเรื่องเบื้องหลัง "ม็อบกำนันมะโน" จากภาคใต้สู่ทำเนียบ

บีบีซีไทยลงพื้นที่บริเวณสะพานชมัยมรุเชฐ ถนนพิษณุโลก ด้านหน้าทำเนียบรัฐบาล ซึ่งมีเจ้าหน้าที่ตำรวจประจำการนับสิบนาย และถนนถูกปิดเพื่อเป็นที่ปักหลักการชุมนุมของกลุ่มที่เรียกตัวเองว่า กลุ่มแนวร่วมปฏิวัติประชาชนปกป้องแผ่นดิน หรือ นปผ. ซึ่งมีนายมะโน เครือแก้ว กำนันตำบลกระบี่น้อย อ.เมือง จ.กระบี่ เป็นแกนนำ

จุดเริ่มต้นของการชุมนุมของกลุ่ม นปผ. หรือที่สื่อเรียกว่า "ม็อบกำนันมะโน" เกิดขึ้นหลังจากนายมะโนออกมาใช้บัญชีเฟซบุ๊กของตัวเองสื่อสารกับประชาชนโดยเฉพาะในประเด็นราคาน้ำมัน มาตั้งแต่ช่วงปลายเดือน ต.ค. ที่ผ่านมา จนนำมาสู่การจัดตั้งขบวนประท้วงที่เดินทางขึ้นมาจากภาคใต้ตั้งแต่วันที่ 5 พ.ย. สู่เมืองหลวงกรุงเทพมหานคร

พุธที่ 11 พ.ย. ซึ่งเป็นวันที่ 4 ที่กลุ่มผู้ชุมนุม นปผ. ขึ้นมาปักหลักประท้วงที่หน้าทำเนียบรัฐบาลหลังจากมาถึงเมื่อคืนวันอาทิตย์ (8 พ.ย.) กำนันมะโนบอกกับบีบีซีไทยว่าที่มาที่ไปของการชุมนุมครั้งนี้ เกิดจากการที่เขาได้ลงพื้นที่รับฟังเสียงของประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากปัญหาปากท้องและต้องแบกความเดือดร้อนตลอดมา

สุดท้ายตัวเขาเองจึง "ลองโยนหินถามทาง" ถามมติของคนบนเฟซบุ๊กว่า "ใครรับไม่ได้ ใครทนไม่ไหวแล้ว จนไม่ไหวแล้ว รถหนึ่งคันพร้อมน้ำมันและคนขับไปกับผม ผมจะไปบอกรัฐมนตรีและนายกรัฐมนตรี" และผลปรากฏว่ามีคนเข้ามาแสดงความเห็นเป็นจำนวนมากและกลายเป็นจุดเริ่มต้นให้เกิดการชุมนุมครั้งนี้

10.00 น. ของวันพุธ บีบีซีไทยเดินทางมาถึงบริเวณหน้าทำเนียบซึ่งเป็นทั้งสถานที่ชุมนุมและที่พักค้างอ้างแรมของกลุ่มผู้ชุมนุมที่มาจากหลายจังหวัดของภาคใต้ ณ ช่วงเวลาขณะนั้นผู้คนค่อนข้างบางตา ผู้ชุมนุมส่วนหนึ่งนอนพักผ่อนอยู่ตามเต็นท์ บ้างนอนอยู่บนทางเท้าที่พื้นถูกปูด้วยผ้ายาง และมีผ้าใบกางไว้กันแสงแดด

ด้านหนึ่งของบริเวณที่ผู้ชุมนุมปักหลัก มีเวทีขนาดย่อมที่ใช้เป็นที่ปราศรัยซึ่งมีกำหนดเริ่มในช่วงค่ำของทุกวัน

จากผู้คนที่บีบีซีไทยได้สัมภาษณ์ ผู้ชุมนุมส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมโดยเป็นเกษตรกรที่ทำสวนยางและสวนปาล์มเป็นหลัก พวกเขาต่างบอกว่าราคาน้ำมันส่งผลโดยตรงกับต้นทุนการทำมาหากินของพวกเขา

ผู้ร่วมชุมนุมกับ "กำนันมะโน" เป็นใครบ้าง

จุดสตาร์ทของการชุมนุมที่นำโดยกำนันมะโน เริ่มจากการรวมมวลชนและรถที่บริเวณแยกควนหนองหงษ์ อ.ชะอวด จ.นครศรีธรรมราช เมื่อวันที่ 5 พ.ย. ก่อนแวะพักตั้งจุดปราศรัยในจังหวัดที่เป็นเส้นทางขึ้นสู่กรุงเทพฯ ได้แก่ จ.สุราษฎร์ธานี เพชรบุรี ก่อนจะเดินทางถึงใจกลางศูนย์อำนาจการบริหารประเทศในคืนวันอาทิตย์ที่ 8 พ.ย.

ดังนั้นผู้ชุมนุมที่เราได้พูดคุยด้วยจึงเป็นประชาชนที่มาจากภาคใต้

ประเสริฐ เพ็งจันทร์ เจ้าของสวนปาล์มเนื้อที่ราว 100 ไร่ จาก จ.กระบี่ วัย 63 ปี บอกกับบีบีซีไทยว่า ตอนนี้ค่าครองชีพทุกอย่างนั้นแพงเหลือเกิน ขณะที่ต้นทุนการประกอบอาชีพของเขาต้องใช้น้ำมันอย่างน้อยวันละ 1 ถัง [ราว 60-80 ลิตร]

"ต้นทุนจากเดิม 33 บาท ตอนที่ไม่มีผลกระทบจากสงคราม พอหลังจากนั้น [ราคาน้ำมัน] ขึ้นทุกวัน สงครามเบาแล้ว สงครามเงียบแล้ว แต่[น้ำมัน]ยังไม่ยอมลง" เขาบอกกับบีบีซีไทย พร้อมชี้ว่านี่คือเหตุผลที่ตัวเขายอมควักเงินในกระเป๋าตัวเอง ขับรถมาเองจากกระบี่ถึงกรุงเทพฯ เพื่อร่วมประท้วงเรียกร้องต่อรัฐบาล

ด้านจงจิตร เรืองเวช เจ้าของสวนปาล์มเนื้อที่ 30 ไร่ และเจ้าของธุรกิจรับจ้างทำงานช่างทั่วไป อายุ 55 ปี จาก จ.สุราษฎร์ธานี เป็นอีกคนที่ร่วมขบวนมวลชนของแกนนำการชุมนุมหน้าใหม่อย่างกำนันมะโน

สาเหตุที่จงจิตรเข้ามาร่วมขบวนครั้งนี้ เธอบอกกับบีบีซีไทยว่าเพราะต้นทุนน้ำมันที่เพิ่มสูงขึ้นทำให้ผู้ประกอบการอย่างเธอต้องแบกภาระที่แทบจะประคองต่อไปไม่ไหว เพราะเธอต้องแบกทั้งต้นทุนนำมันสำหรับการเดินทางที่สูงขึ้นอย่างน้อยจาก 300 บาท/คัน/วัน ขึ้นมาเป็น 500 บาท/คัน/วัน

จงจิตรแจกแจงต่อไปว่า เพราะน้ำมันเป็นต้นทุนพื้นฐานในราคาสินค้าต่าง ๆ เมื่อราคาสินค้าทั่วไปเพิ่มสูงขึ้น เธอก็จำเป็นต้องขึ้นค่าแรงให้กับลูกจ้าง "เพราะว่าค่าใช้จ่ายแพง ถ้าเราจ้างลูกน้องเท่าเดิม ลูกน้องก็หนีหมด"

ในฝั่งของผู้รับเหมาก่อสร้างก็ได้รับผลกระทบไม่แพ้กัน อำนวย อ่อนทอง ชาว จ.สงขลา อายุ 59 ปี บอกกับบีบีซีไทยขณะกำลังทำแกงส้มมะละกอในโรงครัวที่ชาวบ้านระดมทุนกันมาเองว่า พอสินค้าต่าง ๆ ราคาสูงขึ้นอันเป็นปัจจัยมาจากราคาน้ำมัน ลูกค้าบางรายที่เคยติดต่อบริษัทรับเหมาก่อสร้างของเธอก็มาขอให้หยุดโครงการไว้ก่อน หรือบางรายก็มายกเลิกโครงการไปเลย

"แล้วพี่ถามว่า ลูกน้องพี่ 4-5 คน เขาจะเอาอะไรกิน" อำนวยบอกพลางปรุงรสแกงส้มหม้อใหญ่ที่เป็นอาหารของผู้ชุมนุมเมื่อวันพุธ ซึ่งเป็นวันที่ 4 ที่เธอขึ้นมาถึงกรุงเทพฯ

ผู้ร่วมชุมนุมอีกหลายคนที่บีบีซีไทยได้ฟังเสียงของพวกเขาในครั้งนี้ก็สะท้อนความลำบากไปในทิศทางเดียวกัน และข้อมูลจากภาครัฐเองก็สนับสนุนสถานการณ์ที่ประชาชนเผชิญอยู่

อัตราเงินเฟ้อทั่วไป ณ เดือน ต.ค. 2569 สูงขึ้น 3.90% เมื่อเทียบกับช่วงเวลาเดียวกันของปีก่อนหน้า โดยสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) กระทรวงพาณิชย์ ชี้ว่าปัจจัยสำคัญมาจากราคาน้ำมันเชื้อเพลิงที่ปรับตัวสูงขึ้นตามสถานการณ์พลังงานโลก

6 เรื่องเบื้องหลัง "ม็อบกำนันมะโน" จากปากของแกนนำชุมนุมหน้าใหม่

ตลอดการจัดการชุมนุมครั้งนี้ กำนันมะโนเปิดเผยมาโดยตลอดตั้งแต่วันรวมพลทั้งผ่านการแถลงทางเฟซบุ๊กและสื่อมวลชนว่ายอดบริจาคที่ผ่านมามีจำนวนเท่าใด แล้วเขาเองก็ใช้เม็ดเงินตรงนี้ในการบริหารจัดการการชุมนุม พร้อม ๆ กับเม็ดเงินของผู้ชุมนุมเองที่ร่วมกันสมทบ

เมื่อวันที่ 10 พ.ย. ที่ผ่านมา นายมะโนเปิดเผยว่ายอดบริจาคอยู่ที่ราว 2 ล้านบาท แต่หากค่าใช้จ่ายเหล่านี้หมด ก็จะยกระดับการชุมนุม

"ผมบอกแล้วตั้งแต่แรกว่าเรามีงบประมาณของเราจำกัด เมื่อเราหมดงบประมาณหรือว่าใกล้จะหมด เราก็ใช้นโยบายพระเจ้าตาก ทุบหม้อข้าวแล้วเดินหน้า สู้ครั้งสุดท้าย แล้วก็มั่นใจว่าจะชนะ" กำนันจาก จ.กระบี่ กล่าว

ปฏิเสธไม่ได้ว่าการจัดชุมนุมทางการเมืองชนิดปักหลักค้างคืน การบริหารจัดการ อาหารการกิน ไปจนถึงเครื่องเสียง-เวทีปราศรัย ย่อมมีค่าใช้จ่าย ตลอดจนเรื่องของกำลังคน การต้องมีทีมงาน และการดูแลความปลอดภัย เฉกเช่นประสบการณ์การชุมนุมทางการเมืองของหลาย ๆ กลุ่มภาคประชาชนในช่วง 20 ปีที่ผ่านมา

กำนันมะโนกล่าวกับบีบีซีไทยว่า ในการจัดการชุมนุมมีรายจ่ายก้อนใหญ่หลายก้อนที่ใช้เงินบริจาค และย้ำว่า "เราต้องระวังในการใช้จ่าย คือทุกอย่างเรากระชับไปหมด"

นี่คือ 6 เรื่องเบื้องหลังของการชุมนุมกลุ่ม นปผ. ซึ่งอาจถือได้ว่าเป็น "ชุมนุมปากท้อง" กลุ่มแรกในช่วงการบริหารประเทศของรัฐบาล "สีน้ำเงิน"

กำนันมะโนเผยว่า รายจ่ายก้อนแรกคือค่าน้ำมันที่เขาจ่ายให้ขบวนรถที่เดินทางมาจากภาคใต้ แต่เขาไม่ได้ระบุว่าจ่ายคันละกี่บาท หรือมีกี่คันที่ได้รับเงิน

"ช่วงขบวนขึ้นมานั่นแหละ จ่ายค่าน้ำมันรถที่มาร่วมขบวนนั่นแหละที่เยอะ อันอื่นก็ไม่มีปัญหา" กำนันมะโนกล่าว และบอกว่าเงินช่วยค่าน้ำมันจ่ายเฉพาะขาที่ขึ้นมากรุงเทพฯ หลังจากนั้น "ต่างคนก็ช่วยกันเอง"

ประเสริฐ เพ็งจันทร์ ผู้ชุมนุมที่ขับรถกระบะมาเองจากกระบี่ บอกบีบีซีไทยว่าค่าน้ำมันไปกลับกระบี่–กรุงเทพฯ ของเขาอยู่ที่ราว 6,000 บาท หรือตกเที่ยวละ 3,000 บาท โดยเขาไม่ได้รับเงินสนับสนุนค่าน้ำมันจากกองอำนวยการแต่อย่างใด เพราะเขาขับรถมาสมทบเองทีหลัง

รายจ่ายต่อมาคือค่าการ์ดที่ดูแลความปลอดภัยในที่ชุมนุมซึ่งกำนันมะโนยอมรับว่าไม่เคยจัดการชุมนุมมาก่อน จึงไม่รู้ว่าต้องมีคนที่ทำหน้าที่ดูแลความปลอดภัยและมีค่าใช้จ่าย

"เห็นเสียงส่วนมากเขาบอกว่าปกติเวลาจัดแบบนี้มันก็มีค่าการ์ดด้วย วันแรกผมก็คิดวันละพัน พอต่อมาก็คิดวันละ 500 บาท แล้วก็ตอนนี้ก็มี 40 คน เมื่อวาน [11 พ.ย.] ประชุมกันก็ลดให้เหลือ 20 คน" เขากล่าว

กำนันมะโนบอกว่าหลังลดจำนวนการ์ด "ก็มีคนไม่สบายใจอีก" ต่อไปเขาจึงอยากเพิ่มการ์ดอาสาสมัคร "เพื่อจะได้ลดค่าใช้จ่ายส่วนนี้"

รายจ่ายก้อนใหญ่อีกก้อนคือเงินค้ำประกันหม้อแปลงไฟฟ้า ซึ่งเขาบอกว่าอยู่ที่ "แสนกว่าบาท"

ส่วนเครื่องเสียง ช่วงแรกเขานำรถเครื่องเสียงขึ้นมาเอง 2 คันจากภาคใต้ ซึ่ง "เขาก็มีค่าตัวของเขา" แต่ได้ให้กลับไปแล้วเมื่อวันที่ 11 พ.ย. เพราะเป็นเครื่องเสียงบนรถกระบะที่ "ไม่ค่อยมาตรฐานเท่าไหร่"

นอกจากนี้ กำนันมะโนเล่าว่ายังมีรายจ่ายที่เขาไม่ได้คาดไว้ ซึ่งเกิดจากบุคคลรายหนึ่งที่มีสถานะเป็นอินฟลูเอนเซอร์ ประกาศตอนแรกว่าจะนำรถหกล้อเครื่องเสียงมาสนับสนุน แต่เมื่อถึงเวลาใช้งาน กลับมาขอเบิกค่าทำเครื่องเสียงราว 50,000 บาท จากนั้นยังต้องเสียเงินซื้อเครื่องปั่นไฟเพิ่ม เพราะเครื่องเดิมเล็กเกินไปจนใช้งานไม่ได้

เขาเสริมว่าไม่ใช่ทุกอย่างต้องจ่ายจากเงินบริจาค หลังจากผู้ชุมนุมมาปักหลักหน้าทำเนียบรัฐบาล นายสนธิ ลิ้มทองกุล ได้สนับสนุนเครื่องเสียง เวทีปราศรัย และอาหารบางส่วน

ส่วนเรื่องค่าอาหารนั้น เขาบอกว่ามีผู้คนมาช่วยค่อนข้างเยอะ รายจ่ายส่วนนี้จึงไม่มาก ในวันที่เราได้พูดคุยกับแกนนำชุมนุมผู้นี้ บีบีซีไทยยังพบรถปิกอัพบรรทุกข้าวสารเต็มกระบะหลังมาส่งที่โรงครัว

กำนันมะโนบอกว่าการชุมนุมของ นปผ. มีคณะทำงานที่แบ่งหน้าที่กันชัดเจน แต่ยอมรับว่า "มันไม่ใช่ระดับอินเตอร์อะไร เรามาแบบบ้าน ๆ… บางทีก็มีปัญหาบ้าง ก็ต้องปรับกันบ้าง"

เขาเล่าว่าแกนนำที่เริ่มคิดเรื่องนี้ด้วยกันตอนแรกมีเพียง 4–5 คน "เราไม่ได้คิดการใหญ่แบบนักการเมืองทั่วไป" หลังจากนั้นจึงมีคนเข้ามาร่วมเพิ่ม

กำนันจาก จ.กระบี่ผู้นี้บอกว่า แกนนำกลุ่มแรกที่ยังอยู่ด้วยกันจนถึงตอนนี้ "คนเหล่านี้เขามีอุดมการณ์ ผมสบายใจ" ส่วนคนที่เข้ามาภายหลังโดยหวังผลประโยชน์ เขาบอกว่า "ก็มีหลายคนกลับไปแล้ว"

"มันเป็นอะไรที่เราได้พิสูจน์คนด้วย ว่าที่เขาพูดหลักการหลักเกณฑ์อย่างงั้นอย่างงี้ มันไม่ใช่ แต่คนที่มีหลักการยังอยู่เยอะครับ" กำนันมะโนกล่าว

กำนันมะโนบอกว่าเดิมให้ลูกสาวถือสมุดบัญชีเงินบริจาคติดตามมาด้วย แต่เมื่อลูกสาวไม่สะดวก จึงให้ "พี่คนหนึ่ง" ดูแลแทน และกำลังจะมีนักบัญชีที่อาสามาช่วย "ทำให้มันถูกระเบียบถูกกฎหมาย เพราะเรื่องนี้เป็นเรื่องเซนซิทีฟ เป็นเรื่องสำคัญมาก เรื่องเงิน" และปัจจุบันบัญชีรับบริจาคของม็อบ นปผ. เป็นบัญชีชื่อร่วม 3 คน ได้แก่ นายมะโน เครือแก้ว นายธนา กิ่งชุม และนายอารี เพ็ชรสวัสดิ์

อย่างไรก็ตาม ทั้งหมดที่กำนันผู้นี้แจกแจงมา เขาไม่ได้เปิดเผยถึงตัวเลขค่าใช้จ่ายรายวันว่าเสียหายวันละเท่าไร

"กำนันมะโน" คือใคร

พลันที่ชื่อของกำนันจาก จ.กระบี่ ปรากฏบนพื้นที่สื่อว่าเขาหมายจะรวมมวลชนจากแดนใต้ขึ้นมาชุมนุมเรียกร้องเรื่องค่าครองชีพกับรัฐบาลนายอนุทิน คำถามที่ผุดขึ้นมาก็คือ "กำนันมะโน" คือใคร

กำนันมะโน เล่าว่าตัวเขาเองเกิดโตมาในครอบครัวเกษตรกรใน ต.กระบี่น้อย อ.เมือง จ.กระบี่ โดยเป็นลูกคนที่สองจากพี่น้องสี่คน พ่อแม่ของเขาทำไร่เลื่อนลอยและสวนยางพาราเล็กน้อย โดยที่ครอบครัวมีที่ดินมากหลักร้อยไร่ แต่ส่วนที่ใช้ทำสวนจริง ๆ มีไม่มาก แค่พอเลี้ยงครอบครัวได้

"จริง ๆ ที่ดินมีเป็นร้อยไร่นะ แต่ว่าสวนนี่มีไม่กี่ไร่ ประมาณสักสิบไร่ ชีวิตมันก็ไม่ได้สบายอะไร" เขาเล่า และเสริมว่าที่บ้าน "ไม่ถึงกับว่าเป็นคนยากจน"

หลังจบจากโรงเรียนบ้านหว่างคลอง คุณครูที่ชื่อว่าอนุวัฒน์ ไทรทอง พาเขาไปบวชเรียนที่วัดแก้วโกรวาราม ใน จ.กระบี่ เมื่อปี 2530

"ตอนนั้น คนบ้านเราได้เรียนหนังสือต่อน้อยมาก พอมาบวช เราก็ได้เรียนหนังสือ" เขาเล่า

เขาอยู่ที่วัดแก้วฯ และได้ใกล้ชิดกับเจ้าอาวาสในเวลานั้น หลังอยู่วัดแก้วฯ ได้ 2–3 ปี เจ้าอาวาสจึงส่งเขาขึ้นมาอยู่วัดชนะสงคราม กรุงเทพฯ ได้ 2 ปี จากนั้นก็ย้ายไปวัดปากน้ำ ภาษีเจริญ เพราะที่นั่นพระเณร "ไม่ต้องบิณฑบาต มีเลี้ยงเช้าเลี้ยงเพล" รวมเวลาบวชเรียนทั้งหมด 11 ปี

เมื่อสึกออกมา เขาเลือกค้าขายแทนการรับราชการ "ผมไม่ได้สนใจจะไปสอบบรรจุอะไรทั้งนั้น เพราะผมคิดว่าถ้าเราไปบรรจุ ชีวิตมันจะไม่เป็นอิสระ"

ต่อมาเขามาเปิดร้านขายแผ่นซีดีในช่วงที่ยังเป็นที่นิยม เคยมีถึงราว 3 ร้าน ก่อนจะลดเหลือ 2 ร้าน เพราะ "เราให้คนอื่นทำ มันเหมือนกับไว้ใจไม่ได้"

ขณะที่จุดเริ่มต้นในการก้าวสู่เส้นทางของฝ่ายปกครองของเขานั้น เขาบอกว่าเกิดจากการไปเป็นพิธีกรตามงานวัด

ช่วงที่กลับไปอยู่บ้าน กำนันมะโนเล่าว่าเขาไปช่วยงานวัดในฐานะพิธีกร ชาวบ้านเห็นว่า "เราพูดได้พูดเป็น และที่สำคัญ ผมจะไม่เอาค่าตัว ไม่รับค่าตัวใด ๆ ทั้งสิ้น" หลังจากเริ่มสร้างชื่อให้ตัวเองได้แล้วเขาจึงเริ่มจากการลงสมัครผู้ใหญ่บ้านระหว่างที่ยังทำร้านซีดี และได้รับเลือกโดย "ไม่ได้ใช้เงินซื้อเสียงอะไร"

"ชาวบ้านก็คงจะมีความหวังกับเราว่าเห็นว่าเราเป็นคนบวชเรียน พอคนบวชเรียนเขาก็เชื่อว่าส่วนมากเป็นคนดี"

เมื่อถามว่าในฐานะกำนันซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกลไกฝ่ายปกครอง กระทรวงมหาดไทย ที่นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวง เขากังวลไหมว่าการออกมาเคลื่อนไหวครั้งนี้จะส่งผลต่อตำแหน่ง

"ผมไม่กลัวอะไรแล้วครับ เพราะว่าผมเดินหน้าแล้ว หลังจากผมโพสต์สองคืน คนเข้ามาดู 3.8 ล้านคน คนไทยเดือดร้อนจริง จะเกิดอะไรขึ้นกับตำแหน่งกำนัน ผมไม่สนใจแล้วครับ" กำนันมะโนกล่าวกับบีบีซีไทย

แม้จะบอกกับบีบีซีไทยว่าเขาไม่มีประสบการณ์จัดตั้งการชุมนุมมาก่อน แต่กำนันวัย 52 ปีผู้นี้เคยร่วมการชุมนุมของภาคประชาชน จนนำไปสู่การโดนตั้งคณะกรรมการสอบสวนมาแล้ว

ย้อนกลับไปเมื่อช่วงเดือน มิ.ย. ที่ผ่านมา กำนันจาก จ.กระบี่ ผู้นี้ ซึ่งเป็นจังหวัดที่ได้ สส. จากพรรคภูมิใจไทย ยกจังหวัดทั้ง 3 เขต เดินทางมาที่หน้าทำเนียบรัฐบาล เพื่อร่วมชุมนุมคัดค้านโครงการแลนด์บริดจ์ และร่าง พ.ร.บ.ระเบียงเขตเศรษฐกิจพิเศษภาคใต้ (SEC) โครงการที่รัฐบาลภูมิใจไทย พยายามเดินหน้าสานต่อ

การออกหน้ามาร่วมชุมนุมในครั้งนั้น ทำให้เขาถูกนายอำเภอเมืองกระบี่เชิญไปให้ถ้อยคำต่อคณะกรรมการสืบสวนข้อเท็จจริง ซึ่งจดหมายฉบับดังกล่าวที่สื่อเอามาเผยแพร่นั้นระบุว่า นายมะโนได้ร่วมพูดคุย-ปราศรัยกับผู้ชุมนุม โดยมีการกล่าวถึงการทำงานของนายกรัฐมนตรีและรัฐบาลชุดปัจจุบันในหลายประเด็นที่อาจทำให้เกิดความเสียหายได้

อย่างไรก็ตาม ในการสัมภาษณ์ครั้งนี้ กำนันมะโนปฏิเสธจะเปิดเผยกับบีบีซีไทยว่าในเส้นทางชีวิตการเป็นกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ที่ผ่านมา จนกระทั่งมาเป็นผู้นำการชุมนุมครั้งนี้ เขารู้จัก ใกล้ชิดสนิทสนมกับนักการเมือง พรรคการเมือง หรือบุคคลผู้มีอิทธิพลจากฝั่งไหนหรือไม่

อย่างไรก็ดี นับตั้งแต่ที่การชุมนุมครั้งนี้เริ่มต้นขึ้น เมื่อเดินทางมาถึงกรุงเทพฯ ก็มีภาพออกมาทันทีที่เข้าเดินทางไปพบนายสนธิ ลิ้มทองกุล อดีตแกนนำกลุ่มพันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย (พธม.) ที่บ้านพระอาทิตย์ และตัวนายสนธิเองก็ออกมาสนับสนุนการชุมนุมครั้งนี้ รวมไปถึงมาขึ้นเวทีปราศรัยด้วยตัวเองเมื่อคืนวันที่ 11 พ.ย. ที่ผ่านมา ซึ่งในวันเดียวกัน ก็มี พล.ต.อ.เสรีพิศุทธ์ เตมียเวส หัวหน้าพรรคเสรีรวมไทย มาขึ้นเวทีปราศรัยด้วย

ขณะที่ก่อนหน้านั้น เมื่อวันที่ 9 พ.ย. นายชัยชนะ เดชเดโช สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) แบบบัญชีรายชื่อ พรรคประชาธิปัตย์ ได้เดินทางมาเยี่ยมผู้ชุมนุมของกำนันมะโน โดยก่อนหน้านี้เขาเคยตกเป็นข่าวว่าอยู่เบื้องหลังการชุมนุมครั้งนี้ ซึ่งตัวเขาเองได้ออกมาปฏิเสธไปแล้ว และเมื่อวันที่ 10 พ.ย. นพ.วรงค์ เดชกิจวิกรม สส.แบบบัญชีรายชื่อ พรรคไทยภักดี ก็ได้เดินทางมาเยี่ยมผู้ชุมนุมกลุ่มนี้เช่นกัน

ข้อเรียกร้องลดราคาน้ำมันลิตรละ 10 บาท ทำได้จริงไหม

ข้อเรียกร้องของผู้ชุมนุม นปผ. ที่บอกกับบีบีซีไทยไม่ได้ซับซ้อน พวกเขาต้องการให้ปรับลดราคาน้ำมันลงลิตรละ 10 บาท และมองว่าเมื่อราคาน้ำมันลง ทุกอย่างก็จะทยอยเข้าที่เอง

แต่การลดราคาน้ำมันตามข้อเรียกร้องของกลุ่ม นปผ. นั้น กำนันมะโนกล่าวว่าการปรับลดต้องเป็นการปรับในเชิงโครงสร้างของราคาน้ำมัน

"ลดในเรื่องของโครงสร้างน้ำมัน ไม่ใช่ลดตามตลาดโลกที่เป็นอยู่ตอนนี้ หมายถึงว่าต้องปรับลดค่าการกลั่น ลดค่าภาษีสรรพสามิต ค่าการตลาด ค่าขนส่ง" เขากล่าวกับบีบีซีไทย แต่ไม่ได้แจกแจงในรายละเอียดว่าเขาคาดหวังจะให้รัฐบาลจัดการอย่างไรเพื่อไปถึงเป้าหมาย 10 บาท/ลิตร

เกี่ยวกับข้อเรียกร้องของกลุ่ม นปผ. บีบีซีไทยถาม ดร.อารีพร อัศวินพงศ์พันธ์ นักวิชาการด้านนโยบายพลังงานจากสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทยหรือทีดีอาร์ไอ (TDRI) ว่าการลดราคาน้ำมันลง 10 บาท เป็นไปได้หรือไม่ ซึ่ง ดร.อารีพร ตอบทันทีว่า "ยากมาก"

ตามข้อมูลจากสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) กระทรวงพลังงาน ณ วันที่ 11 พ.ย. 2569 พบว่า โครงสร้างราคาน้ำมันขายปลีกประกอบไปด้วยปัจจัยถึง 9 อย่าง ได้แก่ ราคา ณ โรงกลั่น, ส่วนลดราคา ณ โรงกลั่น, ภาษีสรรพสามิต, ภาษีเทศบาล, กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง, กองทุนอนุรักษ์พลังงาน, ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ของราคาขายส่ง, ค่าการตลาด และภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ของค่าการตลาด

จากโครงสร้างนี้ ดร.อารีพร อธิบายว่าราคา ณ โรงกลั่นนั้นนับเป็นราคาตั้งต้น โดยราคาดังกล่าวจะมีการอ้างอิงราคาตลาดของสิงคโปร์ก่อนจะบวกด้วยค่ากลั่นเข้าไป

สาเหตุที่ต้องไทยต้องอ้างอิงราคาตลาดจากสิงคโปร์ นักวิชาการจากทีดีอาร์ไออธิบายว่าเป็นเพราะแนวคิดที่เรียกว่า "Import Parity" หรือ ราคาเทียบการนำเข้าสำเร็จรูป "เพราะว่าถ้าเกิดราคาน้ำมันของเราถูกกว่าราคาสิงคโปร์ โรงกลั่นก็สามารถขายไปยังประเทศอื่นได้เพราะประเทศอื่นเขาอ้างอิงราคาน้ำมันตลาดสิงคโปร์ แต่ถ้าเกิดสมมติว่าของเราแพงกว่า ผู้ขายก็จะสามารถไปนำเข้าได้"

คำอธิบายของเธอสอดคล้องกับคำอธิบายของสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) กระทรวงพลังงาน ที่เคยระบุไว้ว่าไทยต้องใช้แนวทางนี้เพราะไทยยังต้องพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันดิบเป็นสัดส่วนที่สูง อีกทั้งยังช่วยให้ราคาสามารถแข่งขันกับราคานำเข้าได้ สะท้อนราคาที่สามารถทดแทนการนำเข้าได้จริง ส่งเสริมประสิทธิภาพและการแข่งขันด้านราคา และช่วยให้โรงกลั่นไทยสามารถแข่งขันกับตลาดภูมิภาคได้

"ถ้าลด 10 บาท มันต้องไปลดภาษีสรรพสามิต กองทุนน้ำมัน กองทุนอนุรักษ์พลังงาน ลดไปค่อนข้างเยอะเลย ซึ่งตรงนี้คิดว่าไม่น่าจะถึง 10 บาท… ตอนนี้ทางภาครัฐก็พยายามที่จะดูราคา ณ โรงกลั่นว่าสามารถปรับลดอะไรยังไงได้บ้าง แต่ก็ลดได้ยังไงก็ไม่น่าจะถึง 10 บาท" ดร.อารีพรกล่าว

เกี่ยวกับประเด็นที่ผู้ชุมนุมบางส่วนมองว่า มาเลเซียมีราคาน้ำมันถูกกว่าไทย ดร.อารีพรอธิบายว่านั่นเป็นเพราะมาเลเซียมีแหล่งน้ำมันของตัวเอง ส่วนไทยผลิตน้ำมันได้น้อยและส่วนที่เหลือต้องนำเข้าน้ำมันดิบมากลั่น

ตามข้อมูลจาก สนพ. พบว่าช่วงเดือน ม.ค. - เม.ย. 2569 ไทยจัดหาน้ำมันดิบราว 1.07 ล้านบาร์เรล/วัน ในจำนวนนี้เป็นการนำเข้า 9.67 แสนบาร์เรล/วัน ขณะที่ผลิตได้เองในประเทศ 1.03 แสนบาร์เรล/วัน หรือคิดเป็นสัดส่วนเพียง 9.6% ของการจัดหาน้ำมันดิบทั้งหมด

สำหรับผู้ชุมนุมที่มานอนค้างแรมกลางถนนเข้าสู่คืนที่ 4 พวกเขาทิ้งท้ายกับบีบีซีไทยว่าไม่มีใครสนุกกับการพาตัวเองมาลำบากเช่นนี้ แต่ก็เลือกที่จะออกมาส่งเสียงของพวกเขาให้ผู้อำนาจได้ยิน

"ฝากถึงนายกฯ จริง ๆ ให้สงสารประชาชน เราไม่จำเป็นต้องมาอยู่ตรงนี้ มันไม่สนุก ทุกคนต้องทำมาหากิน แต่มันใจจะขาดแล้ว… ตอนนี้มันเดือดร้อนกันหมด ไม่มีใครจ้างใคร มาด้วยใจ ก็ลำบากอยู่แล้ว ถ้าไม่มามันก็ลำบาก คืออยู่ (บ้าน) ก็ไม่มีประโยชน์อะไร รายได้ไม่มี อย่างน้อยเอาใจมานี่แหละมาช่วยกัน" จงจิตร ชาวสุราษฎร์ธานี ระบุ

นอกจากข้อเรียกร้องให้ลดราคาน้ำมันแล้ว ตามการให้สัมภาษณ์หลายครั้งของกำนันมะโน เขายังกล่าวถึงปัญหายาเสพติดที่ต้องการให้รัฐบาลยกให้เป็นวาระแห่งชาติ นอกจากนี้ยังมีภาคประชาชนในเชิงประเด็นมาร่วมชุมนุมด้วย อาทิ กลุ่มประชาชนจาก จ.จันทบุรี ที่คัดค้านโครงการสร้างอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด จ.จันทบุรี