'Poen ofnadwy': Dyn ifanc sydd yn byw 'bob awr o bob dydd efo cur pen'

Mae dyn ifanc o Ynys Môn wedi sôn am ei brofiad o fyw gyda chyflwr niwrolegol prin, sydd yn golygu ei fod yn byw ei fywyd gyda chur pen parhaus.

Mae gan Rhys Richards, 30, o Fodedern gyflwr o'r enw Hemicrania Continua, ac yn dweud ei fod wedi bod yn byw "bob awr o bob dydd efo cur pen cyson".

"O'n i jest ddim isio neud llawer o ddim byd, mi oedd y boen yn ofnadwy," meddai.

Er ei fod yn gorfod teithio sawl awr o Fôn i ysbyty Walton yn Lerpwl i dderbyn triniaeth, mae'n dweud fod y driniaeth yn rhyddhad iddo.

Dywedodd Llywodraeth Cymru: "Rydym yn cydnabod effeithiau gwanychol cur pen cronig... byddwn yn parhau i weithio gyda sefydliadau'r gwasanaeth iechyd i gefnogi gofal iechyd trawsffiniol lle bo hynny er lles cleifion."

Mae Rhys yn byw ym Modedern gyda'i wraig, Mererid a'u mab ifanc 16 mis oed, Gethin.

Roedd Rhys yn gadeirydd Mudiad Ffermwyr Ifanc Cymru rhwng 2023-24.

Yn ei waith bob dydd mae'n adeiladu llinellau trydan, ac yn disgrifio ei hun fel dyn digon "cyffredin" ond dechrau blwyddyn ddiwethaf mi ddechreuodd gael curau pen. Erbyn hyn, mae'n byw gyda chur pen poenus a pharhaus.

"O'n i'n cymryd poenladdwyr, paracetamol, ibuprofen, beth bynnag oeddwn i'n gallu ei drio, i drio cael gwared o boen y cur pen," meddai.

"Doedd 'na ddim byd yn cyffwrdd yr ochrau, o'n i jest ddim isio neud llawer o ddim byd. Mi oedd y boen yn ofnadwy.

"Mi oedd y cur pen yno o pan oeddwn i'n deffro yn y bora, nes oeddwn i'n mynd i fy ngwely, oedd o yna'n gyson.

Soniodd am y boen pan oedd y cur pen yn gwaethygu: "Bob hyn a hyn oeddwn i'n cael flare up fel tasa rhywun yn gwasgu 'mhen i... mi oedd fy llgada i'n dyfrio, o'n i methu canolbwyntio, methu gweld jest lly."

Eglurodd fod gwahaniaeth mawr rhwng ei gyflwr o a chur pen arferol.

Dywedodd: "Y gwahaniaeth pennaf rhwng cur yn ben cyffredin, ydi mae o yna yn gyson. Mae Hemicrania Continua yna, mae o yn yr enw continuous headache.

"Mae o yno drwy'r amser, mae'n mynd lawr yn y raddfa o ran poen, ond mae o yna yn gyson. Weithiau ar boen o ryw 3 neu 4, a dro arall ar 7, 8 neu 9 weithiau."

Mae'r cyflwr wedi cael effaith bersonol ar Rhys, ac fe ychwanegodd fod y cyflwr hefyd wedi cael effaith ar ei deulu.

"Mi oedd Geth y mab yn fychan, m'ond newydd ei eni, a phan oedd o'n crio, mi oeddwn i'n dioddef yn ofnadwy amser hynny.

"Mi oedd yn andros o beth i ddweud, ond doeddwn i methu eistedd mewn 'stafell efo fy mab fy hun oedd newydd ei eni.

"Doeddwn i methu eistedd yna os oedd o'n crio.

"Oedd hynny yn rwbath oedd yn anodd i'w dderbyn 'lly."

Mae elusen The Migraine Trust yn disgrifio hemicrania continua fel poen barhaus sydd yn bresennol ar un ochr y pen., dolen allanol

Fel arfer, mae'r boen yn ysgafn i gymhedrol, ond mae llawer o bobl sydd â'r cyflwr yn dweud eu bod yn profi cyfnodau o boen difrifol ar ben y boen barhaus gyffredinol.

Nid oes manylion ynglŷn â beth sydd yn achosi hemicrania continua, a dydi hi ddim yn glir mai elfen enetig neu ffactorau amrywiol sy'n sbarduno'r cyflwr, fel sy'n wir am feigryn.

Ar hyn o bryd, does dim gwella o'r cyflwr, ond mae triniaethau amrywiol yn cael eu defnyddio i reoli y symptomau.

Erbyn heddiw, mae Rhys yn teithio o Fôn i ysbyty arbenigol Walton, Lerpwl, lle mae'n derbyn triniaeth - sef pigiadau yn ei ben i geisio lleddfu'r poenau.

Dywedodd: "Pan ges i'r referral cyntaf i fynd i Walton, mi oedd 'na deimlad o ryddhad. Gan 'mod i'n mynd i weld arbenigwr yn y maes.

"O fewn sgwrs deg munud efo'r doctor, dyma fo'n deud 'dw i'n amau mai dyma ydi o, dyma ydi'r cyflwr sydd gen ti', mi oedd hynny yn braf.

"Beth oedd o [y meddyg] yn awgrymu i mi, oedd injections - nerve blockers ydyn nhw. Mae nhw'n mynd i gefn fy mhen, pedwar yn gyffredinol.

"Mi oeddwn i'n cael rhyddhad am gyfnod hir.

"Y tro cyntaf ges i nhw, mi oeddwn i wedi anghofio sut beth oedd o i beidio cael cur yn fy mhen.

"Wedi dioddef am wyth neu naw mis, ac ar ôl pedwar pigiad, doedd gen i ddim cur yn fy mhen.

"Mi oedd y teimlad o ryddhad yn hynny, doeddwn i methu egluro'r peth. O'n i'n teimlo fatha fi eto."

Er yn falch iawn o dderbyn triniaeth arbenigol yn ysbyty Walton, Lerpwl - mae Rhys yn nodi fod y teithio yn medru bod yn faich.

Dywedodd: "Mae teithio yno, mae'n hir, mae'r daith ryw ddwy awr, dwy awr a chwarter i ni.

"Tro dwytha es i, mi oedd 'na sawl damwain car, cael a chael oedd cyrraedd mewn pryd.

"Mae wedyn yn ddwy awr a chwarter adra, felly mae'r diwrnod wedi mynd.

"'Dw i yna am ugain munud yn cael y driniaeth, sydd yn od i ddweud y gwir.

"'Da chi'n dreifio yr holl ffordd yna i eistedd yna am ugain munud yn y gadair."

Byddai derbyn triniaeth debyg yn nes at adra o gymorth meddai Rhys.

"'Sa chi'n licio meddwl 'sa nhw'n medru ei neud o yn agosach at adra, siawns fod 'na fwy yng ngogledd Cymru yn dioddef o'r cyflwr neu gyflyrau tebyg."

Ychwanegodd: "Ond y ffordd 'dw i'n ei weld o, os mai dreifio i Walton sydd rhaid i mi i gael y driniaeth - dyna fydd.

"Mae'r rhyddhad am gyfnod werth dreifio pedair awr a hanner round trip i mi."

Mae Dr Karen Simpson yn feddyg teulu, ac yn arbenigo yn y maes cur pen yng ngogledd Cymru.

Dywedodd: "Mae Hemicrania Continua yn fath prin iawn o gur pen ac mae llawer amdano 'da ni dal ddim yn deall.

"Mae'n faich anferth, yn enwedig i bobl yng ngogledd Cymru, mae'n wledig yn bennaf.

"Mae triniaethau fel y nerveblocks a'r botox, mae pobl gogledd Cymru ar y funud yn gorfod gwneud y daith yr holl ffordd i Lerpwl a does dim dewis.

"Mae 'na trafodaethau ar y gweill ar y funud isio dod â gwasanaethau cur pen i ogledd Cymru.

"Y gobaith ydi cael y triniaeth amserol o'r ansawdd uchaf ond yn nes at adra."

Mae Rhys yn dweud fod y driniaeth mae wedi ei gael wedi bod o fudd mawr iddo.

"Erbyn heddiw, 'dw i'n glir, does gen i ddim cur yn fy mhen.

"Tridiau yn ôl nes i deimlo 'mod i'n hollol glir, ers cael y driniaeth ddwythaf, mi gymerodd ryw bythefnos dda i mi weld gwahaniaeth fod o wedi mynd... a gobeithio ga'i fod yn glir am ychydig fisoedd eto."

Mae Rhys yn teimlo ei bod yn bwysig siarad am gyflyrau niwrolegol tebyg er mwyn codi ymwybyddiaeth.

Dywedodd: "Yn sicr, mae eisiau siarad amdano lot mwy. Dyna pam fod o'n bwysig gwneud cyfweliad fel hyn, fel bod rhywun sydd efallai yn dioddef yn gwybod fod arbenigedd allan yna.

"Mae'n anodd weithiau cael rywun i wrando arna chi efo rhywbeth fel hyn.

"Os yda chi wedi torri braich neu goes, mae'n hawdd gweld doctor.

"Cyflyrau cudd fel hyn, mae angen parhau i bwysleisio i ddoctoriaid i sicrhau eich bod yn gallu cael eich gweld gan y bobl iawn sydd â'r arbenigedd iawn."

Dywedodd Llywodraeth Cymru: "Rydym yn cydnabod effeithiau gwanychol cur pen cronig ac rydym am i bawb sy'n byw gyda, neu wedi effeithio gan gyflwr niwrolegol i gael mynediad amserol a theg at wasanaethau o ansawdd uchel sy'n eu helpu i fyw'n dda.

"Mae'r Pecyn Cymorth Cur Pen yn cefnogi timau clinigol rheng flaen i wneud diagnosis a chynllunio gofal ar gyfer pobl sy'n profi gwahanol fathau o gur pen, gan gynnwys Hemicrania Continua.

"Mae cysylltiadau a threfniadau cydweithio sefydledig ar waith rhwng GIG Cymru a GIG Lloegr.

"Er mai byrddau iechyd lleol sy'n gyfrifol am gynllunio, sicrhau a darparu gwasanaethau iechyd ar gyfer eu poblogaethau lleol, byddwn yn parhau i weithio gyda sefydliadau'r Gwasanaeth Iechyd i gefnogi gofal iechyd trawsffiniol lle bo hynny er lles cleifion."

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.