آیا بریتانیا رویت بشقاب‌پرنده‌ها را نادیده می‌گیرد؟

کریس کراوتر، خلبان بازنشسته، پس از بیش از چهار دهه حضور در کابین خلبان، تقریبا هر آنچه را که ممکن است در آسمان دیده شود، دیده است.

او در طول ۴۲ سال فعالیت حرفه‌ای خود، ۲۲ هزار ساعت پرواز در مسیرهای مختلف در سراسر جهان ثبت کرده است اما یک حادثه نزدیک به نیم قرن است که ذهن او را به خود مشغول کرده است.

این اتفاق در سال ۱۹۷۸ رخ داد. آقای کراوتر، که در نزدیکی راکسام در نورفک زندگی می‌کند، در حال هدایت یک هواپیمای سبک بود و برای فرود به فرودگاه نوریچ نزدیک می‌شد.

او می‌گوید در یک چشم به هم زدن، چیزی از برابرشان گذشت که هنوز هم نمی‌تواند آن را توضیح دهد.

چند دهه بعد، این خاطره همچنان در ذهن او زنده است و پرسشی را پیش می‌کشد که همچنان متخصصان هوانوردی و عموم مردم را به یک اندازه کنجکاو می‌کند: ما واقعا در آسمان چه می‌بینیم؟

کراوتر به یاد می‌آورد: «در ارتفاع ۷۵۰۰ فوتی (حدود ۲۳۰۰ متر) بر فراز منطقه واش در حال پرواز بودیم که مرکز کنترل رادار شرق تماس گرفت و گفت: "یک هدف ناشناس روی رادار داریم؛ در مسیر مقابل شما حرکت می‌کند، سرعت بالایی دارد... اما ارتفاعش مشخص نیست."»

«نگاه کردیم و در همان لحظه، چیزی از کنار نوک بال راست ما گذشت. آنقدر سریع بود که به‌سختی می‌شد تشخیص داد چیست، اما هنوز تصویرش در ذهنم مانده است: انگار حدود دوازده شیء تاریک، شاید هر کدام به اندازه یک توپ فوتبال، درست از کنار نوک بال ما رد شدند و بعد ناپدید شدند.»

کراوتر این مشاهده را گزارش نکرد، اما روایت او به هیچ‌وجه منحصر‌به‌فرد نیست. در سال‌های اخیر، گزارش‌های مربوط به مشاهده اشیای پرنده ناشناس که امروزه بیشتر با عنوان «پدیده‌های ناشناس غیرعادی» شناخته می‌شوند، از حاشیه کنجکاوی عمومی خارج شده و به موضوعی برای بحث در جریان اصلی رسانه‌ها و افکار عمومی تبدیل شده‌اند.

این تغییر بیش از هر جای دیگری در ایالات متحده مشهود بوده است؛ جایی که دولت مجموعه‌ای از اسناد از طبقه‌بندی خارج‌شده را منتشر کرده و خلبانان نظامی، مقام‌های اطلاعاتی و افشاگران نیز با ادای سوگند، برای بیان مشاهدات و تجربه‌های خود پیش قدم شده‌اند.

شهادت‌های آن‌ها مواجهه با اجسامی را روایت می‌کند که گفته می‌شود توان انجام حرکات پیچیده پروازی، بسیار فراتر از فناوری شناخته‌شده بشر، را دارند، و در کنار آن، ادعاهایی هم درباره برنامه‌های محرمانه برای بازیابی لاشه‌های سقوط‌کرده مطرح شده است.

با وجود تردیدهایی که همچنان وجود دارد، همین توجه رسمی باعث شده بحث درباره این پدیده در جهان جدی‌تر شود و علاقه به آن دوباره افزایش یابد.

استیون اسپیلبرگ، کارگردان سینما، با فیلم اخیرش، «روز افشاگری» بار دیگر سراغ موضوعی رفته است که نخستین بار در سال ۱۹۷۷ در فیلم «برخورد نزدیک از نوع سوم» به آن پرداخته بود.

این فیلم جهانی را به تصویر می‌کشد که در آستانه افشای شواهدی از وجود هوش غیربشری قرار دارد، شواهدی که در معرض دید همه بوده، اما کسی به آن پی نبرده است.

برخلاف ایالات متحده، در بریتانیا در حال حاضر هیچ نظام رسمی و متمرکزی برای ثبت یا بررسی گزارش‌های مربوط به رویت اشیای پرنده ناشناخته وجود ندارد.

وزارت دفاع بریتانیا زمانی واحدی اختصاصی برای بررسی «اشیای پرنده ناشناخته» داشت که گزارش‌ها را از نظر تهدیدهای احتمالی برای امنیت ملی ارزیابی می‌کرد اما این بخش در سال ۲۰۰۹ و عمدتا به دلیل کاهش بودجه دفاعی تعطیل شد.

از آن زمان، هیچ سازوکار رسمی برای عموم مردم یا حتی ناظران آموزش‌دیده مانند خلبانان برای گزارش مشاهده‌های غیرعادی وجود نداشته است.

برخی این وضعیت را یک نقطه کور نگران‌کننده می‌دانند.

دیوید جان، مامور سابق سازمان ملی مبارزه با جرائم که در لی‌آن‌سی در اسکس مستقر است، ماموریت خود را رسیدگی به شکافی می‌داند که به باور او در امنیت ملی و شناخت علمی کشور رو به گسترش است.

او مدیر آژانس «سپی» است که به «تحقیقات ماورایی، فرازمینی و غیرعادی» می‌پردازد. این سازمان مستقل، تحقیق درباره پدیده‌های ناهنجار ناشناخته و رخدادهای ماورایی را دنبال می‌کند. او همچنین با راه‌اندازی کارزاری همراه با دادخواست، از دولت خواسته است تا دفتر ملی ویژه‌ای برای ثبت این گزارش‌ها ایجاد کند.

آژانس او ۳۲ پرونده مربوط به اشیای پرنده ناشناخته از سراسر جهان را بررسی کرده که دو مورد از آن‌ها هنوز باز است.

او می‌گوید تیمش در این تحقیقات از روش‌هایی شبیه روش‌های پلیسی استفاده می‌کند. به گفته او، بیشتر مشاهده‌ها توضیح‌پذیرند، اما حدود ۲۰ درصد آن‌ها همچنان بی‌توضیح می‌مانند.

جان می‌گوید این موضوع در کشورهای دیگر، به‌ویژه در ایالات متحده، بسیار جدی‌تر گرفته می‌شود. در آمریکا اکنون واحدهای ویژه پنتاگون گزارش‌های مربوط به مواجهه با پدیده‌های ناهنجار ناشناخته را بررسی می‌کنند.

او معتقد است بریتانیا ممکن است از شناخت تهدیدها یا فرصت‌های احتمالی مرتبط با این پدیده‌ها عقب بماند و می‌گوید باید همکاری نزدیک‌تری با شرکای بین‌المللی داشته باشد.

او می‌گوید: «می‌خواهم دولت این موضوع را جدی بگیرد و برایش بودجه بگذارد.»

«امروز مردم بیش از گذشته احساس می‌کنند که می‌توانند مشاهداتشان را ثبت و به اشتراک بگذارند. این روزها تقریباً همه یک دوربین با کیفیت بسیار بالا در جیب خود دارند، بنابراین شواهد و تصاویر بسیار بیشتری ثبت می‌شود، اما مشکل اینجاست که سازوکار مشخصی برای گزارش این مشاهدات وجود ندارد.»

«این به آن معنا نیست که چنین چیزهایی در حریم هوایی ما رخ نمی‌دهد. اتفاقا من معتقدم در بریتانیا موارد بسیار بیشتری داشته‌ایم که باید درست بررسی شوند.»

اگرچه بسیاری از این مشاهده‌ها ناشی از شناسایی اشتباه هواپیماها، پدیده‌های جوی یا حتی فناوری‌های پیشرفته نظامی است، برخی موارد همچنان توضیح روشنی ندارند.

حادثه جنگل رندلزهام در دسامبر ۱۹۸۰ اغلب به عنوان مستندترین رویداد مرتبط با اشیای پرنده ناشناخته در بریتانیا توصیف می‌شود.

در طول چند شب، نیروهای نیروی هوایی آمریکا در دو پایگاه همجوار در سافک گزارش دادند که نورهای عجیبی در جنگل دیده‌اند. برخی هم گفتند چیزی دیده‌اند که به نظرشان شبیه هواگردی ناشناخته بوده که روی زمین فرود آمده است.

این حادثه باعث شد تحقیقات رسمی آغاز شود و از آن زمان به یکی از پایه‌های اصلی پژوهش درباره اشیای پرنده ناشناخته در بریتانیا تبدیل شده است.

در دهه ۱۹۹۰، نیک پاپ، کارمند غیرنظامی وزارت دفاع، مامور شد چنین پرونده‌هایی را بررسی کند و مشخص کند آیا موارد گزارش‌شده خطری برای دفاع ملی ایجاد می‌کنند یا نه.

آقای پاپ سال‌ها گزارش‌ها را بررسی کرد و با شاهدان، از جمله افراد مرتبط با حادثه رندلزهام، گفت‌وگو کرد.

او هرچند بارها تاکید کرده بود که بیشتر این مشاهده‌ها توضیحاتی عادی دارند، پذیرفت که درصد کمی از آن‌ها همچنان بی‌توضیح مانده‌اند.

آقای پاپ درباره اشیای پرنده ناشناخته زیاد نوشت و سخن گفت و با اینکه اوایل امسال سرطانش تشخیص داده شد، همچنان در برنامه‌ها و نشست‌های عمومی درباره این موضوع صحبت می‌کرد.

او کمی پیش از درگذشتش در ماه آوریل، با بی‌بی‌سی گفت‌وگو کرد.

او درباره حادثه جنگل رندلزهام گفت: «ماجرا فقط دیدن چند نور در آسمان نبود. چیزی فرود آمده بود و شاهدان بریتانیایی، آمریکایی و چندین شاهد نظامی آن را دیده بودند.»

آقای پاپ گفت: «این موضوع به دفاع و امنیت ملی مربوط می‌شود. مردم این روزها واژه پهپاد را خیلی کلی و بی‌دقت به کار می‌برند، اما نمی‌توان این واقعیت را نادیده گرفت که این چیزها مستقیما بر فراز پایگاه‌های نظامی پرواز کرده‌اند و غیرمنطقی نیست که مردم بریتانیا بخواهند پاسخ‌هایی دریافت کنند.»

با وجود این روایت‌ها، دولت همچنان موضعی محتاطانه دارد.

وزارت دفاع بریتانیا گفته است هیچ‌ یک از موارد گزارش‌شده درباره هوش فرازمینی، اشیای پرنده ناشناخته یا پدیده‌های ناهنجار ناشناخته، هرگز نشانه‌ای از تهدید نظامی مستقیم برای بریتانیا نبوده است.

این موضع شاید اطمینان‌بخش باشد، اما لزوما پاسخی به پرسش‌ها نمی‌دهد.

سخنگوی وزارت دفاع گفته است از وجود هیچ مرجع مشخصی در دولت برای گزارش چنین مشاهده‌هایی اطلاع ندارد، اما افزود: «اگر مردم درباره استفاده از حریم هوایی نگرانی دارند، می‌توانند با سازمان هواپیمایی کشوری تماس بگیرند.»

سخنگوی سازمان هوانوردی غیرنظامی بریتانیا گفت: «تا آنجا که ما اطلاع داریم، هیچ برنامه فعالی برای پایش این موضوع در بریتانیا وجود ندارد و سازمان هوانوردی غیرنظامی نیز هرگز در چنین فعالیتی دخیل نبوده است.

او گفت: «بسیاری از مواردی که به عنوان "اشیای پرنده ناشناس" گزارش می‌شوند، در واقع سامانه‌های هواگرد بدون سرنشین، یا همان پهپادها هستند.»

بی‌بی‌سی در ماه فوریه گزارش داد که تحقیقات پلیس وزارت دفاع بریتانیا درباره مشاهده پهپادها بر فراز پایگاه‌های هوایی آمریکا در مناطق نورفک، سافک و گلاسترشر در سال ۲۰۲۴، به شناسایی هیچ مظنونی منجر نشده است.

پروفسور کریس فرنچ، استاد افتخاری کالج گلداسمیت لندن، به موضوع اشیای پرنده ناشناخته با دیده تردید نگاه می‌کند.

او می‌گوید: «بخش عمده این مشاهده‌ها هیچ پیامدی برای امنیت ملی ندارند و به بحث تهاجم فرازمینی‌ها هم ربطی پیدا نمی‌کنند.»

به گفته او، نهادهای پژوهشی‌ وجود دارند که مردم می‌توانند مشاهده‌های خود را به آن‌ها گزارش کنند. به همین دلیل، او نیازی به مداخله دولت نمی‌بیند.

او می‌گوید: «به عنوان یک دانشمند و یک روان‌شناس که به این نوع پدیده‌ها علاقه‌مند است، هرچه داده‌های بیشتری در اختیار داشته باشیم، از نظر من بهتر است.»

او می‌افزاید: «اما از دید دولت‌ها هم می‌توانم موضوع را درک کنم؛ وقتی منابع مالی و امکانات محدود باشد، احتمالاً تمایلی نخواهند داشت که برای ایجاد یا تامین مالی نهادی ویژه برای بررسی این موارد هزینه کنند.»

برای خلبانانی مانند آقای کراوتر و پژوهشگرانی مانند جان، پرسش فقط این نیست که آیا این پدیده‌ها تهدیدی ایجاد می‌کنند یا نه. مسئله این است که آیا اساسا برای درک آن‌ها به اندازه کافی تلاش می‌شود یا نه.

آن‌ها نگرانند که بدون یک ساختار رسمی برای گزارش‌دهی، بسیاری از مشاهده‌ها ثبت نشوند و جزئیاتشان با گذشت زمان از بین برود.

آقای کراوتر از شفافیت بیشتر درباره این موضوع استقبال می‌کند.

او می‌گوید: «فکر می‌کنم اگر شفافیتی وجود نداشته باشد، مردم شروع می‌کنند به خیال‌پردازی. به نظرم همه ما دوست داریم دقیقا بدانیم چه اتفاقی در حال رخ دادن است.»

با افزایش توجه جهانی به پدیده‌های ناهنجار ناشناخته، ممکن است فشار بر دولت بریتانیا برای بازنگری در رویکردش بیشتر شود.

در همین حال، رویدادهایی مانند آنچه کراوتر مدعی است شاهدش بوده، همچنان بی‌پاسخ مانده‌اند.

و برای افرادی که می‌گویند چنین پدیده‌هایی را دیده‌اند، این معما هنوز حل نشده است.