Gwahardd Joe Martin AS rhag siarad yn y Senedd nes iddo ymddiheuro

Mae Aelod o'r Senedd dros blaid Reform wedi cael ei wahardd rhag siarad yn y Senedd nes iddo ymddiheuro am sylwadau lle honnodd fod pobl wyn yn cael eu "disodli".

Dywedodd y Llywydd, Huw Irranca-Davies, fod y sylwadau a wnaed gan Joe Martin, aelod dros Gaerdydd Penarth, yn amlwg yn "wahaniaethol" ac yn "sarhaus".

Mae rhethreg Joe Martin wedi achosi dadlau sawl tro yn y Senedd ers iddo gael ei ethol ym mis Mai.

Mae Reform wedi cael cais am ymateb.

Daw datganiad Huw Irranca-Davies yn dilyn ymdrechion i ddelio ag ymddygiad Martin yn breifat, yn sgil sylwadau a wnaed ganddo yn flaenorol.

Cafodd Martin hefyd rybudd ffurfiol ym mis Medi.

Mewn cwestiynau ar fusnes y llywodraeth ddydd Mawrth, fe wnaeth Martin sylwadau oedd yn adleisio damcaniaeth asgell dde eithafol bod y boblogaeth wyn yn cael ei ddisodli'n bwrpasol gan fewnfudo.

Dywedodd Martin: "A gaf i ddatganiad gan eich llywodraeth ynglŷn â'r newid demograffig sy'n digwydd yn y DU, lle mae pobl wyn o Brydain yn cael eu disodli?

"Mae graddau'r newid hwn wedi bod yn syfrdanol.

"Oherwydd mewnfudo ar raddfa eang a chyfraddau geni gwahanol, byddwn yn lleiafrif yn ein gwlad ein hunain ymhen dim ond 37 mlynedd - erbyn 2063.

"Mae'r newid hwn eisoes wedi digwydd yn Llundain, Birmingham, Caerlŷr, Slough, Luton a Manceinion, ac nid wyf am iddo ddigwydd yma.

"Yn wir, ar bob cyfle, mae mwyafrif yr etholwyr wedi mynegi dymuniad am lai o fewnfudo, er mwyn diogelu eu cenedl.

"Nid parth economaidd yw cenedl; nid gwesty ydyw, ac nid elusen chwaith.

"Teulu ydyw – teulu sy'n gallu croesawu pobl o bob hil, ar yr amod bod hynny'n digwydd ar gyfradd synhwyrol; ond nid os yw'r boblogaeth yn cael ei disodli'n llwyr."

Ar unwaith gofynnodd y Trefnydd, Heledd Fychan, i'r Dirprwy Lywydd Kerry Ferguson am ddyfarniad ynghylch a oedd y cwestiwn yn unol â'r rheolau sefydlog - y rheolau sy'n llywodraethu trafodion y Senedd.

Meddai'r Trefnydd: "Mae gennym ddyletswydd tuag at bob un aelod o'r cymunedau rydym yn eu cynrychioli.

"Rwy'n gwrthod rhaniad a chasineb... ni allwn wneud gwahaniaeth rhwng pobl o grefyddau gwahanol, rhywioldebau gwahanol, na lliw croen gwahanol.

"Llywodraeth ar gyfer pawb yma yng Nghymru ydym ni.

"Senedd ar gyfer pawb yma yng Nghymru y dylem fod. Rwy'n gwrthod yn llwyr y rhaniad sy'n cael ei hyrwyddo gan yr aelodau hynny [Reform]."

Yn ddiweddarach yn y prynhawn, dywedodd Irranca-Davies, ar ôl adolygu'r cofnod: "Rydym o'r farn bod y cyfraniad a wnaed gan Joe Martin AS yn ystod y datganiad busnes yn ddiangen o gythruddol ac yn fwriadol dramgwyddus.

"Er ei bod bob amser yn bosibl codi materion polisi dilys sy'n ymwneud â mewnfudo yn y Siambr hon, roedd y ffocws ar hil ac ethnigrwydd yn y cyfraniad yn amlwg yn wahaniaethol ac yn dramgwyddus, ac roedd yn tanseilio urddas y Senedd.

"Nid dyma'r tro cyntaf i'r aelod wthio'r ffiniau yn ei gyfraniadau, ac rwyf wedi ei rybuddio o'r blaen ynghylch ei ymddygiad.

"Nes i mi gael arwydd clir bod yr aelod yn deall ffiniau ymddygiad seneddol derbyniol ac yn ymddiheuro i'r Siambr, ni fyddwn yn ei alw i siarad."

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.