Ydych chi wedi ennill un o goronau Rhiannon?

Yn ddiweddar, mae'r gof aur o Dregaron, Rhiannon Evans, wedi cyhoeddi ei bod yn ymddeol ddiwedd y flwyddyn, a hynny 55 mlynedd ers dechrau ei busnes.

Mae gemwaith Rhiannon yn adnabyddus i nifer, gyda chlymau a phatrymau Celtaidd cywrain wrth galon ei darnau.

Un sydd yn trysori ei thlws arian gan y gemydd yw'r awdur Siân Melangell Dafydd. Ond nid breichled neu gadwyn mohoni, ond coron... sydd yn rhy fach i'w rhoi am ei phen!

Enillodd Siân y goron fechan yn Eisteddfod Ryng-golegol Caerdydd yn ôl yn 1998.

Bryd hynny, roedd Siân yn astudio Hanes Celfyddyd ym Mhrifysgol St Andrews, Yr Alban. Roedd byw y tu allan i Gymru yn gwneud iddi sylweddoli pwysigrwydd parhau i fod ynghlwm â diwylliant Cymraeg, meddai, a deallodd ei bod yn gallu cystadlu yn yr Eisteddfod Ryng-gol fel ymgeisydd allanol, gan gynrychioli St Andrews.

"Roedd o'n brofiad gwirioneddol anhygoel – achos falle mod i ddim wedi sylweddoli tan yr adeg yna, pam fod gen i'r teimlad mewnol 'na bod rhaid i mi 'neud ymdrech i fod yn rhan o bethau yng Nghymru, ac yn y foment honno, roedd popeth yn gwneud synnwyr."

Does gan Siân ddim syniad bellach beth yr ysgrifennodd amdano er mwyn haeddu'r wobr, a ("diolch byth!", meddai) does 'na ddim llun o'r seremoni wedi goroesi.

Ond beth sydd ganddi yw'r goron arian fechan sydd nawr yn byw yn ei dreser Gymreig yn ei stafell wely.

"Mi oedd o'n sypreis rili lyfli mod i'n cael y tlws anhygoel 'ma i fynd adra efo fi.

"Mae hi i'w thrysori, ond i beidio ei chadw yn y cwpwrdd yn rhy hir ynde – mae angen ei nôl hi allan ac adrodd ei stori pan fydd rhywun yn holi.

"Enillais i'r flwyddyn wedyn hefyd, a dydy'r goron honno ddim hanner mor dlws! Mae bob un cyfle fel'na a dathliad yn cyfri' cystal... ond mae Rhiannon yn sbesial dydy."

Dyma un o ddegau o goronau mae'r gemydd o Dregaron wedi eu creu dros y blynyddoedd.

Mae Rhiannon wedi creu coronau i nifer o eisteddfodau ledled Cymru, gan gynnwys Eisteddfod Môn yn 1996, amryw o eisteddfodau rhyng-golegol ganol yr 1990au, ac mae hi'n creu coron Eisteddfod Pantyfedwen Llambed bob blwyddyn ers dros ugain mlynedd.

Mae ei choronau wedi eu gwneud o arian, ac mae ei nod personol, RSE, ar bob un, eglura.

A hithau wedi creu coronau bach a mawr dros y blynyddoedd – beth sydd hawsaf i'w creu?

"Y rhai mawr, bendant, oherwydd maint yr arian sydd angen ei ddefnyddio i greu'r rhai mwy. A hefyd, mae rhaid rhoi cap yn y rhai mwy, a does dim wastad angen, gyda'r rhai bach."

Ac oes ganddi ffefryn?

"Yr un Eisteddfod Môn, siŵr o fod. Dim dyna oedd y gyntaf, ond roedd dyluniad honno'n arbennig, gydag elyrch yn y canol."

Un sydd â dwy o goronau Rhiannon, o ddwy eisteddfod wahanol, yw'r awdur a'r gantores, Fflur Dafydd.

Enillodd hi goron Eisteddfod Rhyng-gol Aberystwyth 1997, a choron Eisteddfod Pontrhydfendigaid 2000.

Roedd y goron a enillodd Siân, 18 mlynedd yn ôl, yn ychwanegiad hyfryd i'r casgliad o emwaith gan Rhiannon yr oedd eisoes ganddi, sy'n cynnwys cadwyn, modrwy a broets o ddyluniad 'Melangell'.

"Mae Rhiannon wedi dod yn symbol gweledol o Gymreictod," meddai, "pan mae rhywun yn gwisgo ei hun yn y bore, ac yn hunan-uniaethu fel Cymraes yn y byd.

"Dwi'n gwybod fod amryw o fy ffrindiau i nôl yn St Andrews yn fy nghofio i'n gwisgo'r gadwyn efo'r ysgyfarnogod yn rhedeg rownd y cylch bywyd; mae honno wedi bod yn rhan o pwy ydw i yn y byd ers cyn y goron.

"O ystyried mod i wedi mwynhau ei gwaith hi eisoes, allwch chi ddychmygu pa mor hyfryd oedd o i ddal rhywbeth unigryw ganddi.

"Mae'r goron wedi ei glanhau o'r newydd, yn sgil clywed am y ffaith fod Rhiannon yn ymddeol.

"Mae rhai pobl yn hoffi cael coron maen nhw'n gallu ei gwisgo, cadair maen nhw'n gallu eistedd ynddi... ond mae 'na rywbeth hyfryd yn ei dal hi yn fy llaw."

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.