మీరు ఈ వెబ్సైట్ యొక్క టెక్స్ట్-ఓన్లీ వెర్షన్ను చూస్తున్నారు, ఇది తక్కువ డేటాను వినియోగిస్తుంది. అన్ని చిత్రాలు మరియు వీడియోలతో కూడిన వెబ్సైట్ యొక్క ప్రధాన వెర్షన్ను చూడండి.
దిల్లీ వాయు కాలుష్యం: గాలి విష పూరితంగా మారినా భారత ప్రభుత్వం అధికారిక రేటింగ్‌ను 500 వద్దే ఎందుకు ఉంచుతోంది?
- రచయిత, నికితా యాదవ్
- హోదా, బీబీసీ ప్రతినిధి
- ప్రచురణ
- చదివే సమయం: 5 నిమిషాలు
ఉత్తర భారతదేశంలో లక్షల మంది ప్రజలకు నవంబర్ నెలలో గాలి పొగలా కనిపిస్తుంది.
ఆకాశం మసకగా ఉంటుంది. ఇంటి నుంచి బయటకు రావడమే సవాలుగా మారుతుంది. చాలా మందికి ఉదయాన్నే ఎయిర్ క్వాలిటీ ఇండెక్స్ చూడటం అలవాటుగా మారింది. అయితే ఇవి ఒక్కోలా కనిపిస్తున్నాయి.
అయితే వారు చూసే స్క్రీన్ పై కనిపించే అంకెలు వారు ఉపయోగించే మానిటర్‌పై ఆధారపడి ఉంటాయి.
ప్రభుత్వ మద్దతు ఉన్న సఫర్, సమీర్ లాంటి యాప్‌లు భారతదేశపు ఎక్యూఐ గరిష్ట పరిమితిని 500కు మించి చూపించవు.
గాలిలో ఉండే పీఎం2.5, పీఎం10, నైట్రోజన్ డయాక్సైడ్, సల్ఫర్ డయాక్సైడ్, కార్బన్‌మోనాక్సైడ్, ఓజోన్ వంటి రకరకాల కాలుష్య కారకాల సంక్లిష్ట సమాచారాన్ని ఈ ఇండెక్స్ ఒకే ఒక్క సంఖ్యగా మారుస్తుంది.
కానీ ఐక్యూ ఎయిర్ లాంటి ప్రైవేట్, అంతర్జాతీయ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు తరచూ ఎక్యూఐ స్థాయిలను 600 లేదా 1,000 కంటే ఎక్కువగా చూపిస్తుంటాయి.
ఈ తేడా ప్రతి సంవత్సరం ప్రజల మనస్సులో ఒకే ప్రశ్నను లేవనెత్తుతుంది. అసలు ఏ సంఖ్యలను నమ్మాలి?
భారత ప్రభుత్వం అధికారికంగా ఎక్యూఐని 500 కంటే ఎక్కువగా ఎందుకు చూపించదు?
కాలుష్య తీవ్రత, పరిమితులు
భారతదేశ అధికారిక వాయు నాణ్యత స్కేల్ ప్రకారం ఎయిర్ క్వాలిటీ ఇండెక్స్ 200 దాటితేనే ఆ గాలిని ఎక్కువ సమయం పీల్చే చాలా మందికి శ్వాసకోశ సమస్యలు వస్తాయి.
అలాగే, 400 నుంచి 600 మధ్య స్థాయిలను తీవ్రమైనవిగా పరిగణిస్తారు.
ఇవి ఇప్పటికే అనారోగ్యంతో ఉన్నవారిపైనే కాకుండా ఆరోగ్యంగా ఉన్నవారిపై కూడా తీవ్ర ప్రభావం చూపుతాయి.
కానీ దశాబ్దం క్రితం జాతీయ వాయు నాణ్యత సూచీని ప్రారంభించినప్పుడు దీని గరిష్ట పరిమితిని 500గా నిర్ణయించారు. ఆ స్కేల్ 500 దాటిన రీడింగును చూపించదు.
500 పరిమితి వెనుక అసలు కారణం
"కాలుష్యం ఎంత పెరిగినా ఆరోగ్యంపై దాని ఒకేలా ఉంటుందని అప్పట్లో భావించారు. ఎందుకంటే మనం అప్పటికే అత్యంత ఘోరమైన స్థాయికి చేరుకున్నాం" అని సఫర్ వ్యవస్థాపక డైరెక్టర్ గుఫ్రాన్ బేగ్ చెప్పారు.
ప్రజల్లో ఆందోళన చెలరేగకుండా ఉండేందుకే మొదట 500 పరిమితిని పెట్టామని ఆయన అంగీకరించారు.
ఎందుకంటే ఆ స్థాయిని దాటితే వెంటనే అత్యవసర చర్యలు తీసుకోవాల్సిన ఆందోళనకర పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.
కానీ ఈ విధానం వల్ల సమాచారం అంతా ఒకేలా కనిపిస్తుంది.
నిజమైన కాలుష్య తీవ్రత ఎంత ఎక్కువగా ఉన్నా అధికారిక మానిటర్లలో అది 500 మాత్రమే చూపిస్తుంది.
"అంతర్జాతీయ సంస్థలకు ఇలాంటి పరిమితులు ఉండవు. అందుకే గ్లోబల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల మీద ఈ అంకెలు చాలా ఎక్కువగా కనిపిస్తున్నాయి" అని బేగ్ పేర్కొన్నారు.
ఈ విషయంపై స్పందన కోరుతూ బీబీసీ భారత కాలుష్య నియంత్రణ మండలిని సంప్రదించింది.
భారత్ ఉపయోగించే మానిటర్ ఏంటి?
కృత్రిమంగా ఏర్పాటు చేసిన పరిమితులతోపాటు ప్రమాదకరమైన గాలికి సంబంధించి నిర్వచనంలో కూడా తేడాలున్నాయి.
ఉదాహరణకు ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ మార్గదర్శకాల ప్రకారం 24 గంటల వ్యవధిలో పీఎం 2.5 స్థాయిలు క్యూబిక్ మీటరుకు 15 మైక్రోగ్రాముల కంటే ఎక్కువ ఉంటే ప్రమాదకరం. కానీ భారత్‌లో ఈ పరిమితి 60 మైక్రోగ్రాములుగా ఉంది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎక్యూఐకి ఒకే రకమైన ఫార్ములా ఏదీ లేదని నిపుణులు అంటున్నారు.
అమెరికా, చైనా, ఐరోపా దేశాలు వేటికవే కాలుష్య పరిమితులను అమలు చేస్తున్నాయి.
"డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ కేవలం మార్గదర్శకాలను ఇస్తుంది. ప్రతి దేశం తన వాతావరణం, స్థానిక పర్యావరణానికి అనుగుణంగా సొంత సూచీని తయారు చేసుకుంది" అని బేగ్ చెప్పారు.
కాబట్టి, భారత్ ఎక్యూఐని డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ లేదా అమెరికా ప్రమాణాలతో పోల్చడం తప్పుదారి పట్టించడమే అవుతుంది.
దీనికి తోడు, వాడే పరికరాల్లో కూడా తేడాలు ఉన్నాయి.
భారత కాలుష్య నియంత్రణ మండలి 'బీటా అటెన్యూయేషన్ మానిటర్స్' ఉపయోగిస్తుంది.
ఇవి గాలిలోని కణాల ద్రవ్యరాశిని భౌతికంగా కొలుస్తాయి.
ప్రతి రీడింగ్‌ను ఖచ్చితమైన, ప్రామాణిక కొలతల ప్రకారం నమోదు చేస్తాయి.
దీనికి భిన్నంగా, ఐక్యూఎయిర్ వంటి పోర్టల్స్ సెన్సార్ ఆధారిత మానిటర్లపై ఆధారపడతాయని కాలుష్య నియంత్రణ మండలి మాజీ శాస్త్రవేత్త అభిజిత్ పాఠక్ చెప్పారు.
సెన్సార్ ఆధారిత మానిటర్లు లేజర్ స్కాటరింగ్, ఎలక్ట్రోకెమికల్ పద్ధతుల ద్వారా గాలిలో తేలియాడే కణాల సంఖ్యను అంచనా వేస్తాయి.
"సెన్సార్ ప్రత్యేక పరికరం. ప్రతి దశలో దానిని ఖచ్చితంగా సరిపోల్చడం సాధ్యం కాదు. సెన్సార్ ఆధారిత వాయు నాణ్యత పర్యవేక్షణకు భారత ప్రభుత్వం ఇంకా అనుమతి ఇవ్వలేదు" అని పాఠక్ చెప్పారు.
మార్పు కోసం డిమాండ్
భారత వాయు నాణ్యత విధానాన్ని 2009 తర్వాత పెద్దగా మార్చలేదు. ఆధునిక సాంకేతికత ఆధారంగా ఈ స్కేల్‌ను మళ్లీ సవరించాలని ఆయనతోపాటు ఇతర పర్యావరణ శాస్త్రవేత్తలు, కార్యకర్తలు డిమాండ్ చేస్తున్నారు.
"సెన్సార్ డేటా కోసం జాతీయ వాయు నాణ్యత సూచీని సవరించాల్సి ఉంటుంది" అని పాఠక్ చెప్పారు.
గరిష్ఠ పరిమితిని తొలగించడం కూడా ముఖ్యమని బేగ్ అన్నారు.
"కాలుష్య స్థాయిలు పెరిగేకొద్దీ ఆరోగ్యం మరింత క్షీణిస్తుందని ఇప్పుడు అందుబాటులో ఉన్న చాలా పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి" అని ఆయన చెప్పారు.
అంతిమంగా ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే భారతదేశంలో కాలుష్యం 500 వద్ద ఆగిపోవడం లేదు. కానీ మన సిస్టమ్ డిజైన్ ప్రకారం దానిని 500 వరకే పరిమితం చేశారు.
(బీబీసీ కోసం కలెక్టివ్ న్యూస్‌రూమ్ ప్రచురణ)
(బీబీసీ తెలుగును వాట్సాప్‌, ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)