Mari Siôn yn 'mentro' a dechrau gwasg newydd

Mewn cyfnod heriol i weisg llyfrau yng Nghymru, mae un cyhoeddwr yn barod i "fentro" drwy ddechrau gwasg newydd, Atro.

Mari Siôn o Aberystwyth sydd y tu ôl i'r wasg ac mae ganddi brofiad helaeth iawn yn y maes cyhoeddi'n barod drwy ei gwaith gyda'r Cyngor Llyfrau ac fel un o sylfaenwyr y cylchgrawn, O'r Pedwar Gwynt yn ogystal â chyflwyno podlediad am lyfrau gyda Francesca Sciarillo.

Eleni mae Cyngor Llyfrau Cymru esioes wedi disgrifio sefyllfa gweisg Cymru fel "argyfwng go iawn".

I ychwanegu at hynny, dywedodd perchennog Gwasg Carreg Gwalch, Myrddin ap Dafydd nad yw'r diwydiant yn "gynaliadwy" bellach, felly pam fod Mari wedi cymryd y naid a dechrau gwasg newydd?

Roedd hi'n westai ar raglen Llwyfan ar BBC Radio Cymru ble esboniodd hi'r syniad y tu ôl i wasg Atro.

"Dwi wedi gweithio yn y diwydiant cyhoeddi ers 2010. Dwi 'di 'neud pethau fel gweithio i Llenyddiaeth ar Draws Ffiniau, Cyfnewidfa Lên Cymru yn hyrwyddo llenyddiaeth Cymru dramor.

"O'n i'n un o sylfaenwyr y cylchgrawn O'r Pedwar Gwynt efo Owen Martell a Sioned Pugh Rowlands, a hefyd y Cyngor Llyfrau," meddai.

Mae'r gair Atro yn golygu dychwelyd, neu fynd yn ôl at rywbeth penodol a dyna yw prif syniad Mari ar gyfer y wasg.

"Mae'n eithaf cyffrous. Dwi ddim yn chwilio am lyfrau penodol ar hyn o bryd. Mae Atro yn golygu dychwelyd neu'n mynd yn ôl at bethau, a dyna ydy'r prif syniad sydd gen i tu ôl i'r wasg sef bod eisiau creu llyfrau mae pobl eisiau dychwelyd atyn nhw i bori neu rhai dydyn nhw dim isho ymadael â nhw."

Y llyfr cyntaf i gael ei gyhoeddi gan Atro yw llyfr Ymarfer Byw (I'r Byw) gan enillydd Gwobr Gerddoriaeth Gymraeg eleni, Dafydd Owain.

Daeth y syniad gan Mari bod modd cyhoeddi llyfr am yrfa Dafydd yn sgil sgwrs gyda'r cerddor rai misoedd ynghynt, ble soniodd Dafydd ei fod yn gweithio ar ffilm a oedd yn "blethwaith o berfformiadau a bod 'na fyfyrdodau a cherddi".

Dywedodd Mari fod y llinell gyntaf gan Dafydd yn y ffilm wedi ei bachu, "dwi'n meddwl fy mod i ofn pianos" a dyna pryd feddyliodd Mari fod deunydd llyfr yno hefyd yn ogystal â ffilm.

"Yn syth nes i feddwl fod 'na rhywbeth mwy fan hyn a dwi'n meddwl bydd pobl yn dod yn ôl at y myfyrdodau yma ar ôl gwylio'r ffilm a ro'n i'n gallu ei weld o fel llyfr yn fy mhen a meddwl y base fo'n sefyll ar ben ei hun hefyd - os oedd pobl heb weld y ffilm ac sydd ddim yn gyfarwydd efo'i gerddoriaeth.

"Dwi'n meddwl y byddai'r sgwennu mor gryf y base pobl yn cael rhywbeth o'r gyfrol a dwi'n falch fod Daf mor barod i fentro efo fi," meddai.

O edrych ar y diwydiant cyhoeddi llyfrau ar hyn o bryd a phryderon rhai cyhoeddwyr am y dyfodol, dywedodd Mari ei bod yn awyddus i wneud rhywbeth oedd yn ei "dychryn" ac eisiau gwireddu ei syniad cyn iddi fynd yn rhy hwyr.

"O'n i eisiau gwneud rhywbeth oedd yn... fy annog i fentro.

"Dwi'n meddwl fod 'na lyfrau i bobl allan yna a dydyn nhw ddim yn ymwybodol ohonyn nhw ac eisiau creu'r llyfrau yna sy'n mynd i ddenu pobl 'neith arwain nhw i ddarllen rwbath arall.

"Dydy o ddim yn rhywbeth hawdd, ond dwi'n meddwl fod 'na sgwennu yma yng Nghymru sydd yn mynd i ddenu pobl ac ella 'neud pethau fymryn yn wahanol i drio annog pobl i fynd i ddarllen," meddai.

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.