Sau sáp nhập tỉnh thành, chính quyền chật vật với bài toán nhân sự

Có tới 86% số xã ở Cà Mau thiếu nhân lực chuyên trách công nghệ thông tin, chuyển đổi số; 76,6% thiếu cán bộ chuyên môn lĩnh vực đất đai, quy hoạch, xây dựng. Chất lượng nhân sự cũng được đánh giá là chưa đạt.

Ngày 12/11, UBND tỉnh Cà Mau đã phối hợp với Đại học Quốc gia TP HCM tổ chức hội thảo khoa học "Nâng cao năng suất lao động trong các cơ quan hành chính nhà nước và đơn vị sự nghiệp". Tại sự kiện này, nhiều bất cập về nhân sự từ khi tỉnh vận hành mô hình chính quyền hai cấp đã được chia sẻ.

"Bộ máy cấp xã đang chịu áp lực rất lớn," báo Tuổi Trẻ dẫn thông tin từ sự kiện.

Khó khăn không riêng của Cà Mau

Tại Cà Mau, có tới 86% số xã thiếu nhân lực chuyên trách công nghệ thông tin, chuyển đổi số, 76,6% thiếu cán bộ chuyên môn về đất đai, quy hoạch, xây dựng.

Ngoài ra, 87,1% cán bộ phản ánh vướng mắc về thẩm quyền đầu tư xây dựng cơ bản và 68,9% gặp tình trạng chồng chéo trong điều phối.

Dù tỉ lệ hồ sơ trực tuyến đạt 97,83%, thanh toán trực tuyến đạt 98,60% và số hóa hồ sơ đạt 90,95%, vẫn còn 12/32 cơ sở dữ liệu chuyên ngành chưa đáp ứng yêu cầu liên thông. Cùng lúc, còn một bộ phận cán bộ chưa chủ động và còn hạn chế kỹ năng làm việc trên môi trường số.

Theo Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Nguyễn Minh Luân, việc nâng cao năng suất lao động khu vực công không chỉ là rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, mà cốt lõi là nâng cao chất lượng, hiệu quả thực thi công vụ.

Để giải quyết vấn đề này, Tiến sĩ Đào Hưng cùng đại diện Viện Phát triển chính sách và Năng lực lãnh đạo (Đại học Quốc gia TP HCM) đề xuất Cà Mau chuyển trọng tâm từ số hóa sang quản trị dữ liệu thực chất và thí điểm bộ chỉ số đo lường năng suất lao động khu vực công. Đi kèm là việc xác định rõ sản phẩm đầu ra của từng vị trí việc làm để đánh giá đúng năng lực cán bộ.

Vấn đề thiếu nhân sự như vậy không chỉ mới diễn ra và cũng không chỉ riêng ở Cà Mau.

Vào tháng Năm, báo chí Việt Nam cho biết Nghệ An thiếu gần 400 công chức cấp xã. Để giải quyết vấn đề này, Nghệ An đã có kế hoạch tuyển dụng, tiếp nhận người hoạt động không chuyên trách nhằm bổ sung nhân lực. Hiện chưa có số liệu cập nhật về tình trạng công chức ở đây.

Cũng vào tháng Năm, báo VnExpress đưa tin về hội nghị đối thoại giữa Thường trực Tỉnh ủy Khánh Hòa với gần 200 cán bộ, công chức, viên chức cấp xã. Tại đây, Bà Trương Thị Thu Thảo, Phó ban Xây dựng Đảng ủy phường Nam Nha Trang, phản ánh việc phường này còn thiếu nhân sự, một số cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu chuyên môn ở lĩnh vực môi trường, khoáng sản.

Tương tự, đại diện từ một số xã, phường khác như Phan Rang, Tu Bông, Cà Ná, Bác Ái Tây cũng cho biết số lượng công chức chưa đáp ứng yêu cầu vận hành bộ máy.

Vào tháng Tám, báo Điện Biên Phủ đưa tin rằng từ khi tỉnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thực trạng nhân lực tại các xã, phường "đang bộc lộ một số vướng mắc đáng lo ngại: Nơi loay hoay vì thiếu cán bộ đúng chuyên ngành, nơi lại đau đầu giải quyết bài toán dôi dư".

Vào tháng Tư, đại biểu Nguyễn Đặng Ân (đoàn Lạng Sơn) cho biết "công chức cấp xã ở một số nơi còn thiếu về số lượng và rất thiếu người chuyên môn sâu", đặc biệt là trong những lĩnh vực như xây dựng, giao thông, công nghệ thông tin, trong khi chức năng, nhiệm vụ và khối lượng công việc được giao rất lớn.

Mới đây, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải khẳng định mô hình chính quyền địa phương hai cấp giúp tăng trách nhiệm của cấp xã, nhưng cũng gây áp lực lớn về công việc, nhân lực và chuyên môn, nhất là trong tiếp dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Thông tin này được ông đưa ra vào sáng 11/11 khi giải trình trước Quốc hội về công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Ông Hải cho biết trong số 22 địa phương gửi báo cáo, chỉ 1.213 trong tổng số 2.317 xã đã bố trí công chức chuyên trách thực hiện nhiệm vụ này, tương đương 52,35%. Điều đó đồng nghĩa gần một nửa số xã vẫn chưa có nhân sự chuyên trách. Trong khi 10 địa phương đã bố trí công chức chuyên trách tại tất cả các xã, vẫn còn 5 địa phương chưa có xã nào làm được việc này.

Cũng tại đây, Bộ trưởng Nội vụ cho biết trong tổng số 1.164 nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện, có 859 nhiệm vụ, tương đương 73,8%, được phân định, giao lại cho cấp xã.

Trụ sở công dôi dư

Bên cạnh vấn đề về nhân sự, trụ sở công dôi dư là một bài toán khác mà chính quyền Việt Nam phải giải quyết nhưng chưa thể. Tình trạng trụ sở công dôi dư diễn ra ở nhiều địa phương và đã được báo chí phản ánh nhiều trong thời gian qua.

Ngày 12/11, báo Lao Động phản ánh việc nhiều trụ sở công dôi dư ở huyện Lâm Thao cũ, tỉnh Phú Thọ đang bị bỏ hoang, "cỏ dại mọc cao hơn đầu người". Một trụ sở mang biển tên Trung tâm Khuyến nông huyện Lâm Thao hiện đã biến thành nơi chăn thả lợn. Nhiều trụ sở khác thì đã cửa đóng then cài, im lìm.

Chủ tịch UBND xã Lâm Thao là ông Nguyễn Mạnh Toàn khẳng định với báo Lao Động rằng tất cả cơ sở nhà, đất, trụ sở dôi dư trên địa bàn, địa phương đều đã có phương án xử lý, được tỉnh chấp thuận.

Không có thông tin về thời hạn thực hiện những phương án này. Đến cuối tháng 10, Phú Thọ ghi nhận 1.384 cơ sở nhà, đất dôi dư cần xử lý, trong đó 1.239 cơ sở thuộc quản lý của địa phương và 145 cơ sở thuộc các cơ quan Trung ương đã được quyết định thu hồi, bàn giao cho địa phương.

Trong khi đó, tính trên cả nước, Việt Nam có còn 8.256 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành xử lý, báo Nhân dân dẫn số liệu của Bộ Tài chính tính đến ngày 9/11.

Bộ Tài chính cũng cho biết tỷ lệ xử lý trụ sở công dôi dư ở những địa phương có sự khác biệt, với mức bình quân là 73%.

Tuyên Quang có tỷ lệ hoàn thành cao nhất, đạt 98,0%, chỉ còn 34 cơ sở chưa hoàn thành. Tiếp theo là Bắc Ninh với 1.022/1.053 cơ sở đã hoàn thành xử lý, đạt 97,1%. Lạng Sơn ở vị trí thứ ba với 620/640 cơ sở đã xử lý, đạt 96,9%.

Trong khi đó, kết quả xử lý nhà, đất dôi dư chưa có tiến triển tại 6 địa phương là: Cà Mau, Điện Biên, Đồng Nai, Hà Tĩnh, Hải Phòng và Khánh Hòa.