Pryder am '150 o swyddi' wrth i Brifysgol Aberystwyth edrych am £16m o arbedion

Mae Prifysgol Aberystwyth wedi cyhoeddi eu bwriad i arbed £16m wrth "ailstrwythuro" a "chynyddu effeithlonrwydd".

Dywedodd yr Is-ganghellor yr Athro Jon Timmis, y "byddwn ni'n cyflogi llai o staff" unwaith bydd yr ailstrwythuro wedi digwydd, er mwyn helpu cynaliadwyedd y brifysgol yn y dyfodol. Ni roddodd ffigwr ar gyfer unrhyw ddiswyddiadau posib.

Mae undeb UCU Cymru wedi dweud y bydd dros 150 o swyddi yn cael eu colli, a'u bod wedi'u "llorio ac yn flin gyda'r cyhoeddiad".

Daw'r cyhoeddiad yn dilyn newidiadau diweddar yn y brifysgol a welodd nifer o swyddi'n cael eu torri.

Dywedodd y brifysgol y byddai'r ailstrwythuro diweddaraf yn arwain at ostyngiadau sylweddol mewn costau cynnal, a'u gobaith yw cyflawni'r arbedion erbyn diwedd y flwyddyn academaidd 2027/28.

Cadarnhaodd y brifysgol fod adolygiad o adrannau anacademaidd eisoes wedi digwydd ac y bydd "cylch nesaf y broses yn cynnwys adolygiad o'r holl unedau academaidd".

Yn ôl yr Athro Jon Timmis, mae'r sector addysg uwch yn "mynd trwy heriau digynsail - gan olygu bod rhaid i'n sefydliadau addasu i amgylchiadau gwahanol iawn".

"Yn Aberystwyth, rydym yn canolbwyntio ar gynnal ein profiad myfyrwyr rhagorol, tra ar yr un pryd, yn derbyn bod ffioedd dysgu sy'n cael eu rheoleiddio gan lywodraeth dipyn yn is na'r costau mae prifysgolion yn eu talu i ddysgu myfyrwyr.

"Ers tro byd, mae prifysgolion wedi denu myfyrwyr rhyngwladol sy'n talu ffioedd uwch fel ffrwd incwm bwysig.

"Ond, mae newid yn rheolau fisa a mewnfudo'r DG yn cael effaith sylweddol ar allu prifysgolion i recriwtio myfyrwyr rhyngwladol ac o'r herwydd wedi gwneud recriwtio myfyrwyr domestig yn fwy cystadleuol hefyd."

Dywedodd na fyddai "addasu prifysgolion i fod yn gynaliadwy yn ariannol yn digwydd, heb benderfyniadau anodd iawn".

"Unwaith y byddwn ni wedi ailstrwythuro, byddwn ni'n cyflogi llai o staff, a fydd yn helpu cynaliadwyedd y brifysgol yn y dyfodol.

"Mae'r heriau ariannol hyn yn rhywbeth mae'r sector prifysgolion gyfan yn gorfod mynd i'r afael â nhw ac mae'n rhaid i ni weithredu er mwyn sicrhau dyfodol llewyrchus i'n prifysgol yn y rhan arbennig hwn o ganolbarth Cymru."

Ychwanegodd bod y brifysgol yn "cydnabod yr ansicrwydd a ddaw yn sgil hyn a byddwn ni'n darparu cymorth ac yn anelu at weithio gyda'r undebau llafur".

"Rydym hefyd wedi ymrwymo i leihau nifer y staff sy'n wynebu diswyddo, lle bo hynny'n bosibl a bydd cynllun diswyddo gwirfoddol ar gael i staff."

Dywedodd undeb UCU Cymru eu bod wedi'u "llorio ac yn flin gyda'r cyhoeddiad y bydd dros 150 o swyddi yn cael eu colli" yn y brifysgol.

"Daw hyn ar ôl colli mwy na 150 o gydweithwyr dros y 18 mis diwethaf yn y rownd flaenorol o ailstrwythuro.

"Bydd y rhan fwyaf o'r toriadau yma'n effeithio ar staff addysgu ac ymchwilo.

"Rydym yn amcangyfrif na fydd chwarter, i draean, o'n staff academaidd yn gweithio yn y brifysgol erbyn yr amser yma'r flwyddyn nesaf."

Ychwanegodd UCU y byddai'r colledion o ran swyddi yn "ergyd ddinistriol i'n prifysgol, ein myfyrwyr a'n cymuned".

"Mae staff wedi synnu gyda graddfa a chyflymder yr hyn sy'n cael ei gynnig. Y tu ôl i bob swydd mae unigolyn, teulu, a blynyddoedd o wybodaeth, arbenigedd ac ymrwymiad sy'n helpu i wneud Prifysgol Aberystwyth yr hyn ag ydyw."

Bu Cefin Campbell, y Dirprwy Weinidog Sgiliau ac Addysg Drydyddol, yn siarad ar raglen Post Prynhawn nos Fercher a dywedodd fod "unrhyw golledion o ran staff yn rhywbeth o gonsyrn i bawb ohonon ni".

"Ond ry'n ni hefyd yn gwybod bod ein prifysgolion ni yn wynebu heriau ariannol difrifol iawn, bron â bod cyhoeddiadau fel hyn yn anorfod er mor siomedig ydyn nhw.

"Mae'n rhaid i fi fod yn onest na'th y llywodraeth ddiwetha' anwybyddu'r heriau oedd yn wynebu ein prifysgolion ni.

"Ry'n ni wedi dod mewn i lywodraeth a'r peth cyntaf y'n ni wedi'i wneud yw sefydlu'r panel yma er mwyn dod ag argymhellion gerbron i sicrhau dyfodol mwy cynaliadwy yn ariannol ac yn strwythurol hefyd i'n prifysgolion ni.

"Allwn ni ddim a gadael i'n prifysgolion i ddiodde' dim rhagor."

Ychwanegodd Mr Campbell fod yn "rhaid i ni greu systemau sydd yn eu cynnal nhw, achos maen nhw'n bwysig yn economaidd i'w hardaloedd, ond maen nhw'n bwysig i'n myfyrwyr ni hefyd, o ran darparu dysg o safon uchel".

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.