Năm lý do khiến Đảng Cộng hòa thua đậm trong bầu cử giữa kỳ ở Mỹ

Đảng Dân chủ đã giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ, qua đó giành quyền kiểm soát Quốc hội.

Mặc dù đảng của Tổng thống Donald Trump thường gặp bất lợi trong các cuộc bầu cử giữa kỳ, quy mô thất bại lần này của Đảng Cộng hòa được xem là sự phản đối mạnh mẽ của cử tri đối với hai năm cầm quyền của ông.

Từ sự giận dữ của cử tri đến tình trạng tổng thống mất lòng dân, dưới đây là năm nguyên nhân khiến Đảng Cộng hòa mất nhiều ghế.

1. Chi phí đời sống tăng cao

Khắp nước Mỹ, người dân phải vật lộn với giá cả tăng mạnh đối với các mặt hàng thiết yếu. Sự bất mãn đó thể hiện rõ trong các cuộc đua then chốt.

"Giá xăng, giá thực phẩm, mọi thứ đều tăng lên", một cử tri ở bang Bắc Carolina nói với BBC trước ngày bầu cử, đồng thời cho biết bà đã chuyển từ bỏ phiếu cho Đảng Cộng hòa sang Đảng Dân chủ.

Chỉ số giá tiêu dùng tăng 3,7% trong 12 tháng tính đến tháng Chín, chủ yếu do giá nhiên liệu và năng lượng tăng. Giá dầu diesel bán lẻ trung bình tại Mỹ vào đầu tháng 10 chỉ thấp hơn đôi chút so với mức kỷ lục 6,52 USD/gallon ghi nhận hồi tháng 9.

Gần 8 trong 10 cử tri (79%) cho biết lạm phát đã gây khó khăn nghiêm trọng hoặc đáng kể cho gia đình họ trong năm qua.

Hơn 60% số người được hỏi quy trách nhiệm cho ông Trump, cho rằng giá cả tăng cao là hệ quả từ các chính sách của tổng thống.

2. Cuộc chiến Iran tai tiếng

Một nguyên nhân lớn khiến giá cả leo thang là cuộc chiến với Iran do Mỹ và Israel phát động vào tháng Hai.

Giá nhiên liệu tăng mạnh sau khi Tehran gần như phong tỏa eo biển Hormuz để trả đũa, gây gián đoạn một trong những tuyến vận chuyển dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng quan trọng nhất thế giới.

Kể từ đó, người dân Mỹ phải trả giá bằng chi phí nhiên liệu cao hơn.

Cuộc chiến nhìn chung không được đa số người Mỹ ủng hộ. Với nhiều cử tri MAGA, đây còn bị xem là sự phản bội lời hứa "Nước Mỹ trên hết" của ông Trump, vốn cam kết sẽ không để Mỹ tham gia thêm các cuộc chiến mới.

Khoảng 63% cử tri được hỏi cho rằng Mỹ đã đưa ra quyết định sai lầm khi tiến hành hành động quân sự nhằm vào Iran.

Trong khi đó, 74% cho biết cuộc xung đột là yếu tố quan trọng hoặc rất quan trọng ảnh hưởng đến lá phiếu của họ trong cuộc bầu cử Quốc hội.

Sáng hôm sau ngày bầu cử, ông Trump thừa nhận cuộc chiến đã góp phần dẫn đến thất bại, nhưng nói trên Fox News rằng ông không còn lựa chọn nào khác nếu muốn ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

3. Thông điệp nhất quán từ Đảng Dân chủ

Làn sóng chiến thắng của Đảng Dân chủ xuất phát một phần từ những ứng viên được đánh giá là chân thực, đặc biệt tại các khu vực vốn được xem là thành trì của Đảng Cộng hòa.

Họ duy trì thông điệp nhất quán xoay quanh chi phí sinh hoạt và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế.

Cựu giáo viên James Talarico và mục sư Adam Hamilton cũng nói về đức tin theo cách tạo được sự đồng cảm với cử tri tại Texas và Kansas.

Tại Nam Carolina, ứng viên Dân chủ Annie Andrews tạo nên bất ngờ lớn. Là một bác sĩ nhi khoa, bà tập trung vào vấn đề chi phí chăm sóc sức khỏe, chủ đề nhận được nhiều sự quan tâm trong bối cảnh hệ thống y tế bị nhiều người cho là đang gặp vấn đề.

Tại Michigan, cựu quan chức y tế công cộng Abdul El-Sayed đưa khẩu hiệu "loại tiền ra khỏi chính trị, đưa tiền vào túi người dân" thành thông điệp then chốt trong chiến dịch tranh cử.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Jon Ossoff, người tái đắc cử tại Georgia, biến chi phí sinh hoạt và chống tham nhũng thành những chủ đề trung tâm. Chiến thắng thuyết phục của ông tại một bang mà ông Trump đã thắng lợi cả hai lần càng làm dấy lên đồn đoán về khả năng tranh cử tổng thống năm 2028 của ông Ossoff.

Ngay cả ông Trump cũng thừa nhận trên Fox News rằng Đảng Dân chủ "đã làm tốt".

Ngược lại, một số ứng viên Cộng hòa như Ken Paxton ở Texas bị chỉ trích vì chiến dịch thiếu trọng tâm và không tập trung đúng vào các mối quan tâm của cử tri.

4. Ông Trump mất lòng dân, Đảng Cộng hòa bị ảnh hưởng

Hai vấn đề khiến cử tri bất mãn nhất là giá cả leo thang và chiến tranh với Iran đều gắn trực tiếp với tổng thống.

Tỷ lệ ủng hộ ông Trump thậm chí suy giảm ngay trong nhóm cử tri Cộng hòa, khiến một số bang từng bầu cho ông vào năm 2024 trở nên dễ tổn thương hơn.

Ông từng kêu gọi cử tri hãy tưởng tượng như thể chính ông đang có tên trên lá phiếu nhằm khích lệ những người ủng hộ.

Tuy nhiên, sau hơn một thập kỷ là gương mặt trung tâm của chính trường Mỹ, nhiều người cho rằng sức hút thương hiệu Trump đang dần suy yếu.

Trong bối cảnh bất mãn gia tăng, việc biến bản thân thành tâm điểm của chiến dịch tranh cử là một canh bạc đầy rủi ro và dường như đã phản tác dụng.

Những tháng trước cuộc bầu cử, các cuộc thăm dò cho thấy nhiều người Mỹ muốn ông tập trung hơn vào vấn đề giá cả sinh hoạt.

Thế nhưng trong bài phát biểu vận động cuối cùng tại Washington DC hôm thứ Hai, ông lại dành phần lớn thời gian để nói về dự án cải tạo Hồ Phản chiếu sau lưng mình.

5. Cử tri gốc Hispanic và da màu đổi ý

Hai năm trước, sự dịch chuyển của một bộ phận cử tri gốc Hispanic (người có gốc từ các nước nói tiếng Tây Ban Nha) và người da màu sang Đảng Cộng hòa đã giúp ông Trump giành chiến thắng thuyết phục. Xu hướng đó dường như đảo chiều trong cuộc bầu cử giữa kỳ lần này.

Đảng Dân chủ giành chiến thắng ở cả ba khu vực bầu cử Hạ viện nằm dọc biên giới Texas - Mexico, nơi có đông cử tri gốc Hispanic.

Theo phân tích của New York Times, các quận có đa số dân số Hispanic đã dịch chuyển hơn 22 điểm phần trăm theo hướng bất lợi cho các ứng viên Thượng viện của Đảng Cộng hòa so với cuộc bầu cử tổng thống năm 2024.

Phóng viên dữ liệu Jeff Adelson nhận định đây là mức dịch chuyển lớn nhất trong số các nhóm nhân khẩu học chính tại Mỹ.

Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh nhiều cử tri bất bình với chính sách thực thi luật nhập cư. Theo Trung tâm Nghiên cứu Pew, 56% người Mỹ có cái nhìn không thiện cảm về ICE, cơ quan thực thi di trú và hải quan Mỹ.

Các quận có đa số cử tri da màu cũng chuyển hướng đáng kể sang các ứng viên Dân chủ trong các cuộc đua vào Thượng viện.

Tại Mississippi, nơi khoảng 37% cử tri là người da màu, cuộc đua Thượng viện vẫn rất sít sao.

Nếu Scott Colom giành chiến thắng, ông sẽ trở thành thượng nghị sĩ Dân chủ đầu tiên được bầu tại Mississippi kể từ năm 1982.