Pwy oedd y Cymro a sefydlodd un o siopau cadwyn hynaf y byd yn Awstralia?

Mae un o siopau cadwyn adrannol hynaf y byd, a gafodd ei sefydlu gan fanwerthwr o Gymru, wedi mynd i ddwylo'r gweinyddwyr yn wirfoddol.

Cafodd David Jones, neu DJ's fel mae'n cael ei adnabod yn lleol, ei sefydlu yn Sydney yn 1838 gan y manwerthwr o'r un enw pan fudodd i Awstralia, gyda 38 o siopau ar hyd y wlad erbyn heddiw.

Gan gynrychioli moethusrwydd i lawer, dywedodd y newyddiadurwr Andy Bell, sydd yn byw yn Canberra: "Does dim byd tebyg i David Jones."

Fe gafodd David Jones ei eni yn Llandeilo. Cafodd brofiad cynnar yn y byd manwerthu pan ddaeth yn brentis mewn siop groser yng Nghaerfyrddin, cyn dod yn rheolwr ar siop gyffredinol yn Eglwyswrw, Sir Benfro yn 18 oed.

Ar ôl cyfnod yn gweithio mewn siop yn Llundain, yn 1834, fe fudodd gyda'i wraig a'i deulu i dalaith Tasmania, Awstralia.

O fewn blwyddyn, roedd wedi sefydlu siop gyda'i bartner busnes, Charles Appleton, cyn agor y siop David Jones gyntaf ar George Street yn Sydney yn 1838.

Parhaodd y busnes yn nwylo'r teulu am 140 o flynyddoedd.

Yn ogystal â sefydlu siopau gadwyn adrannol hynaf Awstralia, roedd Mr Jones hefyd yn sylfaenydd Camden College ac yn wleidydd yn Senedd De Cymru Newydd.

Bu farw ddiwedd Mawrth 1873.

Yn ôl eitem arbennig ym mhapur newydd yr Australian Town and Country Journal, roedd angladd David Jones yn Sydney wedi bod yn un fawreddog.

Ac roedd hi'n amlwg nad oedd wedi anghofio'i wreiddiau; yn llywyddu ddigwyddiadau Gŵyl Dewi'r ddinas yn flynyddol, ac yn rhoi croeso cynnes i bregethwyr o'r hen wlad.

Meddai awdur yr erthygl amdano:

'The Cymri in New South Wales always found in him a cordial friend.'

Yn siarad ar raglen Post Prynhawn BBC Radio Cymru, dywedodd Andy Bell mai dod â "phellafion byd i Awstralia" oedd pwrpas cynnar y siop.

"Roedd y wlad hon yn teimlo'n bell, bell i ffwrdd o dai ffasiynau yn Llundain a Paris a Milan.

"Fe fydd 'na wagle ym mhob canolfan siopa."

Credai Mr Bell mai newid mewn arferion siopa sydd ar fai am drafferthion y cwmni, a gollodd $150 miliwn yn ystod y ddwy flynedd diwethaf.

"Mae o wedi bod yn digwydd ers sawl blwyddyn, ond oedd DJ's rhyw ffordd neu'i gilydd yn credu fod nhw'n gallu goroesi heriau ar-lein.

"Ond ni gyd yn gwneud e', ni gyd yn siopa ble bynnag ni'n gweld rhywbeth ni eisiau ei brynu."

Fe wnaeth trafferthion y cwmni gyrraedd uchafbwynt yr wythnos diwethaf, wrth iddyn nhw fethu taliadau rhent ar siopau ar draws Awstralia.

Oriau yn ddiweddarach, fe bleidleisiodd y bwrdd rheoli i fynd i ddwylo'r gweinyddwyr.

Mae'r cwmni, sydd yn cyflogi tua 6,000 o bobl, yn dweud y bydd ei siopau a'i wefan yn parhau yn agor am y tro.

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.