مخالفان عربستان جنگ ریاض با حوثی‌ها را چگونه می‌بینند؟

تشدید تنش‌ها در یمن و حملات حوثی‌ها به زیرساخت‌های حیاتی عربستان سعودی، آزمونی مهم برای رهبری این کشور ایجاد کرده است.

حملات به فرودگاه‌های ریاض و زیرساخت‌های انرژی، چشم‌انداز ۲۰۳۰ را تهدید می‌کند؛ برنامه شاخص محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، که هدف آن متنوع‌سازی اقتصاد و تبدیل عربستان سعودی به یکی از مراکز جهانی سرمایه‌گذاری، گردشگری و سرگرمی است.

این حملات همچنین می‌توانند به تلاش‌های عربستان برای ارائه تصویری از ثبات و امنیت آسیب بزنند.

در حالی که حملات ادامه دارد، چهره‌های مخالف حکومت عربستان می‌گویند محمد بن سلمان، حاکم عملی کشور، با «یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های» دوران خود روبه‌رو شده است؛ آن هم در شرایطی که به گفته آن‌ها حمایت آمریکا کاهش یافته و کمک دیگر متحدان نیز محدود بوده است.

اپوزیسیون سعودی از چه گروه‌هایی تشکیل شده است؟

احزاب سیاسی در عربستان سعودی ممنوع‌اند و حکومت مخالفت سیاسی را تحمل نمی‌کند.

به همین دلیل، اپوزیسیون سعودی از خارج کشور فعالیت می‌کند و شامل مخالفان اسلام‌گرای سنی، اصلاح‌طلبان لیبرال و طرفدار دموکراسی، فعالان حقوق شیعیان و منتقدان مستقل است.

یکی از سازمان‌یافته‌ترین اشکال اپوزیسیون «حزب مجمع ملی» است که کنشگرانی با پیشینه‌های مختلف را گرد هم آورده است.

رسانه‌های مخالف حکومت نیز وجود دارند، از جمله شبکه‌های تلویزیونی «الاصلاح» و «نبا» که ویدیوهایشان در یوتیوب صدها هزار بار دیده می‌شود.

«تصمیمی بی‌پروا»

با شدت گرفتن حملات حوثی‌ها به عربستان در ماه اکتبر، مخالفان سعودی در تبعید، انتقاد از نحوه مدیریت جنگ از سوی حکومت را افزایش دادند و آن را شکستی توصیف کردند که کشور را بیش از پیش آسیب‌پذیر کرده است.

یحیی عسیری، فعال حقوق بشر و طرفدار دموکراسی، مخالفت قاطع خود را با حضور ریاض در جنگ اعلام کرد و در عین حال هرگونه «آسیب» به مردم، منابع یا زیرساخت‌های عربستان را رد کرد.

او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «[حوثی‌ها] می‌دانند که ما مردمی تحت ستم و شکست‌ خورده‌ایم... کسانی که رنج می‌برند مردم محروم‌اند، در جنگی که خودشان انتخاب نکرده‌اند.»

او همچنین کشتار غیرنظامیان در همه طرف‌ها، از جمله در ریاض، شهر محاصره‌شده تعز در یمن و شهرهای صنعا و الحدیده تحت کنترل حوثی‌ها را محکوم کرد.

حزب او، «حزب مجمع ملی»، خواستار پایان جنگ شد و از رهبری عربستان خواست «از گرفتن تصمیم‌های بی‌پروا که همه ما را در معرض خطر قرار داده، دست بردارد».

علی الاحمد، مخالف شیعه، نیز از محمد بن سلمان خواست «این جنگ را تمام کند، به توافق برسد... و جان انسان‌ها را نجات دهد».

فواد ابراهیم، نویسنده و فعال شیعه، نیز در ایکس نوشت: «این بازی را متوقف کنید... دیگر کافی است... جز ورشکسته‌ها کسی دروغ‌هایتان را باور نمی‌کند.»

منتقدان همچنین به آنچه حمایت ناکافی آمریکا در جنگ می‌دانند و محدودیت‌های پیمان مکه با ترکیه و پاکستان اشاره کرده‌اند.

هرچند این پیمان به‌عنوان یک اتحاد دفاع متقابل مشابه ناتو معرفی شده بود، آنکارا و اسلام‌آباد تاکنون حمایت قابل توجهی از عربستان ارائه نکرده‌اند.

«صوت الناس»وب‌سایت ضد محمد بن سلمان، این پیمان را «نمایشی» توصیف کرده است.

درخواست برای پاسخگویی

تشدید درگیری همچنین انتقادها از اولویت‌های داخلی محمد بن سلمان را افزایش داده است.

مخالفان می‌گویند هزینه‌های هنگفت برای سرگرمی و پروژه‌های بزرگ توسعه‌ای به بهای تضعیف امنیت ملی تمام شده است.

درخواست‌ها برای پاسخگویی در فضای آنلاین گسترش یافته و برخی منتقدان می‌گویند محمد بن سلمان میلیاردها دلار در «چشم‌انداز ۲۰۳۰» سرمایه‌گذاری کرده، اما نتوانسته امنیت کشور را حفظ کند.

سعید بن ناصر الغامدی، رئیس گروه حقوق بشری «سند» که بنا بر گزارش‌ها در بریتانیا درخواست پناهندگی کرده، در ۱۱ اکتبر در ایکس نوشت: «[محمد بن سلمان] جنگ [یمن] را آغاز کرد و کل کشور را وارد آن کرد... بعد با [حوثی‌ها در سال ۲۰۲۲] آتش‌بس امضا کرد و با آهنگ‌های سرگرمی، مهمانی‌های رقص و پروژه‌های خیالی آسوده نشست، در حالی که حوثی‌ها خود را برای نبردی طولانی آماده می‌کردند.»

منتقدان دیگر نیز به گسترش فعالیت‌های فرهنگی، رویدادهای ورزشی و کنسرت‌ها در عربستان اشاره کرده‌اند که پیش‌تر نیز با انتقاد روبه‌رو شده بودند.

برخی کاربران شبکه‌های اجتماعی در منطقه گفته‌اند این رویدادها با ارزش‌های اسلامی مغایرت دارند و پرسیده‌اند چرا حکومت «رویدادهای فرهنگی» را بر دفاع و امنیت منطقه‌ای مقدم دانسته است.

گروه مخالف «سعودی باس» گفت «شهروندان عربستان «زیر بار ترس زندگی می‌کنند»، در حالی که حکومت «درهای کشور را به روی رقص و آواز گشوده است».

صفحه «به سوی آزادی» در ایکس که ۱/۲ میلیون دنبال‌کننده دارد، ویدیویی از زنانی با پوشش باز در حال رقص در یک کنسرت منتشر کرد و نوشت: «اگر واقعا در مقابله با حوثی‌ها جدی هستید... این مهمانی‌های فاسد باید متوقف شوند.»

ترکی الشلهوب، روزنامه‌نگار مخالف، به ۱/۷ میلیون دنبال‌کننده خود در ایکس گفت «وعده‌های صنایع دفاعی» زمانی که عربستان با یک آزمون واقعی نظامی روبه‌رو شد «ناپدید شدند».

او پرسید: «پس میلیاردهایی که [به این صنعت] اختصاص داده شده بود کجا رفت؟!»

در میان آنچه مخالفان شکست‌های امنیتی می‌دانند، برخی از آن‌ها درخواست برای کنار رفتن حکومت را نیز شدت بخشیده‌اند.

«تقویت صهیونیست‌ها»

برخی چهره‌های اپوزیسیون سعودی همچنین تاکید کرده‌اند که جنگ عربستان علیه حوثی‌ها به نفع اسرائیل تمام شده است.

دونالد ترامپ در ۱۶ اکتبر گفت ریاض از دریافت حمایت اسرائیل «بسیار خوشحال» است و عادی‌سازی روابط «بیش از هر زمان دیگری» دوباره مطرح شده است.

عبدالله العوده، عضو«حزب مجمع ملی» و پژوهشگر مقیم آمریکا، این کلیپ را در ایکس با هشتگ «عادی‌سازی خیانت است» به اشتراک گذاشت.

او همچنین هرگونه دخالت آمریکا در جنگ را رد کرد و گفت مردم و زیرساخت‌های عربستان «هزینه» این درگیری را می‌پردازند.

الغامدی نیز در ایکس گفت عربستان میلیاردها دلار را صرف رقص و ورزشگاه‌های فوتبال کرده و همین مسئله باعث شده با شروع حملات حوثی‌ها، برای کمک به اسرائیل روی بیاورد.

یحیی عسیری نیز در پستی در ۱۱ اکتبر گفت «کسانی که به جنگ دامن می‌زنند» فقط ثبات منطقه را تضعیف و «صهیونیست‌ها را تقویت» خواهند کرد.

وب‌سایت «سعودی لیکس» نیز از احتمال نزدیکی عربستان و اسرائیل سخن گفته و مدعی شده است اسرائیل در تازه‌ترین عملیات ضد حوثی‌ها در یمن مشارکت داشته است.

این وضعیت برای چشم‌انداز ۲۰۳۰ چه معنایی دارد؟

با نزدیک شدن به سال ۲۰۳۰، برنامه اقتصادی محمد بن سلمان برای کشور با موانع بزرگی روبه‌رو شده است.

منتقدان تاکید کرده‌اند که «چشم‌انداز ۲۰۳۰»، طرحی بلندپروازانه برای متنوع کردن اقتصاد وابسته به نفت عربستان، به ثبات و اعتماد سرمایه‌گذاران وابسته است. دو عاملی که جنگ منطقه‌ای آن‌ها را زیر سوال برده است.

مضاوی الرشید، استاد سعودی-بریتانیایی، در ایکس نوشت در حالی که تحلیلگران غربی «چشم‌انداز ۲۰۳۰» را «ستایش» کرده‌اند، چشم‌انداز اقتصادی ریاض عملا به «موضوعی متعلق به گذشته» تبدیل شده است.

او همچنین گفت محمد بن سلمان «توانایی خود برای کنترل روایت موفقیت و رفاه» در رسانه‌های غربی را از دست داده است.

سعد الفقیه، رهبر «جنبش اصلاح اسلامی در عربستان» مستقر در لندن و مجری شبکه «الاصلاح»، گفت رسانه‌های غربی اکنون رهبری عربستان را «به تمسخر» می‌گیرند.

ترکی الشلهوب نیز در ایکس نوشت تمرکز بر «زرق‌وبرق و ظواهر» کار چندانی برای تامین امنیت شهروندان عربستان انجام نخواهد داد.

جنگ‌های یمن و ایران چگونه به محدودیت‌های بیشتر منجر شده‌اند؟

در جریان تازه‌ترین تشدید تنش‌ها، گزارش شده است که برخی حساب‌های مخالفان در داخل عربستان مسدود شده‌اند.

به گزارش گاردین، بیش از ۶۰ حساب مخالف سعودی در ایکس در ماه اوت مسدود شدند.

پیش‌تر، در ماه مه، کمیته حفاظت از روزنامه‌نگاران، از سرکوب پوشش رسانه‌ای جنگ با ایران در کشورهای خلیج فارس خبر داد و گفت در عربستان «پوشش مسائل سیاسی حساس به‌عنوان جرم علیه امنیت ملی تلقی می‌شود».

همان ماه، گروه حقوق بشری «سند» مستقر در بریتانیا گفت مقام‌های سعودی حساب‌های مخالفان را در تیک‌تاک، اسنپ‌چت و متا مسدود کرده‌اند و در تلاش‌اند این محدودیت‌ها را به ایکس نیز گسترش دهند.

در ماه اکتبر، هم‌زمان با حملات حوثی‌ها به زیرساخت‌های عربستان، غانم الدوسری، مخالف و کمدین مقیم بریتانیا، ریاض را متهم کرد که پس از انتشار مطلبی درباره قربانیان حمله حوثی‌ها به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد، حساب او در ایکس را مسدود کرده است.

او با طعنه گفت: «با این حال، [عربستان سعودی] نتوانست موشک‌ها و پهپادهای حوثی‌ها را مسدود کند.»