ఉత్తరప్రదేశ్: అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు ముందు ఏర్పడిన ఒవైసీ-చంద్రశేఖర్ కూటమి ప్రభావం ఎవరిపై పడనుంది?

ఉత్తరప్రదేశ్‌లో 2027 అసెంబ్లీ ఎన్నికల పోరు కేవలం రెండు కూటముల మధ్యే ఉండదని స్పష్టమైంది.

బీజేపీ నాయకత్వంలోని ఎన్డీఏ కూటమితో సమాజ్‌వాదీ పార్టీ-కాంగ్రెస్ కూటమి తలపడుతుండగా తాజాగా మరో కొత్త రాజకీయ కూటమి కూడా బరిలోకి దిగింది.

దీనికి "సోషల్ చేంజ్ ఫ్రంట్" అని పేరు పెట్టారు.

అక్టోబర్ 6న లక్నోలో ఎంఐఎం అధినేత అసదుద్దీన్ ఒవైసీ, ఆజాద్ సమాజ్ పార్టీ (కాన్షీరామ్) అధ్యక్షుడు చంద్రశేఖర్ ఆజాద్ ఈ కూటమిని ప్రకటించారు.

ఈ కూటమి ముఖ్యమంత్రి అభ్యర్థిగా చంద్రశేఖర్ ఆజాద్ పేరును ఒవైసీ ప్రకటించారు. ఈ రెండు పార్టీలు కలిసి ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని మొత్తం 403 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాల్లో పోటీ చేయనున్నాయి.

ప్రస్తుతం ఈ కూటమిలో రెండు పార్టీలు మాత్రమే ఉన్నాయని చంద్రశేఖర్ ఆజాద్ చెప్పారు. అయితే భవిష్యత్తులో ఇతర పార్టీలు కూడా ఇందులో చేరే అవకాశం ఉంది.

సమాజ్‌వాదీ పార్టీ, కాంగ్రెస్‌ కూడా తమతో కలిసి రావాలని ఆజాద్ ఆహ్వానించారు. అయితే ఆ రెండు పార్టీలు ఈ ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించే అవకాశాలు చాలా తక్కువగా కనిపిస్తున్నాయి.

ఉత్తరప్రదేశ్ జనాభాలో దాదాపు 40 శాతం వాటా ఉన్న సామాజిక వర్గాల చుట్టూనే ఆజాద్-ఒవైసీ పార్టీ కూటమి రాజకీయాలు అల్లుకుని ఉన్నాయి.

ముస్లిం ఓటర్లలో పట్టు పెంచుకోవడానికి ఒవైసీ ప్రయత్నిస్తుంటే దళిత రాజకీయాల్లో తన స్థానాన్ని బలపరుచుకోవడానికి చంద్రశేఖర్ ఆజాద్ శ్రమిస్తున్నారు.

సమాజ్‌వాదీ పార్టీ, కాంగ్రెస్ కూడా 'పీడీఏ'(వెనుకబడిన వర్గాలు, దళితులు, మైనారిటీలు) గొంతుకను వినిపిస్తున్నామని చెప్పుకుంటున్నాయి.

దళిత, ముస్లిం ఓటర్లలో చాలామంది ఇప్పటికే ఎస్పీ, కాంగ్రెస్ కూటమి వైపు మొగ్గు చూపుతున్నారని అంచనాలు ఉన్నాయి. గత ఎన్నికల ఫలితాలు కూడా ఇదే విషయాన్ని స్పష్టం చేశాయి.

బీజేపీని ఓడించాలనే లక్ష్యంతో బరిలోకి దిగిన ఈ కొత్త కూటమి అసలు ఉద్దేశం బీజేపీని బలహీనపరచడమా లేక ఇండియా కూటమిని దెబ్బతీయడమా అనే ప్రశ్నలు వస్తున్నాయి.

ఒవైసీ- ఆజాద్ పార్టీల కూటమి వల్ల బీజేపీకి ఎలాంటి నష్టం ఉండదని సీనియర్ జర్నలిస్ట్ సుమన్ గుప్తా అంటున్నారు.

దీనివల్ల నష్టపోయేది కాంగ్రెస్, సమాజ్‌వాదీ పార్టీతోపాటు బీజేపీని ఓడించడానికి పోటీ చేస్తున్న ఇతర పార్టీలు మాత్రమేనని ఆమె అభిప్రాయపడ్డారు.

"ప్రతిపక్ష ఓట్లను చీల్చడమే ఒవైసీ, చంద్రశేఖర్ పని అని ఇప్పుడు అందరికీ అర్థమైంది" అని ఆమె అన్నారు.

లక్నోలో ఆజాద్ సమాజ్ పార్టీ, ఎంఐఎం కలిసి విలేకరుల సమావేశం పెట్టినప్పుడు ఒవైసీతో పొత్తు పెట్టుకోవడం సరైన నిర్ణయం కాదని చంద్రశేఖర్ పార్టీకి చెందిన జిల్లా అధ్యక్షుడొకరు ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.

"ఇప్పటివరకు ప్రజలు ఒవైసీని మాత్రమే బీజేపీ 'బి-టీమ్‌'గా చూశారు. ఈ పొత్తు తర్వాత మా పార్టీని కూడా 'బి-టీమ్' అంటారు" అని ఆయన అన్నారు.

కాంగ్రెస్‌లో చేరిన లక్నో యూనివర్సిటీ హిందీ అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్ రవికాంత్ చందన్ కూడా ఈ పొత్తును అదే కోణంలో చూస్తున్నారు.

చంద్రశేఖర్ ఆజాద్‌ను ప్రోత్సహించడం వెనుక కాంగ్రెస్ పార్టీ- దళితుల మధ్య పెరుగుతున్న అనుబంధాన్ని తగ్గించే ప్రయత్నం కూడా ఉండవచ్చని ఆయన అంటున్నారు.

"గత ఎన్నికల్లో రాహుల్ గాంధీ రాజ్యాంగాన్ని కాపాడటం గురించి మాట్లాడారు. డాక్టర్ అంబేడ్కర్‌, రాజ్యాంగ నిర్మాణ ప్రక్రియను ప్రస్తావించారు. దళితులపై దాడులు జరిగినప్పుడు బాధితులను పరామర్శించారు. హథ్రాస్‌లోని ఒక కుటుంబాన్ని కలిశారు. దళితులను తన ఇంటికి పిలిచి వారితో కలిసి భోజనం చేశారు. ఇది దళిత సమాజంలోని ఒక వర్గంతో ఆయనకు అనుబంధాన్ని పెంచుతోంది" అని రవికాంత్ చందన్ అన్నారు.

మాయావతి రాజకీయాలు బలహీనపడటం వల్ల చంద్రశేఖర్‌కే కాకుండా కాంగ్రెస్‌కు కూడా లాభం కలుగుతోందని ఆయన చెప్పారు.

చంద్రశేఖర్ ప్రభావం ప్రస్తుతం దళిత యువతలోని ఒక వర్గానికి మాత్రమే పరిమితమైందని అయితే కాంగ్రెస్ మరింత ఎక్కువ మంది దళితులను చేరుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తోందని ఆయన చెప్పారు.

"2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో జాటవేతర దళితుల్లో ఎక్కువ మంది ఇండియా కూటమి వైపు నిలిచారు. పాసీ, కోరి, ధోబీ వంటి కులాలు కూడా బీజేపీకి దూరమవుతున్నట్లు కనిపించింది" అని రవింకాంత్ చందన్ విశ్లేషించారు.

గణాంకాలు ఏం చెబుతున్నాయి?

ఉత్తరప్రదేశ్ జనాభాలో ముస్లింలు దాదాపు 19 శాతం. షెడ్యూల్డ్ కులాలు (దళితులు) దాదాపు 21 శాతం ఉన్నాయి. వీరిద్దరూ కలిపి రాష్ట్ర జనాభాలో దాదాపు 40 శాతం ఉంటారు.

2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల తర్వాత సీఎస్‌డీఎస్-లోక్‌నీతి నిర్వహించిన సర్వే ప్రకారం ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని ముస్లిం ఓటర్లలో దాదాపు 92 శాతం మంది ఇండీ కూటమికి ఓటు వేశారు.

జాటవేతర దళిత ఓటర్లలో 56 శాతం మంది కూడా ఇండియా కూటమికి మద్దతు ఇచ్చారు.

అయితే జాటవ్ ఓటర్లలో పరిస్థితి కొంచెం వేరుగా ఉంది. వీరిలో 44 శాతం మంది బహుజన్ సమాజ్ పార్టీకి, 25 శాతం మంది ఇండియా కూటమికి, 24 శాతం మంది ఎన్డీఏ కూటమికి ఓటు వేశారు.

దీనర్థం జాటవేతర దళితులు ఇండియా కూటమి వైపు ఎక్కువగా మొగ్గు చూపినప్పటికీ మాయావతి పార్టీ ఇప్పటికీ జాటవ్ ఓటర్లపై తన పట్టును నిలుపుకుంది. చంద్రశేఖర్ స్వయంగా జాటవ్ సామాజిక వర్గానికి చెందినవారు.

జాటవ్ సామాజిక వర్గంలోని దూకుడు స్వభావం గల యువతలో ఆయనకు కొంత ఆదరణ ఉందని రాజకీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

అంతకుముందు 2022 అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో సీఎస్‌డీఎస్-లోక్‌నీతి సర్వే ప్రకారం దాదాపు 79 శాతం ముస్లిం ఓటర్లు సమాజ్‌వాదీ పార్టీ కూటమికి ఓటు వేశారు.

అదే సమయంలో దళిత ఓటర్లలో దాదాపు 50 శాతం మంది బీఎస్పీకి 14 శాతం మంది సమాజ్ వాదీ, కాంగ్రెస్ కూటమికి మద్దతిచ్చారు. బీజేపీ కూటమికి దాదాపు 28 శాతం దళిత ఓట్లు వచ్చాయి.

గత ఎన్నికల్లో ఒవైసీ, ఆజాద్ పార్టీల ప్రదర్శన ఎలా ఉంది?

ఇప్పటివరకు జరిగిన ఎన్నికల ఫలితాలను చూస్తే ఈ రెండు పార్టీల బలాలు, పరిమితులు అర్థమవుతాయి.

2022 ఉత్తరప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ఎంఐఎం 95 స్థానాల్లో పోటీ చేసింది. ఆ పార్టీకి 4.5 లక్షలకు పైగా ఓట్లు వచ్చినా ఒక్క సీటు కూడా గెలవలేకపోయింది.

రాష్ట్రంలో ఆ పార్టీకి వచ్చిన మొత్తం ఓట్ల వాటా దాదాపు 0.49 శాతం మాత్రమే.

ఆజాద్ సమాజ్ పార్టీ (కాన్షీరామ్) కూడా పేలవమైన ప్రదర్శన చేసింది. వందకు పైగా స్థానాల్లో పోటీ చేసిన ఆ పార్టీ దాదాపు 0.13 శాతం ఓట్లను మాత్రమే సాధించింది.

2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో చంద్రశేఖర్ ఆజాద్ నగీనా అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుంచి పోటీ చేసి బీజేపీ అభ్యర్థి ఓం కుమార్‌పై లక్షకు పైగా ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచారు.

ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని నాలుగు లోక్‌సభ స్థానాల్లో పోటీ చేసిన ఆయన పార్టీకి దాదాపు ఆరు లక్షల ఓట్లు వచ్చాయి.

2022తో పోలిస్తే చంద్రశేఖర్ రాజకీయ ఉనికి పెరిగిందని ఇది చూపిస్తోంది. అయితే ఆయన పార్టీ ఎంతవరకు ప్రభావం చూపగలదనేది వేరే విషయం.

ఎంఐఎం విషయంలోనూ ఇదే ప్రశ్న తలెత్తుతోంది.

రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఆ పార్టీ ఓట్ల వాటా తక్కువగా ఉన్నా కొన్ని అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాల్లో ఆ పార్టీ అభ్యర్థులు సాధించే ఓట్లు ఇతరుల గెలుపోటములను తారుమారు చేయవచ్చు.

కొన్ని స్థానాల్లో ఎంఐఎం వల్ల సమాజ్‌వాదీ ఓడిపోయిందా?

ఈ ఆరోపణకు డుమ్రియాగంజ్ అసెంబ్లీ స్థానాన్ని ఉదాహరణగా ప్రస్తావించారు సుమన్ గుప్తా.

"2022లో సమాజ్‌వాదీ పార్టీకి చెందిన సయ్యదా ఖాతూన్, బీజేపీ అభ్యర్థి రాఘవేంద్ర ప్రతాప్ సింగ్‌పై కేవలం 771 ఓట్ల తేడాతో గెలిచారు. అక్కడ ఎంఐఎం అభ్యర్థి ఇర్ఫాన్ అహ్మద్ మాలిక్‌కు 4,352 ఓట్లు వచ్చాయి. అంటే గెలుపు మెజారిటీ కంటే ఎంఐఎం అభ్యర్థికి ఐదు రెట్లు ఎక్కువ ఓట్లు వచ్చాయి" అని ఆమె వివరించారు.

ఇది మాత్రమే కాదు గెలుపు లేదా ఓటమి మెజారిటీ కంటే ఎంఐఎం అభ్యర్థులకు ఎక్కువ ఓట్లు వచ్చిన స్థానాలు చాలానే ఉన్నాయి.

ఉదాహరణకు బారాబంకి జిల్లాలోని కుర్సీ స్థానంలో ఎస్పీ 217 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోగా, ఎంఐఎంకు 8,541 ఓట్లు వచ్చాయి.

సహారన్‌పూర్‌లోని నకూర్ స్థానంలో ఓటమి మెజారిటీ 315 ఓట్లు కాగా, ఎంఐఎం 3,593 ఓట్లు సాధించింది.

మొరాదాబాద్ సిటీలో ఎస్పీ 782 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోగా, ఎంఐఎం అభ్యర్థికి 2,661 ఓట్లు వచ్చాయి.

జాన్‌పూర్‌లోని షాగంజ్ స్థానంలో ఎస్పీ అభ్యర్థి 719 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోగా, ఎంఐఎం 8,128 ఓట్లు సాధించింది.

సుల్తాన్‌పూర్‌లో ఎస్పీ ఓటమి 1,009 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోగా ఎంఐఎంకు 5,251 ఓట్లు వచ్చాయి.

భదోహిలోని ఔరాయ్ స్థానంలో కూడా ఎస్పీ 1,647 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోగా, ఎంఐఎం అభ్యర్థికి 2,190 ఓట్లు వచ్చాయి.

వీటిలో ఎక్కువ భాగం సమాజ్‌వాదీ పార్టీ బీజేపీ మధ్య నేరుగా పోటీ జరిగిన స్థానాలే.

ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో, ఎంఐఎం, ఆజాద్ సమాజ్ పార్టీలు సొంతంగా ఒక్క సీటు కూడా గెలవకపోయినా, గెలుపోటముల లెక్కలను మార్చే శక్తి వాటికి కచ్చితంగా ఉందని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.

ఈ శక్తిని ఎదుర్కోవాలంటే, కేవలం అఖిలేశ్-రాహుల్ మాత్రమే కాకుండా ఇతర చిన్నప్రభావం చూపగల పార్టీలు కూడా ఇండియా కూటమి జెండా కింద కలిసి ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడం ముఖ్యం.

యూపీలో వివిధ సామాజిక వర్గాల ఓట్లను ఆకర్షించేందుకు బీజేపీ నాయకత్వం నిషాద్ పార్టీ, సుహెల్‌దేవ్ భారతీయ సమాజ్ పార్టీ వంటి పార్టీలతో పొత్తు కోసం ప్రయత్నాలు చేస్తోంది.

ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో, ఇండియా కూటమి తన సామాజిక సమీకరణాలను ఎంత విస్తృతం చేసుకోగలదనేదే దాని ముందున్న అసలు సవాలు.

అఖిలేశ్‌కు కష్టాలు

ఒవైసీ, చంద్రశేఖర్, స్వామి ప్రసాద్ మౌర్య వంటి నేతలను ఒకే తాటిపైకి తీసుకురావడం సమాజ్‌వాదీ పార్టీకి అంత సులభం కాదని సీనియర్ జర్నలిస్ట్ సుమన్ గుప్తా అభిప్రాయపడ్డారు.

"ఒవైసీ, చంద్రశేఖర్ ఆజాద్, స్వామి ప్రసాద్ మౌర్యలను సమాజ్‌వాదీ పార్టీ కలుపుకొని వెళ్లగలదని నేను అనుకోవడం లేదు. కాంగ్రెస్ ఆ పని చేయగలదేమో కానీ అప్పుడు వారికి సీట్లు ఇవ్వడానికి కాంగ్రెస్ తన సొంత సీట్ల విషయంలో తగ్గాల్సి వస్తుంది. అలా జరిగే అవకాశాలు కనిపించడం లేదు" అని ఆమె అన్నారు.

ఓటింగ్ అనేది కేవలం కులం ఆధారంగానే జరగదని రవికాంత్ చందన్ అంటున్నారు.

స్థానిక సామాజిక పరిస్థితులు, చుట్టుపక్కల రాజకీయాలు తరచూ ఓటర్ల నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేస్తాయని ఆయన చెప్పారు.

తనకు దూరమవుతున్న వెనుకబడిన వర్గాలు, దళిత ఓటర్లు నేరుగా ఇండియా కూటమి వైపు వెళ్లకుండా బీజేపీ ప్రయత్నిస్తుంది. ఇందుకోసం వేర్వేరు రాజకీయ ప్రత్యామ్నాయాలను బలోపేతం చేసే ప్రయత్నాలు జరగవచ్చని ఆయన భావిస్తున్నారు.

అయితే చివరి వరకు ప్రధాన పోటీ బీజేపీ, ఇండియా కూటమి మధ్యే నేరుగా ఉంటుందని ఆయన నమ్ముతున్నారు.

"బీఎస్పీ ఓటు బ్యాంక్ చీలిక తేలిక కాదు"

చంద్రశేఖర్, ఒవైసీల పొత్తు మాయావతి నేతృత్వంలోని బీఎస్పీపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుందనే ప్రశ్న కూడా వస్తోంది.

"మేం ఈ కూటములపై దృష్టి పెట్టడం లేదు. బీఎస్పీ తలుచుకుంటే ఇంకా పెద్ద కూటమిని ఏర్పాటు చేయగలిగేది. కానీ, ప్రజల పొత్తు బీఎస్పీతోనే ఉందని బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ అధినేత్రి మాయావతి చెప్పారు" అని పార్టీ రాష్ట్ర అధ్యక్షుడు విశ్వనాథ్ పాల్‌ అన్నారు.

దీనిపై స్పందించిన సీనియర్ జర్నలిస్ట్ ఆనంద్ రాయ్ రెండు ప్రవాహాలు కలిసినప్పుడు ఆ దృశ్యం ఆకర్షించగలదని చెప్పారు.

ఉత్తరప్రదేశ్‌లో ఒవైసీ, చంద్రశేఖర్‌ పార్టీల పొత్తు కూడా అలాంటి ఆకర్షణేనని ఆయన చెప్పారు.

పైకి ఇది చంద్రశేఖర్ ఆజాద్ పట్ల సానుభూతి ఉన్నవారికి ఆశను కలిగిస్తుందని అయితే ఈ ఆశ ఏ మేరకు ఓట్లుగా మారుతుందనేది ఇంకా స్పష్టంగా తెలియదని అన్నారు.

"అనేక మార్పుల తర్వాత మాయావతి ఎట్టకేలకు యువ నేత ఆకాశ్ ఆనంద్‌పై నమ్మకం ఉంచారు. ఆయనను జాతీయ సమన్వయకర్తగా నియమించారు. ఆయన మళ్లీ ర్యాలీలలో పాల్గొనడం మొదలుపెట్టారు. ఆకాశ్ ఆనంద్ నిలకడగా రాణిస్తే, రాబోయే నెలల్లో ఆయన అవకాశాలు మరింత మెరుగవుతాయి. ఆకాశ్ ఆనంద్ యువకుడు కావడం, ఆయన తీరులో చంద్రశేఖర్, మాయావతి తరహా ఉత్సాహమే కనిపిస్తోంది. బీఎస్పీకి మద్దతు ఇచ్చే ఓటర్లను చీల్చడం అంత సులభం కాదు" అని ఆయన చెప్పారు.

(బీబీసీ కోసం కలెక్టివ్ న్యూస్‌రూమ్ ప్రచురణ)

(బీబీసీ తెలుగును వాట్సాప్‌,  ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)