S4C yn canslo cyfres ddrama am y pedoffeil, Neil Foden wedi ymateb chwyrn

Mae S4C wedi canslo cyfres ddrama am y cyn-brifathro a phedoffeil, Neil Foden.

Cafodd cyn-bennaeth Ysgol Friars ym Mangor ei garcharu am 17 mlynedd yn 2024 ar ôl cael ei ganfod yn euog o gam-drin pedair merch yn rhywiol.

Cyhoeddodd S4C ym mis Awst eu bod wedi comisiynu cyfres dair-rhan, gyda'r teitl gweithredol Y Pennaeth, i'w darlledu yn 2027.

Dywedon nhw ar y pryd y byddai'n seiliedig ar dystiolaeth a nodiadau o'r achos cyfreithiol yn Llys y Goron Yr Wyddgrug, ac ar adroddiad annibynnol i'r achos gan yr arbenigwr Jan Pickles.

Ond fe wnaeth ddenu beirniadaeth lem ar y cyfryngau cymdeithasol, gyda sawl un yn dweud ei bod yn "warth" bod S4C wedi'i chomisiynu.

Dywedodd llefarydd ar ran S4C ddydd Mercher eu bod "wedi dod i'r casgliad na fyddai'n briodol mynd ymlaen â'r gyfres" yn dilyn "ystyriaeth ofalus" a'u bod yn "ymddiheuro am y gofid a achoswyd".

Dywedodd llefarydd ar ran S4C: "Mae gan S4C rôl bwysig wrth adrodd straeon sy'n taflu goleuni ar faterion o fudd cyhoeddus.

"Fodd bynnag, yn dilyn ystyriaeth ofalus, rydym wedi dod i'r casgliad na fyddai'n briodol mynd ymlaen â'r gyfres ddrama Y Pennaeth.

"Lles y rhai a effeithiwyd gan y digwyddiadau hyn yw ein prif flaenoriaeth. Penderfyniad S4C yw hwn, ac rydym yn ymddiheuro am y gofid a achoswyd.

"Er parch at breifatrwydd y rhai a effeithiwyd, ni fyddwn yn gwneud sylw pellach."

Yn dilyn beirniadaeth gan rai yn sgil cyhoeddi'r gyfres ym mis Awst, fe wnaeth S4C amddiffyn y penderfyniad.

Dywedodd prif swyddog cynnwys S4C, Llion Iwan, ar y pryd fod sgyrsiau wedi bod gyda goroeswyr, ac erbyn darlledu'r rhaglen "mi fydd yna sawl blwyddyn wedi bod ers yr arestio a'r ddedfryd".

Wrth gael ei holi a oedd hi'n rhy fuan am y math yma o raglen, dywedodd Mr Iwan fod trafodaethau wedi cael eu cynnal cyn ei rhoi ar waith.

"Mae 'na sgyrsiau wedi bod hefo'r goroeswyr trwy grŵp cefnogi'r goroeswyr - trwy gydol y datblygu yma," meddai ar y pryd.

Dywedodd cynhyrchydd y gyfres Llyr Morus hefyd fod "neb wedi codi pryder a gofyn i ni beidio â'i neud o" o ran y dioddefwyr.

"Mae ganddyn nhw yr hawl i fod yn gyfrinachol am eu stori, a dydyn ni ddim wedi dod i gysylltiad personol â nhw," meddai Mr Morus ar y pryd, gan ychwanegu eu bod "wedi cael cynnig pecyn gofal ychwanegol".

Roedd y cyn-Aelod Senedd Helen Mary Jones, sy'n arbenigwr annibynnol yn y maes amddiffyn plant a phobl ifanc, ymhlith y rhai ddywedodd eu bod yn teimlo'n "anesmwyth" am y gyfres.

"A fydd perygl, yn lle herio diwylliant 'y dyn mawr' - person oedd yn amhosib ei herio fe fel ni'n gwybod o'r adroddiad - bod y fath 'na o raglen yn portreadu fe fel rhyw fath o anti-hero mewn ffordd?" meddai.

Wrth siarad ar raglen Post Prynhawn ar BBC Radio Cymru ddydd Mercher, dywedodd Ms Jones ei bod yn "falch bod S4C wedi newid eu meddwl", gan ei bod wedi teimlo ar y pryd bod y gyfres yn rhy gynnar ac yn "amhriodol".

"Ro'n i'n meddwl ar y pryd pan wnaethon nhw gyhoeddi ei bod hi'n llawer rhy fuan, a doedd hi ddim yn amlwg o gwbl eu bod nhw wedi cysylltu â'r goroeswyr a'u teuluoedd."

Dywedodd y dylai unrhyw raglen yn y dyfodol ganolbwyntio ar brofiadau'r goroeswyr yn hytrach na Neil Foden ei hun.

"Mae'n stori 'falle sydd angen ei hadrodd rywbryd, ond byddwn i'n meddwl y dylen nhw ei galw'n rhywbeth fel 'Y Merched' yn hytrach na 'Y Pennaeth', achos eu stori nhw sy'n bwysig."

Ychwanegodd hi fod angen i gynhyrchwyr gysylltu â'r rhai sydd wedi goroesi cyn dechrau datblygu rhaglen am "ddigwyddiadau mor sensitif ac mor gyfoes", a chynnwys eu safbwyntiau wrth lunio'r gwaith.

"Y peth cyntaf i'w wneud yw cysylltu â'r bobl sydd wedi dioddef, y goroeswyr, y bobl sydd wedi bod drwy'r profiad, a chael eu barn nhw."

Dywedodd y dylai unrhyw gyfres yn y dyfodol gael ei "chyd-greu" gyda'r goroeswyr, gan gyfeirio at y ddrama Mr Bates vs The Post Office fel enghraifft o waith a ddechreuodd gyda phobl oedd wedi profi'r digwyddiadau dan sylw.

"Byddwn i just yn annog pobl i ddechrau gyda'r bobl sydd wedi bod drwy'r holl broses a gweld beth yw eu barn nhw, a chyd-greu unrhyw raglen gyda nhw."

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.