مردی که برای نخستین بار در تلویزیون ظاهر شد؛ «آن‌قدر هیجان‌زده بود که زبانش بند آمد»

یک قرن پیش، در ۲ اکتبر ۱۹۲۵، جان لوگی برد، مخترع اسکاتلندی، با موفقیت تصویری متحرک و قابل تشخیص از چهره یک انسان را منتقل کرد. نخستین ستاره تلویزیون، کارمند جوانی به نام ویلیام تینتون بود که ۴۰ سال بعد بار دیگر مقابل دوربین قرار گرفت تا آن لحظه دراماتیک را برای بی‌بی‌سی روایت کند.

دانشمندان از دهه ۱۸۵۰ در پی اختراع تلویزیون بودند، اما تحقق این ایده به دست فردی نامتعارف و تک‌رو ممکن شد که با چراغ‌های دوچرخه بازیافتی، تکه‌های چوب قراضه و قوطی‌های بیسکویت کار می‌کرد.

پیش از آن دستاورد بزرگ، جان لوگی برد مخترعی بود که پیوسته دست به اختراع‌های گوناگون می‌زد و موفقیت‌هایش گاه چشمگیر و گاه ناامیدکننده بود.

پسر یک کشیش که بیشتر عمر خود را با بیماری و ضعف جسمانی گذراند، از نظر پزشکی برای خدمت در جنگ جهانی اول نامناسب تشخیص داده شد.

او به‌جای آن، در یک شرکت برق شروع به کار کرد و هم‌زمان روحیه کارآفرینی‌اش را حفظ کرد. او از داستان کوتاهی از نویسنده علمی‌ تخیلی مورد علاقه‌اش، اچ‌جی. ولز، الهام گرفت و سعی کرد با استفاده از برق بسیار زیاد، از کربن الماس مصنوعی بسازد. نتیجه فقط قطع برق بخشی از گلاسگو بود.

اما درباره درمان خانگی فاجعه‌باری که برای بواسیر ابداع کرده بود، باید گفت نمونه‌ای تمام‌عیار از همان کارهایی بود که سال‌ها بعد مجریان برنامه‌های تلویزیونی درباره‌شان هشدار می‌دادند: «این کار را در خانه امتحان نکنید.»

با وجود این ناکامی‌ها، جان لوگی برد توانست به موفقیت تجاری نسبی دست یابد. او با سرمایه‌ باقی‌مانده از فروش کسب ‌و ‌کارهای جوراب و صابون خود، در سال ۱۹۲۳ مکان کوچکی را در هاستینگز، در ساحل جنوبی انگلستان، اجاره کرد. هوای دریایی برای ریه‌های ضعیفش مفید بود، اما محیط کارش کابوسی برای سلامت و ایمنی محسوب می‌شد. او یک آزمایشگاه راه‌اندازی کرد تا آزمایش‌های تلویزیونی‌اش را آغاز کند و تجهیزاتش را با مواد قراضه‌ای مانند یک جعبه چای قدیمی و یک موتور ساخت.

در قلب دستگاه برد، دیسک بزرگی با سرعت بالا می‌چرخید و با استفاده از آشکارسازهای نوری و نور شدید، تصاویر را خط به خط اسکن می‌کرد. سپس این سیگنال‌ها منتقل و بازسازی می‌شدند تا تصاویر متحرک پدید آیند. هنگامی که او موفق شد تصویر یک سایه‌نما را منتقل کند، رویای چند دهه‌ای ساخت تلویزیون یک گام به تحقق نزدیک‌تر شد.

پس از آنکه برد در آزمایشگاه خود در هاستینگز بر اثر شوک الکتریکی دچار سوختگی شد، تصمیم گرفت به لندن نقل مکان کند. او یک آپارتمان بالای یک مغازه در شماره ۲۲ خیابان فریث در محله سوهو اجاره کرد و آزمایشگاه جدیدی راه‌اندازی کرد. دستگاه مکانیکی‌اش آن‌قدر گرمای شدیدی تولید می‌کرد که تحمل آن برای انسان‌ها دشوار بود. در آزمایش‌هایش، از عروسک شکم‌گویی به نام استوکی بیل استفاده می‌کرد. اما در ۲ اکتبر ۱۹۲۵، این مرد ۳۷ ساله از یک داوطلب انسانی استفاده کرد و دستاوردی خارق‌العاده رقم زد.

در این مرحله، ویلیام تِینتون وارد ماجرا شد. یک کارمند ۲۰ ساله دفتری که در طبقه پایین آزمایشگاه موقتی جان لوگی برد کار می‌کرد. او چهل سال بعد، به بی‌بی‌سی گفت: «آقای برد با شور و شوق زیاد پایین دوید و مرا تقریبا از دفتر بیرون کشید تا به آزمایشگاه او بروم. فکر می‌کنم آن‌قدر هیجان‌زده بود که نمی‌توانست حرف بزند. تقریبا مرا زیر بغل زد و می‌خواست هر چه سریع‌تر مرا بالا ببرد.»

وقتی تِینتون به وضعیت آشفته آزمایشگاه برخورد کرد، گفت دلش می‌خواست بلافاصله برگردد پایین. ابتدا باید راهش را از میان سیم‌هایی که از سقف آویزان بود و در کف زمین پخش شده بود، پیدا می‌کرد. تِینتون گفت: «تجهیزاتی که آن زمان استفاده می‌کرد، افتضاح بود. دیسک‌های مقوایی مجهز به عدسی‌های چراغ دوچرخه و انواع چراغ‌ها، باتری‌های کهنه و چند موتور بسیار قدیمی برای چرخاندن دیسک داشت.»

جان لوگی برد او را جلوی فرستنده‌اش نشاند؛ انسانی که می‌توانست حرکتی را فراهم کند که عروسکش قادر به انجامش نبود. تِینتون گفت که گرما را احساس کرد و ترسیده بود، اما برد به او اطمینان داد که مشکلی نخواهد داشت.

تِینتون یادآور شد: «او رفت تا کنار دستگاه گیرنده ببیند آیا تصویری دریافت می‌شود یا نه. من در فوکوس قرار گرفتم، اما بیشتر از یک دقیقه نتوانستم آن‌جا بمانم، چون از شدت گرمای این چراغ‌ها نمی‌شد تحمل کرد، پس کنار کشیدم.»

در مقابل این زحمت، برد سکه‌ای به ارزش نیم کرون (دو شیلینگ و شش پنس) در دست تِینتون گذاشت. بعنوان «اولین دستمزد تلویزیونی» و او را متقاعد کرد که دوباره سر جای خود برگردد.

در خانه‌های سراسر جهان

برای گرفتن مقداری حرکت، جان لوگی برد از او خواست زبانش را بیرون بیاورد و شکلک دربیاورد. تِینتون که داشت وحشت‌زده می‌شد، فریاد زد که دارد «زنده زنده کباب می‌شود».

جان لوگی برد فریاد زد: «فقط چند ثانیه دیگر تحمل کن، ویلیام، چند ثانیه اگه می‌توانی.»

تینتون می‌گوید من هم همین کار را کردم و تا جایی که می‌توانستم ماندم، تا اینکه دیگر نتوانستم تحمل کنم و از فوکوس خارج شدم. گرما واقعا غیرقابل تحمل بود. و در همین لحظه، آقای برد از طرف گیرنده با دستان بالا آمده دوید و گفت: «دیدمت ویلیام، دیدمت. بالاخره تلویزیون گرفتم، اولین تصویر واقعی تلویزیونی!»

تِینتون اصلا نمی‌دانست «تلویزیون» یعنی چه، پس برد پیشنهاد داد جایشان را عوض کنند. تِینتون هم خوشحال بود که می‌رود. او می‌گوید: «چون آن موقع به نظرم خیلی هیجان‌زده و کمی دیوانه می‌آمد.»

او به داخل تونل کوچکی نگاه کرد تا «تصویر کوچکی به اندازه تقریبا ۵ در ۸ سانتی‌متر ببیند.»

تینتون گفت: «ناگهان چهره‌ی برد روی صفحه ظاهر شد. می‌توانستی ببینی چشم‌هایش بسته می‌شد، دهانش را، و حرکت‌هایی که می‌کرد. البته خوب نبود، اصلا. هیچ وضوحی نداشت؛ فقط سایه‌ای می‌دیدی و خطوطی که پایین می‌آمدند. اما یک تصویر بود و متحرک هم بود، و این همان چیزی بود که برد به آن دست یافته بود. او به یک تصویر واقعی تلویزیونی دست پیدا کرده بود.»

برد که هنوز سرشار از هیجان بود، از تینتون پرسید درباره اختراعش چه فکر می‌کند.

تینتون گفت: «رک و پوست‌کنده گفتم: "آقای برد، خیلی تحت تاثیرش قرار نگرفتم. خیلی ابتدایی است. می‌توانستم چهره شما را ببینم، اما هیچ وضوحی نداشت و جزئیاتی در آن دیده نمی‌شد."»

«او گفت نه، این فقط آغاز کار است. گفت: "این نخستین تلویزیون است و خواهید دید که در همه خانه‌های سراسر کشور و در واقع در سراسر جهان راه پیدا خواهد کرد."»

در ۲۶ ژانویه سال بعد، برد نخستین نمایش عمومی تلویزیون در جهان را برگزار کرد.

هرچند دستگاه پیشگامانه او در نهایت در برابر فناوری‌هایی که شرکت‌های برخوردار از امکانات و منابع بیشتر توسعه دادند، کنار زده شد، اما او راه را برای همه تحولاتی که پس از آن آمد هموار کرده بود.

در سال ۱۹۵۱، پنج سال پس از مرگ برد در سن ۵۷ سالگی، تِینتون به خانه شماره ۲۲ خیابان فریث در سوهو بازگشت تا در مراسم رونمایی از پلاک آبی یادبود شرکت کند. رابرت رنویک، رئیس انجمن تلویزیون، به حاضران گفت: «اگرچه این پلاک یادبود در قلب لندن قرار دارد، اما یادبود واقعی او در جنگل آنتن‌های تلویزیونی است که در سراسر کشور سر بر می‌آورند.»

و تنها چند سال پس از آنکه تینتون در سال ۱۹۶۵ خاطره نقش کوتاهش در تاریخ پخش تلویزیونی را بازگو کرد، مردم در سراسر جهان چشم به صفحه‌های تلویزیون دوخته بودند تا فرود انسان بر ماه را تماشا کنند.